Od 2017. godine, kada je donijet Zakon o planiranju prostora i izgradnji objekata, legalizovano je oko 4.000 objekata. To je užasno loš rezultat, ocijenila je v.d. generalne direktorice Direktorata za stanovanje Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine Radmila Lainović, na Prednovogodišnjem razgovoru na temu „Koliko vrijedi objekat bez dozvole?“ koji je organizovao Institut ovlašćenih procjenjivača Crne Gore (IOPCG) u Podgorici.
Lainović se osvrnula na uticaj Zakona o legalizaciji na sektor komercijalnih i stambenih procjena.&nbsp;
- Suština čitavog procesa jeste sigurnost evidencije nepokretnosti. Značajan broj bespravnih objekata egzistira na teritoriji Crne Gore, u značajnom segmentu je narušena pravna sigurnost izgradnjom bespravnih objekata i njihovim upisom u katastar. Proces legalizacije započet je 2017. godine sa donošenjem Zakona o planiranju prostora i izgradnji objekata. Od tada legalizovano je oko 4.000 objekata. To je užasno loš rezultat procesa legalizacije. Možemo da zaključimo da bespravni graditelji nisu motivisani, a dobrim dijelom je i zakon bio prepreka, jer je uslov za legalizaciju bio da postoji planski dokument i da bespravni objekat mora biti izgrađen u skladu sa planskim dokumentom - navela je Lainović.&nbsp;
Istakla je da su objekti značajno drugačije izgrađeni u odnosu na ono što su osnovni urbanistički parametri važećih planskih dokumenata.&nbsp;
- Na loše rezultate je uticalo i to što bespravni graditelji nisu bili motivisani, niti je bila ikakva sankcija za ljude koji ne legalizuju svoje objekte iako su imali mogućnost za to - dodala je Lainović.&nbsp;
Direktor Uprave lokalnih javnih prihoda Aleksandar Rašović ukazao je da lokalne samouprave nisu spremne za Zakon o legalizaciji.&nbsp;
- Uprava lokalnih javnih prihoda je od nadležnog opštinskog organa trebala da dobije listu zahtjeva za legalizaciju koji su odbijeni i listu bespravnih objekata. Veliki broj bespravnih objekata nije evidentiran u katastru nepokretnosti, a podaci o takvim objektima biće dostupni tek nakon što vlasnici upišu takve objekte. Iz lokalnog Sekretarijata za planiranje i održivi razvoj nam stižu podaci da je od 2018. do sada podnijeto oko 15.400 zahtjeva za legalizaciju, a odbijeno je više od 10.500 zahtjeva, donijeto je svega 679 rješenja za legalizaciju, prekinuto je 2.384 postupaka, obustavljeno je njih 367, a u toku je 1.875. Od stupanja na snagu Zakona o legalizaciji u avgustu ove godine u Glavnom gradu je podnijeto svega 559 zahtjeva za legalizaciju - ispričao je Rašović.&nbsp;
Anastasija Boljević, generalna sekretarka Instituta sertifikovanih računovođa Crne Gore istakla je da je jako bitno zbog kojih razloga je pravno lice steklo određenu imovinu.&nbsp;
- Postavlja se pitanje da li vlasnik rentira prostor ili očekuje da ga drži i zbog promjene tržišnih uslova zaradi nešto prilikom prometovanja aktivnosti. Ako on zarađuje od rentiranja tog objekta i ne planira da ga proda, ali je krenuo u proces legalizacije, može da se ne desi ništa. U slučaju da entitet nije sagledao revizor u procjeni i da je bilo obezvrjeđenje, a da nije inkorporirano u finansijski iskaz, revizor opet može da sugeriše da se koriguju finansijski iskazi napomena, a ako klijent to neće, slijedi kvalifikacija - ispričala je Boljević.&nbsp;
Mladen Perić, direktor Sektora rizika Adriatic banke, ukazao je na efekte koje će novi Zakon o legalizaciji imati na banke u Crnoj Gori.&nbsp;
- U ranijem periodu je bilo mnogo više nepokretnosti koje su bile predmet kolaterala u bankama, a sada ima odstupanja. Podijelio bih bespravne objekte u dvije kategorije – one koji nemaju građevisnku dozvolu i one koji nemaju upotrebnu dozvolu. Banke su uzimale zgrade koje nemaju upotrebne dozvole i samim tim su došle do situacije da moraju da obezvrijede taj plasman. Banke još uvijek nisu to uradile. Pristupili smo modelu iznalaženja nekog rješenja da ne bismo imali značajan uticaj na sam kapital banke, što za određene banke može predstavljati veliki udarac - ispričao je Perić.&nbsp;
Nakon panela uručeni su sertifikati novim procjenjivačima Instituta ovlašćenih procjenjivača Crne Gore (IOPCG), a zatim je upriličen koktel i prateći muzički program. &nbsp;

Portal ETV

original

viewImage

baseImage

610x380

500x500

400x240

400x203

1250x600

1084x550

thumbnail

Lainović: Užasno loš rezultat, legalizovano oko 4.000 objekata od 2017.

