Gotovo polovina medijskih članaka o LGBTIQ+ temama objavljuje se u rubrikama „Politika“ i „Društvo“, dvije trećine članaka ima najmanje jedan komentar, od kojih oko 80 odsto ima negativan ton, ali primjetan određeni pomak u javnom diskursu.
To je saopšteno na okruglom stolu Predstavljanje LGBTIQ+ OSOBA u crnogorskim medijima, koji je organizovao Centar za monitoring i istraživanje (CeMI), a na kojem je predstavljena Analiza reprezentacije LGBTIQ+ zajednice u online medijima.
Predsjednik Upravnog odbora CeMI-ja prof. dr Zlatko Vujović, istakao je da ova studija, ima poseban značaj iz najmanje tri razloga.
- Prije svega, riječ je o prvoj sveobuhvatnoj longitudinalnoj analizi medijskog sadržaja i online komentara o LGBTIQ+ temama u Crnoj Gori, koja obuhvata period duži od jedne decenije, što je naročito značajno kada je riječ o elektronskim medijima i online komentarima - naveo je Vujović.
Ukazao je da je istraživanjem obuhvaćeno više od 3.000 medijskih članaka i gotovo 35.000 komentara sa tri relevantna crnogorska portala.
Vujović je posebno naglasio metodologiju monitoringa primijenjenu u istraživanju.
- Gotovo polovina medijskih članaka o LGBTIQ+ temama objavljuje se u rubrikama „Politika“ i „Društvo“, dvije trećine članaka ima najmanje jedan komentar, od kojih oko 80 odsto ima negativan ton, ali primjetan određeni pomak u javnom diskursu.Tim autora razvio je poseban softver za automatsko prikupljanje podataka sa medijskih portala, nakon čega je primijenjen kombinovani pristup, ručno kodiranje od strane obučenih istraživača i upotreba metoda mašinskog učenja, odnosno treniranje modela za klasifikaciju komentara prema sentimentu i tematskim okvirima. Ovakav pristup, omogućava obradu velikog broja podataka uz visok nivo pouzdanosti i naučne rigoroznosti rezultata - pojasnio je Vujović.
Prema njegovim riječima, studija ne govori samo o medijima, već i o društvu u cjelini.
- Analiza pokazuje na koji se način u digitalnom prostoru reflektuju predrasude, strah, ideološke podjele i političke instrumentalizacije, ali i da, uprkos dominantno negativnom tonu, postoji određeni pomak u javnom diskursu - kazao je Vujović.
Istakao &nbsp;je da nalazi ukazuju da su komentari na tekstove o LGBTIQ+ temama i dalje pretežno negativni, ali da se tokom godina mijenja njihov oblik, od otvorenih i eksplicitnih uvreda ka suptilnijim, politički i ideološki uokvirenim narativima.
- Zbog toga analiza predstavlja dragocjen nalaz za medije, regulatore, ali i organizacije koje se bave ljudskim pravima, medijskom pismenošću i javnim politikama - naveo je Vujović.
Programski direktor Centra za građansko obrazovanje CGO Petar Đukanović, kazao je da projekat koji je sproveo CeMI, a koji se bavi analizom položaja LGBTIQ+ osoba u medijima, otvara važnu temu jer način na koji su ove teme predstavljene u medijima reflektuje i širi društveni kontekst.
- Iako je normativni okvir danas nesumnjivo bolji, LGBTIQ+ osobe i dalje ne uživaju u potpunosti prava koja im pripadaju. Zakonodavni proces je u značajnoj mjeri zastao, a istopolna partnerstva, iako postoje u pravnom okviru, suočavaju se sa nedostatkom pratećih zakona i mehanizama koji bi omogućili njihovu punu primjenu u svakodnevnom životu - naveo je Đukanović.
Posebno je ukazao na položaj transrodnih osoba, ističući da Zakon o pravnom prepoznavanju roda na osnovu samoidentiteta godinama nije usvojen, što, kako je rekao, znači da dio zajednice nema osnovnu pravnu sigurnost u pogledu sopstvenog identiteta.