Limeni nelegalni objekat na Rumiji hoće iz političkih, a ne pravnih razloga, da legalizuje ovaj režim preko Mandićevog ministra Slavena Radunovića - poručio je istoričar, pravnik i predsjednik Crnogorske evropske partije (CEP) Novak Adžić.
On je to izjavio nakon jučerašnje objave da je Ministarstvo prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine, na čijem je čelu Slaven Radunović iz Nove srpske demokratije (NSD), prihvatilo prijedlog Mitropolije crnogorsko-primoske (MCP), da lokaciju na vrhu Rumije uvrsti u Prostorno-urbanistički plan (PUP) Bara kao mjesto za vjerske objekte.
Time je i ispunjen preduslov da pomenuta crkva bude legalizovana pošto nedavno usvojeni Zakon o legalizaciji bespravnih objekata predviđa da se nelegalni objekti, pored ostalog, mogu legalizovati ako su predviđeni urbanističkim planom.
<div class="embed-block"><div><div style="left: 0; width: 100%; height: 0; position: relative; padding-bottom: 66.6%; padding-top: 120px;"><iframe src="https://cdn.iframe.ly/api/iframe?app=1&url=https%3A%2F%2Fetv.me%2Fdrustvo%2Fradunovicev-resor-prihvatio-prijedlog-spc-pocinje-proces-legalizacije-crkve-na-rumiji&key=87ca3314a9fa775b5c3a7726100694b0" style="top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; position: absolute; border: 0;" allowfullscreen></iframe></div></div></div>
- Taj objekat, kako je 2005. rekao prof.dr Novak Kilibarda, je glogov kolac u grudima građanske Crne Gore - naveo je Adžić u objavi na društvenoj mreži Iks (bivši Tviter) dodajući da ga, naravno, ne treba legalizovati.
Ne samo da ga ne treba legalizovati, već bi ga, cijeni on, zakonski trebalo ukloniti.
- I odavno je trebalo. Nikakvoj crkvenoj građevini nije mjesto na vrhu Rumije. Nikakve crkve nikad na Rumiji bilo nije. Nema dokaza za to - jasan je Adžić.&nbsp;
<div class="embed-block"><div style="max-width: 550px;"><div style="left: 0; width: 100%; height: 0; position: relative; padding-bottom: 56.25%;"><iframe src="https://cdn.iframe.ly/api/iframe?app=1&url=https%3A%2F%2Fx.com%2FNovakAdzic123%2Fstatus%2F1987488507506655619%3Ft%3DaNs7twItBccVak2Prm_lPQ&key=87ca3314a9fa775b5c3a7726100694b0" style="top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; position: absolute; border: 0;" allowfullscreen></iframe></div></div></div>
Na vrh svete crnogorske planine - koja je simbol multikulturalnosti hiljadugodišnjeg trajanja - u julu 2005. godine je, u crkveno-vojnoj operaciji, spuštena metalna crkva manjih dimenzija, bez prozora i sa fiksnim zvonima pristiglim iz Rusije.
Ova akcija - koju crnogorska vlast tada nije spriječila, a poslije referenduma 2006. godine ostavila objekat na vrhu Rumije, izvedena je helikopterom Vojske Srbije i Crne Gore. Crkva je tako spuštena i fiksirana za ranije pripremljen temelj, takođe transportovan helikopterom, a potom spojena na vrhu i fiksirana podesnim kamenjem.
Prema tumačenju tadašnjeg mitropolita Amfilohija Radovića, time je ispunjeno proročanstvo i „volja božja“: pošto je na vrh Rumije „doletjela“ crkva sa neba tamo gdje je bila dok je, prema njegovom tumačenju, Turci nijesu srušili 1571. godine. No, istorijski izvori vrlo precizno ukazuju: Turska nije srušila bilo kakvu crkvu jer je na vrhu Rumije nije bilo kada su Turci osvojili Bar.
Akcijom Srpske pravoslavne crkve tada je oskrnavljen Kult Svetog Vladimira Dukljanskog - tj. obred iznošenja njegovog krsta na Rumiju na Trojičin dan - viševjekovni zajednički obred barskih pravoslavaca, muslimana i katolika - postajući eksplicitno pravoslavni ritual.

Adžić: Režim hoće iz političkih razloga da legalizuje limeni nelegalni objekat na Rumiji, zakonski ga treba ukloniti

Ministarstvo prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine, na čijem je čelu Slaven Radunović iz Nove srpske demokratije (NSD), prihvatilo je prijedlog Mitropolije crnogorsko-primoske (MCP), da lokaciju na vrhu Rumije uvrsti u Prostorno-urbanistički plan (PUP) Bara kao mjesto za vjerske objekte. Time je i ispunjen preduslov da pomenuta crkva bude legalizovana pošto nedavno usvojeni Zakon o legalizaciji bespravnih objekata predviđa da se nelegalni objekti mogu legalizovati ako se nalaze na orto-foto snimku, ako su unijeti u katastar, riješeni imovinski problemi, te ako su predviđeni urbanističkim planom. Definisanjem namjene površine na vrhu Rumije za vjerski objekat bi trebalo da započinje taj postupak. - Ovim izmjenama i dopunama PUP-a trebalo bi da bude prepoznata Crkva Svete Trojice na vrhu Rumije, koja se nalazi na katastarskoj površini (kp) 1, katastarske opštine (KO) Mikulići i kp 3192 KO Livari, s opredjeljenjem za vjerske objekte - piše u izvještaju s javne rasprave o izmjenama i dopunama PUP-a Bar.  <figure> <img src="https://publisher-publish.s3.eu-central-1.amazonaws.com/pb-etv/swp/8p72gy/media/20251108151124_675095a2e436378c1f96efb930ed95e51e889219aaf2e4579a2b586224f92845.jpg" data-media-id="editor_0" data-image-id="20251108151124_675095a2e436378c1f96efb930ed95e51e889219aaf2e4579a2b586224f92845" data-rendition-name="original" width="762" height="107" loading="lazy" alt="legalitacija crkve na rumiji"> </figure>  Na vrh svete crnogorske planine - koja je simbol multikulturalnosti hiljadugodišnjeg trajanja - u julu 2005. godine je, u crkveno-vojnoj operaciji, spuštena metalna crkva manjih dimenzija, bez prozora i sa fiksnim zvonima pristiglim iz Rusije. Ova akcija - koju crnogorska vlast tada nije spriječila, a poslije referenduma 2006. godine ostavila objekat na vrhu Rumije, izvedena je helikopterom Vojske Srbije i Crne Gore. Crkva je tako spuštena i fiksirana za ranije pripremljen temelj, takođe transportovan helikopterom, a potom spojena na vrhu i fiksirana podesnim kamenjem. Prema tumačenju tadašnjeg mitropolita Amfilohija Radovića, time je ispunjeno proročanstvo i „volja božja“: pošto je na vrh Rumije „doletjela“ crkva sa neba tamo gdje je bila dok je, prema njegovom tumačenju, Turci nijesu srušili 1571. godine. No, istorijski izvori vrlo precizno ukazuju: Turska nije srušila bilo kakvu crkvu jer je na vrhu Rumije nije bilo kada su Turci osvojili Bar. Akcijom Srpske pravoslavne crkve tada je oskrnavljen Kult Svetog Vladimira Dukljanskog - tj. obred iznošenja njegovog krsta na Rumiju na Trojičin dan - viševjekovni zajednički obred barskih pravoslavaca, muslimana i katolika - postajući eksplicitno pravoslavni ritual.

Radunovićev resor prihvatio prijedlog SPC: Počinje proces legalizacije crkve na Rumiji

Ministarstvo je sprovelo niz aktivnosti zasnovanih na primjeni Zakona o izgradnji objekata, Zakona o uređenju prostora i Zakona o legalizaciji bespravnih objekata, koji su stupili na snagu ove godine - poručio je ministar prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine Slaven Radunović.
On je, odgovarajući na poslanička pitanja u Skupštini Crne Gore, rekao da su sproveli akciju pojačanog inspekcijskog nadzora na teritoriji opštine Žabljak, u okviru koje je, zakijučno sa današnjim danom, izvršeno 136 inspekcijskih nadzora.
- Te donijeto 136 rješenja o zabrani građenja - dodao je Radunović.
Naglasio je da je podnijeto 136 zahtjeva za pokretanje krivičnog postupka sa spisima predmeta, te da pomenuta akcija i dalje traje.
<h2>Rate na 360 i 240 mjeseci</h2>
Potpredsjednica Skupštine iz redova Demokrata Zdenka Popović pitala je Radunovića koje aktivnosti Ministarstvo preduzima u cilju efikasne primjene Zakona o legalizaciji objekata, koliko je do sada podnijeto zahtjeva za legalizaciju, te da li Ministarstvo planira dodatne mjere i rokove koji bi ubrzali laj proces i olakšali građanima ostvarivanje ovog prava.
Radunović je rekao bi trebalo znati da iznos naknade za urbanu sanaciju donosi lokalna samouprava.
- Mi smo zakonom samo omogućili da mogu do 50 odsto popusta da daju u određenim situacijama, ne moraju, ali mogu. Kad pričamo o tome kako će to da plate, moramo da vodimo računa o onima koji su to već platili i koji su se, ko zna kako, snalazili za novac. Mi smo ovim Zakonom, umjesto da im eliminišemo mogućnost plaćanja ili dajemo nešto jeftinije, što bi bila dodatna nepravda prema onima koji su gradili legalno, omogućili smo im da plaćaju u roku od 360 mjeseci. Pričamo o vrlo niskim iznosima na mjesečnom nivou - od 20 do 40 eura za nešto što mora da se plati državi - rekao je Radunović.
Zaista, kaže, smatraju da ova mogućnost da se plaća na 30 godina, a da oni koji su bili drski i gradili na državnoj zemlji, imaju mogućnost 240 mjeseci.
- Da zemlju koja će biti otkupljena od države plaćaju u 240 rata. Preko toga odgovorna vlast nije mogla da učini više, a da ne stvori zaista jednu čitavu kastu ljudi nezadovoljnih jer su čitavog života radili kako treba i čekali planove, a komšija pored je uzeo krampu da gradi nikoga ništa ne pitajući. Svjesni smo činjenice koliko ljudi ima nelegalnih, mislim da će ih biti preko 120.000 - naveo je Radunović.
Uprošteni su, kaže, do krajnjih granica uslovi kako bi se što više objekata legalizovalo.
- Mi smo donijeli set zakona ove godine. To je čitava reforma u našem resoru, i sad testiramo kako stvari funkcionišu, da vidimo ima li problematičnih procesa kako bi izmjenama i dopunama iduće godine to ispravili i upodobili onome što građanima najviše odgovara - rekao je on.
Radunović je rekao da je neophodno riješiti određena pitanja koja su važna za potpunu i efikasnu primjenu ovog zakonskog rješenja.&nbsp;
- Ministarstvo je u prethodnom periodu donijelo tri pravilnika i to o obrascu zahtjeva za legalizaciju, sadržaju zapsinika o izvršenom pregledu bespravnog objekta i onaj o načinu ispitivanja, izrade i sadržaju analize statičke i seizmičke stabilnosti bespravnog objekta površine do 500 kvadrata - naveo je on.
Ministarstvo, prema njegovim riječima, na polugodišnjem nivou prikupija podatke o legalizaciji bespravnih objekata od nadležnih organa lokalne uprave.
- Posljednji dostavljeni podaci datiraju od juna tekuće godine, a prema kojima je do tog perioda podnijeto 62.495 zahtjeva, a na osnovu kojih je donijeto 3.589 rješenja o legalizaciji - kazao je Radunović.
<h2>Planiran najveći budžet u istoriji JPMD</h2>
Na pitanje poslanika Velimira Đokovića kako ocjenjuje uspjeh reforme koju je Ministarstvo sprovelo u saradnji sa JP Morsko dobro, sa ciljem bolje valorizacije plaža i lokacija za privremene objekte u zoni Morskog dobra, Radunović je rekao da rezultati ukazuju na zaključak da je poslovanje bilo uspješno.
- Tako su u 2019. godini prihodi iznosili 4,5 miliona eura, a 2025. su dostigli rekordnih cca 35 miliona eura. Za narednu, 2026. godinu planiran je budžet od 40 miliona eura, najveći u istoriji JPMD, što čini rast od preko 800 odsto za samo četiri godine - kazao je Radunović.
<h2>Put Rožaje - Petnjica - Berane biće saniran kroz redovno i investiciono održavanje</h2>
Potpredsjednik Skupštine Mirsad Nurković iz redova Bošnjačke stranke pitao je ministarku saobraćaja Maju Vukićević, s obzirom na to da je bio raspisan tender za rekonstrukciju magistralnog puta Rozaje - Berane, te da je tenderski postupak završen još ranije, zašto se i dalje ne donosi odluka o odabiru najboljeg ponuđača i kada se može očekivati okončanje ukupnog postupka, te da li se planira i sanacija alternativnog putnog pravca koji ide od Rožaja preko Petnjice do Berana.
Ministarka Vukićević je istakla da ovaj projekat obuhvata obnovu kolovoza, izgradnju jednog novog mosta, sanaciju 11 postojećih mostova, kao i rekonstrukciju i izgradnju 76 potpornih zidova.
- Postupak izbora izvođača radova se sprovodi po pravilima i procedurama Evropske investicione banke i u toku je evaluacija pristiglih ponuda, S obzirom na složenost procedure koja se sprovodi u skladu sa pravilima EBRD-a, predviđen je rok za evaluaciju u trajanju od četiri mjeseca, koji ističe u januaru sljedeće godine. Po završetku evaluacije slijedi donošenje odiuke o izboru najpovoljnijeg ponuđača, nakon čega se sprovodi procedura obavještavanja i eventualnih žalbi - kazala je Vukićević.
Predmetna rekonstrukcija, prema njenim riječima, ne obuhvata sanaciju tunela Lokve, ali je planirano da se u narednom periodu pristupi izradi tehničke dokumentacije radi pronalaženja optimalnog rješenja za njegovu sanaciju.
- Putni pravac Rožaje - Petnjica - Berane, će biti saniran u proceduri kroz redovno i investiciono održavanje - navela je Vukićević.