Đukanović je istakao da diskriminacija, govor mržnje i socijalna distanca nijesu rijetkost, već dio svakodnevice mnogih LGBTIQ+ osoba u Crnoj Gori.
U tom kontekstu, Đukanović je naglasio da je uloga medija izuzetno važna. Mediji, kako je kazao, treba da budu akteri u oblikovanju i unapređenju prava LGBTIQ+ osoba kroz način izbora tema, jezika koji koriste, sagovornika koje uključuju i konteksta koji pružaju u svojim izvještajima.
- Mediji mogu doprinijeti promociji i afirmaciji LGBTIQ+ prava kroz tačno i kontekstualizovano informisanje o zakonima i pravima, kroz analitičke i istraživačke tekstove koji objašnjavaju širi društveni okvir, kao i davanjem prostora pripadnicima zajednice da govore o sopstvenim iskustvima - rekao je Đukanović.
Dodao je da je takav pristup u crnogorskim medijima i dalje rijedak, navodeći da dominira površno i senzacionalističko izvještavanje, uz nepotrebno naglašavanje seksualne orijentacije ili rodnog identiteta, kao i nekritičko prenošenje govora mržnje, što dodatno doprinosi marginalizaciji zajednice.
Đukanović je naglasio da monitoring načina na koji se LGBTIQ+ teme i osobe prikazuju u medijima nije napad na medije niti pokušaj ograničavanja slobode izražavanja, već alat za jačanje profesionalnih standarda i kvaliteta javne debate.
- Ovakva analiza omogućava identifikovanje obrazaca stereotipizacije i diskriminacije, ali i prepoznavanje i afirmisanje primjera dobre prakse - kazao je Đukanović.
Tokom I panela, izvršni direktor DeFacto Consultancy dr Slaven Živković predstavio je rezultate prve longitudinalne analize medijskog izvještavanja i komentara čitalaca o LGBTIQ+ temama u Crnoj Gori, obuhvatajući period od 2012. do 2024. godine, a čiji su koautori i dr Nemanja Batrićević i dr Marko Savić.
Istraživanje je analiziralo 3.250 članaka i gotovo 35.000 komentara objavljenih na portalima Vijesti, Analitika i IN4S, uz više od 360.000 zabilježenih lajkova i dislajkova.
- Cilj istraživanja bio je da se kroz vremenski period identifikuju obrasci u načinu na koji se o LGBTIQ+ temama izvještava i diskutuje, ne samo u medijskim tekstovima već i u komentarima čitalaca. Ova analiza je otišla korak dalje u odnosu na ranija istraživanja, jer nije obuhvatila samo sadržaj članaka, već i cjelokupnu diskusiju ispod njih - pojasnio je Živković.
On je kazao da su istraživači formirali bazu članaka koristeći ključne riječi poput LGBT, LGBTIQ+, Pride, Montenegro Pride, gay, lezbejka, zakon o rodnom identitetu na osnovu samoopredjeljenje, kao i nazive organizacija poput Spektra, Queer Montenegro i LGBT Forum Progress.
- Prikupljeni su naslovi, podnaslovi, kompletni tekstovi, rubrike, datumi objave, broj komentara i, gdje je dostupno, broj pregleda.Komentari su analizirani na dva nivoa: po sentimentu (pozitivni, neutralni i negativni) i po tematskim kategorijama. Dio materijala &nbsp;prvo su ručno kodirali obučeni koderi, nakon čega je razvijen model nadziranog mašinskog učenja koji je omogućio obradu kompletnog korpusa - kazao je Živković.
Ukazao je da su tematski, komentari prvobitno podijeljeni u 18 kategorija, a potom objedinjeni u sedam širih cjelina: ljudska prava i diskriminacija; priroda, biologija i „normalnost“; tradicionalizam i religija; politika, lobiranje i pažnja; ismijavanje; uvrede i pozivi na nasilje; te opšti i ostali komentari.