Anja Ivanović

Radunović: Na Žabljaku donijeto 136 rješenja o zabrani građenja, do sada imamo 3.589 o legalizaciji

Prema podacima od decembra prošle godine, od 61.647 podnijetih zahtjeva za legalizaciju bespravnih objekata na nivou države, obrađena je većina (obrađeni predmeti obuhvataju i dopunu dokumentacije koju su investitori podnosili nakon podnošenja zahtjeva za legalizaciju), navodi se u izvještaju Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine za prošlu godinu.
U tom periodu važili su drugi propisi, dok je novi Zakon o legalizaciji objekata nedavno donijet u crnogorskom parlamentu.
- Znači, obrađeno je oko 85 odsto ukupnog broja zahtjeva, i cijenimo da je urađen značajan dio posla. U najvećem broju jedinica lokalne samouprave je visok procenat obrade podnijetih zahtjeva. Od početka postupka legalizacije donijeto je 3.397 rješenja o legalizaciji. Od ukupnog broja obrađenih zahtjeva, donijeto je 8.907 rješenja o prekidu postupka, od čega je u 3.818 rješenja donijeto iz razloga neusklađenosti sa planovima, a 501 rješenja o prekidu radi rješavanja imovinsko-pravnih odnosa, dok za određeni broj slučajeva jedinice lokalne samouprave nijesu dostavile detaljne podatke - navodi se u ovom izvještaju.
Prema ranijim zakonskim rešnjima, legalizovati se može bespravni objekat koji se nalazi na orto-foto snimku i koji je izgrađen u skladu sa osnovnim urbanističkim parametrima ili smjernicama. Stupanjem na snagu Zakona o planiranju prostora i izgradnji objekata 2017. godine, započet je proces legalizacije bespravnih objekata. Izmjenama i dopunama Zakona o planiranju prostora i izgradnji objekata rok za podnošenje zahtjeva za legalizaciju, koji je ranije shodno zakonu bio devet mjeseci od dana stupanja na snagu, i istekao 16. jula 2018. godine produžen je, odnosno data je mogućnost podnošenja zahtjeva za legalizaciju, bez prekluzije, što znači bez određivanja roka do kada se zahtjevi mogu podnositi. U međuvremenu, donesen je novi Zakon o legalizaciji objekata kojim je predviđena legalizacija bespravnih objekata kojih je prema procjenama oko 120.000.
- Prema prikupljenim podacima, obračunat je i naplaćen dio prihoda od naknade za komunalno opremanje za bespravne objekte. S tim u vezi, u budžete jedinica lokalne samouprave je uplaćeno 10,528,438.23 eura na ime ove naknade, dok je obračunati iznos 11,372,197.24. Naime, naknada za komunalno opremanje građevinskog zemljišta, po zahtjevu vlasnika bespravnog objekta, može da se plaća jednokratno ili u jednakim mjesečnim ratama. Imajući u vidu broj podnijetih zahtjeva (oko 61.647), činjenica je da je obrada i rješavanje istih predstavljala izazov za administracije na lokalnom nivou. Takođe, postupak legalizacije je nova procedura, te nije postojala praksa u postupanju. Izmjenama i dopunama Zakona o planiranju prostora i izgradnji objekata, s obzirom na probleme nastale u rješavanju prevelikog broja zahtjeva za legalizaciju, uređeno je da identifikaciju objekta na orto-foto snimku i provjeru da li je objekat izgrađen u skladu sa parametrima i smjernicama planskog dokumenta vrše licencirana privredna društva koja će izdavati izvještaj o identifikaciji objekta, u cilju povećanja efikasnosti rješavanja postupaka. Cilj ove izmjene je ubrzanje postupaka - navedeno je u izvještaju Ministarstva za prošlu godinu.

Za legalizaciju objekata preko 61.000 zahtjeva

Predsjednik Opštine Žabljak Radoš Žugić kazao je da bi bila neustavna odredba zakona po kojoj bi taj grad bio izuzet kada je pitanju naplata prihoda od legalizacije.
Ministar prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine saopštio je na jučerašnjoj sjednici Odbora za turizam, poljoprivredu, ekologiju i prostorno planiranje da bi iz kategorije opština koje ubirao prihod od legalizacije isključio Žabljak, s obzirom na veliki broj nelegalnih vila i drugih sličnih objekata.&nbsp;
Radunović je dodao da Odbor može da podnese takav amandman i da je na njima odluka o uključivanju Žabljaka.
Tu ideju putem društvenih mreža, iznio je stav na komentar ministra Slavena Radunovića da Opština na čijem je čelu bude izuzetak kada je u pitanju naplata prihoda od legalizacije.
Žugić je, komentarišući ministrov stav, kazao da ne postoji nijedan valjan razlog koji bi išao u prilog takvoj tvrdnji.
- Neustavna bi bila takva odredba zakona, koja bi na jedan grub način diskriminisala jednu opštinu. Radi se o ustupljenom prihodu opštinama. Kao lokalna samouprava koja se suočava sa talasom nelegalne gradnje, oštro se protivimo ovakvim najavama i predlozima, sa koje god adrese da oni dolaze - naveo je Žugić na Fejsbuku.
On ističe da se Žabljak stihijski godinama uništava kada je intenzitet nelegalne gradnje u pitanju.
- Ovakvim stavom se stvara utisak da je opština sudjelovala u ovim aktivnostima i stiče se dojam da se Opština Žabljak na ovaj način sankcioniše - dodao je Žugić.
On je rekao da će kao predsjednik opštine institucionalno reagovati i tražiti da i ta opština ostvaruje pomenuti prihod, u punom iznosu.
- Obavezu više imam i zbog činjenice da smo dugo vremena zagovarali moratorijum na gradnju i da od početka mandata ukazujemo na problem nelegalne gradnje - poručio je Žugić.

Žugić protiv ideje Radunovića: Neustavno bi bilo uskraćivati Žabljaku prihod od legalizacije

Predsjednik Crne Gore Jakov Milatović učestvovaće sjutra na 62. Minhenskoj bezbjednosnoj konferenciji, jednom od najvažnijih svjetskih foruma posvećenih bezbjednosti i globalnim političkim izazovima.
On će, kako je saopšteno iz kabineta predsjednika, u prisustvu više od 50 šefova država i vlada, potvrditi posvećenost Crne Gore evropskom putu i dodatno učvrstiti podršku u finalnoj fazi pregovaračkog procesa. Ove godine najavljeno je, kako su dodali, i prisustvo državnog sekretara Sjedinjenih Američkih Država Marka Rubia, koji će predvoditi američku delegaciju.
- U fokusu će biti evropska bezbjednost, jačanje transatlantske saradnje, globalni geopolitički izazovi, kao i otpornost demokratskih društava u uslovima savremenih bezbjednosnih izazova - naveli su u Milatovićevom kabinetu.
Planirani su, ističu oni, susreti sa predsjednikom Evropskog savjeta Antonijom Kostom, visokom predstavnicom Evropske unije Kajom Kalas, kao i sa premijerom Nizozemske Dikom Šufom, uz niz razgovora sa drugim visokim zvaničnicima iz država članica EU i NATO-a.
- U okolnostima složenih globalnih izazova, Crna Gora u Minhenu potvrđuje svoju međunarodnu poziciju. Prisustvo predsjednika Milatovića na ovom skupu predstavlja nastavak aktivne diplomatije Crne Gore i doprinos jačanju njenog kredibiliteta - zaključili su u saopštenju.

Milatović na Minhenskoj bezbjednosnoj konferenciji: Crna Gora među ključnim svjetskim liderima

Američki ratni brod i mornarički brod za snabdijevanje mornarice sudarili su se danas tokom operacije dopune goriva u vodama kod Južne Amerike, objavio je Wall Street Journal, pozivajući se na vojnog portparola.
&nbsp;Prema istom izvještaju, dvoje članova posade zadobilo je lakše povrede tokom snabdijevanja broda gorivom sa drugog broda.&nbsp;
Rojters navodi da zasad nije mogao nezavisno potvrditi tu informaciju.