- Više od dvije trećine analiziranih članaka objavljeno je na portalu Vijesti (oko 68 odsto), 17 odsto na Analitici i oko 15 odsto na IN4S-u. Gotovo polovina tekstova nalazila se u rubrici politika i društvo, gdje su ujedno zabilježeni i najveći prosječni pregledi - oko 3.371 po članku - rekao je Živković.
Rekao je da je u prosjeku svaki tekst imao 11 komentara, a da je dvije trećine članaka imalo najmanje jedan komentar, što, kako je kazao, potvrđuje da je riječ o intenzivnoj javnoj raspravi.
- Uočena su tri perioda pojačanog interesovanja: 2013. godine, u vrijeme prve Parade ponosa u Budvi; 2018. godine, tokom rasprave o Zakonu o životnom partnerstvu lica istog pola, kao i 2021. godine, kada je zabilježeno više slučajeva nasilja nad LGBTIQ+ osobama - naveo je Živković.
Kazao je da analiza pokazuje da je oko 80 odsto komentara imalo negativan ton.
- Ipak, negativan sentiment ne znači nužno neprijateljski stav prema LGBTIQ+ zajednici, jer dio negativnih komentara kritikuje institucije ili druge aktere, a ne same LGBTIQ+ osobe. Udio pro-LGBTIQ+ komentara razlikuje se po portalima: na Analitici iznosi 32 odsto, na Vijestima 17 odsto, dok je na IN4S-u svega dva odsto - rekao je Živković.
Kazao je da je gotovo petina komentara svrstana u kategoriju uvreda, ismijavanja ili poziva na nasilje.
- Najveći procenat takvih komentara zabilježen je na portalu IN4S (26 odsto), zatim na Vijestima (23 odsto) i Analitici (oko 20 odsto). Analizirani su samo javno dostupni komentari, dok su najeksplicitniji sadržaji vjerovatno uklonjeni moderacijom i nijesu bili dostupni za analizu - naveo je Živković.
Kazao je da, iako je tokom godina zabilježen pad eksplicitnih uvreda i poziva na nasilje, najniži nivo zabilježen je 2024. godine, dok je istovremeno je primjetan rast komentara iz kategorija politike, lobiranja, tradicionalizma i religije.
- Prema nalazima, kritika usmjerena ka LGBTIQ+ zajednici vremenom se pomjerila od otvorenih napada ka narativima koji se pozivaju na moral, tradiciju, religiju, ideologiju i navodnu cenzuru u medijima. Upravo komentari koji se pozivaju na tradicionalne vrijednosti, moral i religiju dobijaju najviše reakcija, i lajkova i dislajkova, što ukazuje na visoku polarizaciju publike kada je ta tema u pitanju - rekao je Živković.
Kako je dodao, komentari uvredljive ili nasilne prirode u prosjeku dobijaju najmanje lajkova.
- Na osnovu nalaza, preporuke su da je potrebno jasnije definisanje i nadzor odgovornosti medija u moderiranju komentara, uspostavljanje detaljnih pravila komentarisanja, kao i organizovanje ciljanih obuka za novinare i medijske ombudsmane u oblasti prepoznavanja manipulacija i govora mržnje - naveo je Živković.
Ukazao je i na potrebu šire profesionalne rasprave o etičkim standardima, cenzuri i autocenzuri u medijima, kao i o ulozi medija u kontekstu ubrzanog razvoja vještačke inteligencije.
Predstavljajući Priručnik za medije, projektna kordinatorka u CEDEM-u Katica Maksan kazala je da se, na radionicama sa novinarima, često pokazalo da dio redakcija nema dovoljno znanja ili sigurnosti da samostalno obrađuje ove teme, pa se češće prenose sadržaji stranih medija.
Maksan je naglasila da se medijska priča danas ne završava objavljivanjem teksta.
- Sadržaj se dalje širi putem društvenih mreža, gdje dobija nove slojeve kroz komentare, dijeljenja i objave na portalima nepoznatog porijekla. Komentari na portalima su jedno, ali kada se tekst nađe na društvenim mrežama, posljedice su mnogo ozbiljnije - kazala je Maksan, ističući da su upravo komentari postali centralno mjesto štete.
Prema njenim riječima, iako je broj otvorenih poziva na nasilje u komentarima na portalima smanjen, takvi sadržaji su se u velikoj mjeri preselili na društvene mreže, gdje je kontrola otežana, a identitet autora često nepoznat.
Maksan je ukazala da je poseban segment priručnika posvećen rizicima koje nosi vještačka inteligencija, Maksan je upozorila da se AI alati treniraju na postojećim sadržajima i narativima, i da mogu reprodukovati i umnožavati stereotipe, predrasude i govor mržnje.
- AI nije nešto što postoji nezavisno, on je zavisan od ljudskog unosa i kontrole. Moguće je generisati tekstove i slike koji dodatno šire stereotipe, a posljedice takvog sadržaja snose stvarni ljudi - kazala je Maksan.
Kazala je da je priručnik namijenjen novinarima i novinarkama, urednicima i urednicama, studentima novinarstva, organizacijama civilnog društva, donatorima i institucijama, kao i timovima koji upravljaju društvenim mrežama.
- Jedan od važnih segmenata odnosi se na upotrebu jezika, posebno imajući u vidu specifičnosti crnogorskog jezika i ograničene mogućnosti rodno neutralnog izražavanja. Priručnik daje smjernice kako sa poštovanjem izvještavati o osobama različitih rodnih identiteta, uključujući one za koje u jeziku ne postoje ustaljeni termini - rekla je Maksan.
Posebna pažnja, kako je dodala, posvećena je naslovima i „framingu“, jer oni direktno utiču na ton i sadržaj komentara.
Maksan je istakla da senzacionalistički pristup, kao i korišćenje generičkih ili stereotipnih fotografija, posebno kada je riječ o temama koje se tiču trans osoba ili drag zajednice, može dodatno pojačati negativne stavove u javnosti.
- Priručnik sadrži i model moderacije komentara, nastao u razgovoru sa osobama koje upravljaju društvenim mrežama i komentarima na portalima. Obrađuje i pitanje kome se mogu prijaviti negativni sadržaji i kako postupati u kriznim situacijama, uključujući i slučajeve objave problematičnih tekstova - navela je Maksan.
Ukazala je da struktura dokumenta obuhvata medijski narativ i njegov uticaj, terminologiju, etičko izvještavanje, online komentare i govor mržnje, kao i praktične alate, kao i da je ponuđena kontrolna lista koju novinari i urednici mogu koristiti prije objave teksta.
Maksan je naglasila da je cilj priručnika smanjenje štete u javnom diskursu, jačanje profesionalnih standarda i podrška inkluzivnom društvu. Istakla je da dokument ne predstavlja konačno rješenje, već osnovu za dalju diskusiju i saradnju između medija i civilnog sektora.
Okrugli sto se organizuje u okviru projekta „Od ćutanja do narativa: Predstavljanje LGBTIQ+ zajednice u crnogorskim medijima (2011–2025)!“ sprovodi CeMI, a koji je podržan kroz širi program „Zajedno za LGBTIQ+ jednakost“, koji vodi Centar za građansko obrazovanje (CGO) u partnerstvu sa ERA - LGBTI Equal Rights Association for the Western Balkans and Turkey, Queer Montenegro, Queer centrom Skoplje, Tuzlanskim otvorenim centrom, Open Mind Spectrum Albania i Centrom za razvoj društvenih grupa iz Kosova (CSGD). Projekat finansira Evropska unija, uz kofinansiranje Ministarstva regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama.