Sudar dva broda američke ratne mornarice kod Južne Amerike

Gotovo polovina medijskih članaka o LGBTIQ+ temama objavljuje se u rubrikama „Politika“ i „Društvo“, dvije trećine članaka ima najmanje jedan komentar, od kojih oko 80 odsto ima negativan ton, ali primjetan određeni pomak u javnom diskursu.
To je saopšteno na okruglom stolu Predstavljanje LGBTIQ+ OSOBA u crnogorskim medijima, koji je organizovao Centar za monitoring i istraživanje (CeMI), a na kojem je predstavljena Analiza reprezentacije LGBTIQ+ zajednice u online medijima.
Predsjednik Upravnog odbora CeMI-ja prof. dr Zlatko Vujović, istakao je da ova studija, ima poseban značaj iz najmanje tri razloga.
- Prije svega, riječ je o prvoj sveobuhvatnoj longitudinalnoj analizi medijskog sadržaja i online komentara o LGBTIQ+ temama u Crnoj Gori, koja obuhvata period duži od jedne decenije, što je naročito značajno kada je riječ o elektronskim medijima i online komentarima - naveo je Vujović.
Ukazao je da je istraživanjem obuhvaćeno više od 3.000 medijskih članaka i gotovo 35.000 komentara sa tri relevantna crnogorska portala.
Vujović je posebno naglasio metodologiju monitoringa primijenjenu u istraživanju.
- Gotovo polovina medijskih članaka o LGBTIQ+ temama objavljuje se u rubrikama „Politika“ i „Društvo“, dvije trećine članaka ima najmanje jedan komentar, od kojih oko 80 odsto ima negativan ton, ali primjetan određeni pomak u javnom diskursu.Tim autora razvio je poseban softver za automatsko prikupljanje podataka sa medijskih portala, nakon čega je primijenjen kombinovani pristup, ručno kodiranje od strane obučenih istraživača i upotreba metoda mašinskog učenja, odnosno treniranje modela za klasifikaciju komentara prema sentimentu i tematskim okvirima. Ovakav pristup, omogućava obradu velikog broja podataka uz visok nivo pouzdanosti i naučne rigoroznosti rezultata - pojasnio je Vujović.
Prema njegovim riječima, studija ne govori samo o medijima, već i o društvu u cjelini.
- Analiza pokazuje na koji se način u digitalnom prostoru reflektuju predrasude, strah, ideološke podjele i političke instrumentalizacije, ali i da, uprkos dominantno negativnom tonu, postoji određeni pomak u javnom diskursu - kazao je Vujović.
Istakao &nbsp;je da nalazi ukazuju da su komentari na tekstove o LGBTIQ+ temama i dalje pretežno negativni, ali da se tokom godina mijenja njihov oblik, od otvorenih i eksplicitnih uvreda ka suptilnijim, politički i ideološki uokvirenim narativima.
- Zbog toga analiza predstavlja dragocjen nalaz za medije, regulatore, ali i organizacije koje se bave ljudskim pravima, medijskom pismenošću i javnim politikama - naveo je Vujović.
Programski direktor Centra za građansko obrazovanje CGO Petar Đukanović, kazao je da projekat koji je sproveo CeMI, a koji se bavi analizom položaja LGBTIQ+ osoba u medijima, otvara važnu temu jer način na koji su ove teme predstavljene u medijima reflektuje i širi društveni kontekst.
- Iako je normativni okvir danas nesumnjivo bolji, LGBTIQ+ osobe i dalje ne uživaju u potpunosti prava koja im pripadaju. Zakonodavni proces je u značajnoj mjeri zastao, a istopolna partnerstva, iako postoje u pravnom okviru, suočavaju se sa nedostatkom pratećih zakona i mehanizama koji bi omogućili njihovu punu primjenu u svakodnevnom životu - naveo je Đukanović.
Posebno je ukazao na položaj transrodnih osoba, ističući da Zakon o pravnom prepoznavanju roda na osnovu samoidentiteta godinama nije usvojen, što, kako je rekao, znači da dio zajednice nema osnovnu pravnu sigurnost u pogledu sopstvenog identiteta.
Đukanović je istakao da diskriminacija, govor mržnje i socijalna distanca nijesu rijetkost, već dio svakodnevice mnogih LGBTIQ+ osoba u Crnoj Gori.
U tom kontekstu, Đukanović je naglasio da je uloga medija izuzetno važna. Mediji, kako je kazao, treba da budu akteri u oblikovanju i unapređenju prava LGBTIQ+ osoba kroz način izbora tema, jezika koji koriste, sagovornika koje uključuju i konteksta koji pružaju u svojim izvještajima.
- Mediji mogu doprinijeti promociji i afirmaciji LGBTIQ+ prava kroz tačno i kontekstualizovano informisanje o zakonima i pravima, kroz analitičke i istraživačke tekstove koji objašnjavaju širi društveni okvir, kao i davanjem prostora pripadnicima zajednice da govore o sopstvenim iskustvima - rekao je Đukanović.
Dodao je da je takav pristup u crnogorskim medijima i dalje rijedak, navodeći da dominira površno i senzacionalističko izvještavanje, uz nepotrebno naglašavanje seksualne orijentacije ili rodnog identiteta, kao i nekritičko prenošenje govora mržnje, što dodatno doprinosi marginalizaciji zajednice.
Đukanović je naglasio da monitoring načina na koji se LGBTIQ+ teme i osobe prikazuju u medijima nije napad na medije niti pokušaj ograničavanja slobode izražavanja, već alat za jačanje profesionalnih standarda i kvaliteta javne debate.