Portal ETV

original

viewImage

baseImage

610x380

500x500

400x240

400x203

1084x550

thumbnail

CeMI: Negativan ton prema LGBTIQ+ u komentarima u medijskim člancima, ali vidljiv pomak u javnom diskursu

Pik turističke sezone se koristi i za enormno povećanje cijena i upravo je to nešto što utiče na godišnju stopu inflacije u Crnoj Gori, dok sa druge strane cijena ne opravdava kvalitet usluge u turističkoj ponudi Crne Gore - rekao je u jutarnjem programu Budilnik, na Televiziji E, Petar Golubović iz Centra za razvoj i istraživanje turizma.
Više od 140.000 pasoša je registrovano u prošloj godini na aerodromu u Tirani, to je pokazatelj, kaže Golubović, koliko je avio dostupnost važna za Crnu Goru, kao receptivnu turističku destinaciju.&nbsp;
Dodaje da ohrabruje najava da će jedna od najpouzdanijih low cost kompanija Wizz Air otvoriti svoju bazu u Podgorici, te da će dodatno povezati Crnu Goru sa 14 destinacija.
- Podatak da je preko 140.000 naših pasoša bilo na aerodromu u Tirani govori u prilog tezi da taj aerodrom jeste postavio određene standarde poslovanja, da su oni u zadnjih desetak godina od kad su došli u privatno vlasništvo mnogostruko povećali obim dolazaka putnika na njihov aerodrom i da su se fenomenalno povezali sa onim destinacijama koje se očigledno pokazuju kao veoma atraktivne i za naše državljane koji putuju van Crne Gore - rekao je Golubović.
Smatra da je prednost aerodroma u Tirani povezanost sa velikim brojem destinacija,ali i veoma konkurentna cijena koja dolazi od low cost kompanija, a taj aerodrom je postao najkonkurentniji i prestigao je beogradski aerodrom Nikola Tesla.&nbsp;
- Volio bih da vidim kad bi postojala neka analiza od tih 140.000 pasoša crnogorskih koje su to bile destinacije ka kojima smo najviše letjeli i koje smo posjećivali, ali imajući u vidu da su oni i van sezone povezani sa blizu stotinak destinacija i da su veoma dobro povezani sa njihovom dijasporom, a to je Italija i vjerujem da je značajan broj naših građana posjećivao Italiju koja je susjed preko mora, ali ne treba zaboraviti i da je sa zapadnom Evropom veoma dobra povezanost putem tog aerodroma - istakao je Golubović.
Prema zvaničnim podacima iz novembra 2025. godišnja stopa &nbsp;inflacije u Crnoj Gori iznosila je 4,8 posto, dok je u istom periodu prosjek u državama eurozone bio 2,4 posto.
Inflacija, smatra on, veoma utiče, turistička inflacija na stopu ukupne inflacije, jer su drugačije cijene u sezoni, znatno veće i koristi se sezonski pik da se drastično povećaju cijene.
- Upravo to je nešto što utiče na prosječnu stopu godišnje inflacije i stopu inflacije koja je veća u odnosu na zemlje EU. Kada pričamo o cjenovnoj konkurentnosti Crne Gore kao turističke destinacije - ukoliko već imamo cijenu kakvu formiramo neophodno je da usluga bude na nivou te cijene, ili tačnije da kvalitet usluge prati cijenu. U dosta slučajeva, moramo biti objektivni i iskreni prema sebi, moramo reći da cijena ne opravdava kvalitet usluge, a turizam kao industrijska grana je prije svega uslužne prirode i da biste naplatili nešto morate imati uslugu koja će tu cijenu pratiti, mi to nažalost nemamo u većini naših objekata - zaključio je Golubović.

Golubović: Da biste naplatili nešto morate imati uslugu koja će tu cijenu pratiti

Ono što je saopštio predsjednik Skupštine Crne Gore Andrija Mandić tokom skupštinskog zasijedanja jeste da su njegova očekivanja da bi neko zadovoljio povjerenje vladajuće koalicije da se tužilaštvo bavi konkretnim imenima sa spiska koji im on dostavi. To je opasna priča koja govori o pritisku koji vrši Mandić i dio vlasti da tužilaštvo bude sredstvo za obračun sa kritičarima vlasti i opozicionim političarima. To nije vladavina prava - ocijenio je u informativnoj emisiji "24 sata" na Televiziji E docent na Fakultetu političkih nauka i predsjednik Upravnog odbora Centra za monitoring i istraživanje Zlatko Vujović.
Smatra i da su Mandić i dio vlasti na skupštinskom zasijedanju prije dva dana, kada je vrhovni državni tužilac Milorad Marković predstavljao izvještaj o stanju u državnom tužilaštvu, napravili ogromnu štetu Crnoj Gori.
Na pitanje koliko je ta vrsta pritiska na pravosudne institucije ozbiljna prijetnja i vladavini prava, ali i njenom evropskom putu, te što bi bila adekvatna reakcija evropskih partnera i domaće javnosti, odgovara da vjeruje da ovo neće ostati bez reakcije Evropske unije.&nbsp;
- Ovo je crvena linija. EU i naši zapadni partneri su posebno osjetljivi kad je riječ o pravosuđu i sudstvu i zaštiti od političkih uticaja, a ovakav istup i ovako otvoreni pritisci, da ne kažemo prijetnje vrhovnom državnom tužiocu jer ne postupa po nalozima vlasti, poslali su poruku da ova vlast ne vodi Crnu Goru u EU - ističe Vujović.
Kaže da su istupi dijela predstavnika vladajuće koalicije, odnosno nekadašnjeg Demokratskog fronta i predsjednika Skupštine, dala za pravo svim kritičarima, posebno opoziciji koja je tvrdila da tužilaštvo postupa pod pritiskom vlasti, odnosno da je zahtjev vlasti obračun sa konkretnim imenima iz nekadašnje vlasti.
- To znači da su optuživali da tužilaštvo istražuje konkretne ljude, a ne krivična djela - navodi Vujović.
<h2>Podrška GST</h2>
Komentarišući kako javnost sad da percipira ulogu tužilačkih organa nakon ovih nastupa političara, naročito u kontekstu sve češćih pritisaka represivnog aparata na civilni sektor i medije, navodi da postoji mogućnost da se otvori prostor za nepovjerenje prema čelnim ljudima u tužilaštvo ako glavni specijalni državni tužilac Vladimir Novović ne stane uz Markovića.
- Mandić je pokušao da pokaže kakva su očekivanja i onda se postavlja i nezadovoljstvo sa vrhovnim državnim tužiocem. Odakle zadovoljstvo sa glavnim specijalnim tužiocem? Sve što se zamijera vrhovnom državnom tužiocu ustvari su slučajevi koje vodi glavni specijalni tužilac. Mislim da je veoma loše za imidž i vrhovnog i glavnog specijalnog tužioca izostanak Vladimir Novovića sa zasijedanja Skupštine i da bi bilo dobro da se on oglasi u narednim danima i saopšti podršku Markoviću - rekao je Vujović.
U protivnom bi, prema njegovim riječima, neko mogao da izvuče zaključak da je postojala koordinacija dijela vlasti, onih koji su zadovoljni Novovićem, a nezadovoljni Markovićem, da na ovaj način izvrše pritisak na vrhovnog državnog tužioca.&nbsp;
- Veoma je važno da kao što je Marković branio slučajeve Novovića, da se vidi da je Novović spreman da stane uz Markovića. Ako ne, onda će to otvoriti prostor za nepovjerenje prema čelnim ljudima u tužilaštvu - kazao je Vujović.
<h2>Izostanak reakcije</h2>
Na pitanje ima li Pokret Evropa sad snage da se odupre pristiscima nekadašnjeg Demokratskog fronta i da li u njihovim redovima ima svijesti o tome odgovara da reakcije osim predsjednika poslaničkog kluba PES-a Miodraga Lakovića nije bilo, te da to nije dovoljno.
- Mandić je veoma iskusan i proračunat političar i veoma je precizno odmjerio što će i koliko reći. On je praktično optužio da je PES ucijenjen od vrhovnog državnog tužioca, da se protiv njihovih političara vode postupci i da su sa ciljem političkog preživljavanja spremni da ga podrže da ne bi otvarao slučajeve protiv njih. Možda on govori istinu, ali govori da su najznačajniji ljudi u PES-u pod istragom Specijalnog državnog tužilaštva za organizovani kriminal. To su ozbiljne optužbe. Ili je možda podmetnuto kukavičje jaje. Bilo bi dobro da se SDT oglasi i kaže da li su ključni funkcioneri PES-a pod istragom za krivična djela iz njihove nadležnosti, jer onda imamo dramatično drugačiju političku situaciju u Crnoj Gori - istakao je Vujović.