- Ovakva analiza omogućava identifikovanje obrazaca stereotipizacije i diskriminacije, ali i prepoznavanje i afirmisanje primjera dobre prakse - kazao je Đukanović.
Tokom I panela, izvršni direktor DeFacto Consultancy dr Slaven Živković predstavio je rezultate prve longitudinalne analize medijskog izvještavanja i komentara čitalaca o LGBTIQ+ temama u Crnoj Gori, obuhvatajući period od 2012. do 2024. godine, a čiji su koautori i dr Nemanja Batrićević i dr Marko Savić.
Istraživanje je analiziralo 3.250 članaka i gotovo 35.000 komentara objavljenih na portalima Vijesti, Analitika i IN4S, uz više od 360.000 zabilježenih lajkova i dislajkova.
- Cilj istraživanja bio je da se kroz vremenski period identifikuju obrasci u načinu na koji se o LGBTIQ+ temama izvještava i diskutuje, ne samo u medijskim tekstovima već i u komentarima čitalaca. Ova analiza je otišla korak dalje u odnosu na ranija istraživanja, jer nije obuhvatila samo sadržaj članaka, već i cjelokupnu diskusiju ispod njih - pojasnio je Živković.
On je kazao da su istraživači formirali bazu članaka koristeći ključne riječi poput LGBT, LGBTIQ+, Pride, Montenegro Pride, gay, lezbejka, zakon o rodnom identitetu na osnovu samoopredjeljenje, kao i nazive organizacija poput Spektra, Queer Montenegro i LGBT Forum Progress.
- Prikupljeni su naslovi, podnaslovi, kompletni tekstovi, rubrike, datumi objave, broj komentara i, gdje je dostupno, broj pregleda.Komentari su analizirani na dva nivoa: po sentimentu (pozitivni, neutralni i negativni) i po tematskim kategorijama. Dio materijala &nbsp;prvo su ručno kodirali obučeni koderi, nakon čega je razvijen model nadziranog mašinskog učenja koji je omogućio obradu kompletnog korpusa - kazao je Živković.
Ukazao je da su tematski, komentari prvobitno podijeljeni u 18 kategorija, a potom objedinjeni u sedam širih cjelina: ljudska prava i diskriminacija; priroda, biologija i „normalnost“; tradicionalizam i religija; politika, lobiranje i pažnja; ismijavanje; uvrede i pozivi na nasilje; te opšti i ostali komentari.
- Više od dvije trećine analiziranih članaka objavljeno je na portalu Vijesti (oko 68 odsto), 17 odsto na Analitici i oko 15 odsto na IN4S-u. Gotovo polovina tekstova nalazila se u rubrici politika i društvo, gdje su ujedno zabilježeni i najveći prosječni pregledi - oko 3.371 po članku - rekao je Živković.
Rekao je da je u prosjeku svaki tekst imao 11 komentara, a da je dvije trećine članaka imalo najmanje jedan komentar, što, kako je kazao, potvrđuje da je riječ o intenzivnoj javnoj raspravi.
- Uočena su tri perioda pojačanog interesovanja: 2013. godine, u vrijeme prve Parade ponosa u Budvi; 2018. godine, tokom rasprave o Zakonu o životnom partnerstvu lica istog pola, kao i 2021. godine, kada je zabilježeno više slučajeva nasilja nad LGBTIQ+ osobama - naveo je Živković.
Kazao je da analiza pokazuje da je oko 80 odsto komentara imalo negativan ton.
- Ipak, negativan sentiment ne znači nužno neprijateljski stav prema LGBTIQ+ zajednici, jer dio negativnih komentara kritikuje institucije ili druge aktere, a ne same LGBTIQ+ osobe. Udio pro-LGBTIQ+ komentara razlikuje se po portalima: na Analitici iznosi 32 odsto, na Vijestima 17 odsto, dok je na IN4S-u svega dva odsto - rekao je Živković.
Kazao je da je gotovo petina komentara svrstana u kategoriju uvreda, ismijavanja ili poziva na nasilje.
- Najveći procenat takvih komentara zabilježen je na portalu IN4S (26 odsto), zatim na Vijestima (23 odsto) i Analitici (oko 20 odsto). Analizirani su samo javno dostupni komentari, dok su najeksplicitniji sadržaji vjerovatno uklonjeni moderacijom i nijesu bili dostupni za analizu - naveo je Živković.
Kazao je da, iako je tokom godina zabilježen pad eksplicitnih uvreda i poziva na nasilje, najniži nivo zabilježen je 2024. godine, dok je istovremeno je primjetan rast komentara iz kategorija politike, lobiranja, tradicionalizma i religije.
- Prema nalazima, kritika usmjerena ka LGBTIQ+ zajednici vremenom se pomjerila od otvorenih napada ka narativima koji se pozivaju na moral, tradiciju, religiju, ideologiju i navodnu cenzuru u medijima. Upravo komentari koji se pozivaju na tradicionalne vrijednosti, moral i religiju dobijaju najviše reakcija, i lajkova i dislajkova, što ukazuje na visoku polarizaciju publike kada je ta tema u pitanju - rekao je Živković.
Kako je dodao, komentari uvredljive ili nasilne prirode u prosjeku dobijaju najmanje lajkova.
- Na osnovu nalaza, preporuke su da je potrebno jasnije definisanje i nadzor odgovornosti medija u moderiranju komentara, uspostavljanje detaljnih pravila komentarisanja, kao i organizovanje ciljanih obuka za novinare i medijske ombudsmane u oblasti prepoznavanja manipulacija i govora mržnje - naveo je Živković.
Ukazao je i na potrebu šire profesionalne rasprave o etičkim standardima, cenzuri i autocenzuri u medijima, kao i o ulozi medija u kontekstu ubrzanog razvoja vještačke inteligencije.
Predstavljajući Priručnik za medije, projektna kordinatorka u CEDEM-u Katica Maksan kazala je da se, na radionicama sa novinarima, često pokazalo da dio redakcija nema dovoljno znanja ili sigurnosti da samostalno obrađuje ove teme, pa se češće prenose sadržaji stranih medija.
Maksan je naglasila da se medijska priča danas ne završava objavljivanjem teksta.
- Sadržaj se dalje širi putem društvenih mreža, gdje dobija nove slojeve kroz komentare, dijeljenja i objave na portalima nepoznatog porijekla. Komentari na portalima su jedno, ali kada se tekst nađe na društvenim mrežama, posljedice su mnogo ozbiljnije - kazala je Maksan, ističući da su upravo komentari postali centralno mjesto štete.
Prema njenim riječima, iako je broj otvorenih poziva na nasilje u komentarima na portalima smanjen, takvi sadržaji su se u velikoj mjeri preselili na društvene mreže, gdje je kontrola otežana, a identitet autora često nepoznat.
Maksan je ukazala da je poseban segment priručnika posvećen rizicima koje nosi vještačka inteligencija, Maksan je upozorila da se AI alati treniraju na postojećim sadržajima i narativima, i da mogu reprodukovati i umnožavati stereotipe, predrasude i govor mržnje.
- AI nije nešto što postoji nezavisno, on je zavisan od ljudskog unosa i kontrole. Moguće je generisati tekstove i slike koji dodatno šire stereotipe, a posljedice takvog sadržaja snose stvarni ljudi - kazala je Maksan.
Kazala je da je priručnik namijenjen novinarima i novinarkama, urednicima i urednicama, studentima novinarstva, organizacijama civilnog društva, donatorima i institucijama, kao i timovima koji upravljaju društvenim mrežama.
- Jedan od važnih segmenata odnosi se na upotrebu jezika, posebno imajući u vidu specifičnosti crnogorskog jezika i ograničene mogućnosti rodno neutralnog izražavanja. Priručnik daje smjernice kako sa poštovanjem izvještavati o osobama različitih rodnih identiteta, uključujući one za koje u jeziku ne postoje ustaljeni termini - rekla je Maksan.
Posebna pažnja, kako je dodala, posvećena je naslovima i „framingu“, jer oni direktno utiču na ton i sadržaj komentara.
Maksan je istakla da senzacionalistički pristup, kao i korišćenje generičkih ili stereotipnih fotografija, posebno kada je riječ o temama koje se tiču trans osoba ili drag zajednice, može dodatno pojačati negativne stavove u javnosti.
- Priručnik sadrži i model moderacije komentara, nastao u razgovoru sa osobama koje upravljaju društvenim mrežama i komentarima na portalima. Obrađuje i pitanje kome se mogu prijaviti negativni sadržaji i kako postupati u kriznim situacijama, uključujući i slučajeve objave problematičnih tekstova - navela je Maksan.
Ukazala je da struktura dokumenta obuhvata medijski narativ i njegov uticaj, terminologiju, etičko izvještavanje, online komentare i govor mržnje, kao i praktične alate, kao i da je ponuđena kontrolna lista koju novinari i urednici mogu koristiti prije objave teksta.
Maksan je naglasila da je cilj priručnika smanjenje štete u javnom diskursu, jačanje profesionalnih standarda i podrška inkluzivnom društvu. Istakla je da dokument ne predstavlja konačno rješenje, već osnovu za dalju diskusiju i saradnju između medija i civilnog sektora.
Okrugli sto se organizuje u okviru projekta „Od ćutanja do narativa: Predstavljanje LGBTIQ+ zajednice u crnogorskim medijima (2011–2025)!“ sprovodi CeMI, a koji je podržan kroz širi program „Zajedno za LGBTIQ+ jednakost“, koji vodi Centar za građansko obrazovanje (CGO) u partnerstvu sa ERA - LGBTI Equal Rights Association for the Western Balkans and Turkey, Queer Montenegro, Queer centrom Skoplje, Tuzlanskim otvorenim centrom, Open Mind Spectrum Albania i Centrom za razvoj društvenih grupa iz Kosova (CSGD). Projekat finansira Evropska unija, uz kofinansiranje Ministarstva regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama.

CeMI: Negativan ton prema LGBTIQ+ u komentarima u medijskim člancima, ali vidljiv pomak u javnom diskursu

Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija je obezbijedilo sredstva za isplatu stipendija srednjoškolcima i studentima romske i egipćanske zajednice za januar i februar, školske i akademske 2025/2026. godine, u iznosu od 24.480 eura, saopšteno je iz ovog ministarstva.
Za isplatu srednjoškolskih stipendija za januar i februar školske 2025/2026. godine, obezbijeđena su sredstva u iznosu 13.680 eura. Rata za učenike/učenice srednjih škola iznosi 60 eura.
Sredstva su obezbijeđena i za stipendiranje studenata za januar i februar za akademsku 2025/2026. godinu, u iznosu 10.800 eura. Rata za studente iznosi 300 eura.
Stipendije za srednjoškolce i studente romske i egipćanske zajednice se isplaćuju u filijalama Crnogorske komercijalne banke.

Tag: legalizacija