<h2>Dezorjentisanost opozicije</h2>
Komentarišući ulogu i aktivnosti opozicije na skupštinskom zasijedanju kaže da mu se čini da su bili dezorjentisani.
- S jedne strane smo vidjeli da su gotovo svu kritiku usmjerili na vrhovnog državnog tužioca, slično kao što je to uradio Mandić, iako je ono što zamijeraju nisu potezi samog Markovića, već Novovića. Da li je to nesnalaženje ili neka druga strategija koja možda meni nije jasna, ali činjenica je da su u opoziciji i u vlasti malo bili dezorjentisani moguće i ovim potezima dijela vladajuće koalicije, pa su htjeli možda da podrže dio vlasti u obračunu sa Markovićem - naveo je Vujović.&nbsp;
Smatra i da je to veoma pogrešna strategija.
- Bez obzira na to što imaju pravo da se ljute i kritikuju određene poteze Novovića koji se odnose na dio diskreditacije kritičkih i opozicionih medija u Crnoj Gori. Čini mi se da su bili dezorjentisani i često promašivali ono što su možda htjeli da ostvare, a to je da pokažu da tužilaštvo djeluje pod političkim uticajem - rekao je Vujović.&nbsp;
Marković je poslao poruku da je daleko kako su ga možda očekivali, a to je da je spreman da bespogovorno sagne glavu i sluša što mu narede ključni ljudi vlasti.&nbsp;
- Pokazao je da ima integritet. Ono što je meni nejasno je da li ima podršku Novovića, s obzirom na njegov upadljiv izostanak ne samo sa sjednice Skupštine, već i prethodnih dana - dodaje Vujović.
<h2>Antifašizam i nasljeđe</h2>
Komentarišući odluku predsjednika Crne Gore Jakova Milatovića da dodijeli orden pokojnom mitropolitu Amfilohiju Radoviću kaže da nas Milatović često potezima zbunjuje.&nbsp;
- S jedne strane imate poteze koji su veoma kvalitetni i zaslužuju podršku, kao što je podrška antifaštičkim akcijama, a s druge strane uslijedi potez koji prilično anulira takvo ponašanje, jer da najviši državni orden čovjeku koji je simbol svega suprotnog, čovjek koji je negator antifašizma, podržavalc fašitičkih pokreta u Crnoj Gori kao što je četnički pokret, čovjek koji je negator ratnih zločina i genocida. Ako se izuzme njegova tiha podrška nezavisnosti 2006. i pasiviziranje Srpske pravoslavne crkve kao instrumenta srpskih obavještajnih službi, onda ne možemo govoriti o pozitivnoj ulozi njega kao ličnosti. Mislim da je bilo i prerano procjenjivati da li je to pozitivno ili ne. Bojim se da smjer političkog djelovanja Milatovića dezorjentiše možda i njegove potencijalne birače. S jedne strane možda ga vide kao mladog lidera koji podržava Crnu Gori i njenu prozapadnu orjentaciju, što on radi često, kao što poziva NATO pakt da pruži veću podršku radi ograničavanja uticaja Rusije i miješanja u političke prilike u Crnoj Gori, a onda ključnom promoteru takvog uticaja u Crnoj Gori - ruskog i sprskog uticaja - dodijeli najveći državni orden. Mislim da Milatović mora da postavi neka pitanja za sebe i da se pozicionira na političkoj sceni, ovako ne ide dobro ni njemu ni građanima - zaključio je Vujović.
J. B.&nbsp;
<div class="embed-block"><div><div style="left: 0; width: 100%; height: 0; position: relative; padding-bottom: 56.25%;"><iframe src="https://cdn.iframe.ly/api/iframe?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D1OrxGs2nTBo&key=87ca3314a9fa775b5c3a7726100694b0" style="top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; position: absolute; border: 0;" allowfullscreen scrolling="no" allow="accelerometer *; clipboard-write *; encrypted-media *; gyroscope *; picture-in-picture *; web-share *;"></iframe></div></div></div>

1250x600

Vujović: Mandić i dio vlasti napravili ogromnu štetu Crnoj Gori, veoma važno da Novović podrži Markovića

Potpredsjednik Vlade za vanjske i evropske poslove Filip Ivanović, učestvovaće na Minhenskoj bezbjednosnoj konferenciji od sjutra do 15. februara, navedeno je u saopštenju. 
Tokom boravka u Minhenu, Ivanović će, kako se dodaje, pored učešća na ovom vodećem svjetskom forumu za razmjenu mišljenja o međunarodnoj bezbjednosnoj politici, održati i više bilateralnih sastanaka sa visokim zvaničnicima države domaćina i drugim učesnicima Konferencije.

Ivanović na Minhenskoj bezbjednosnoj konferenciji

Profesionalni planinarski vodič već više od deset godina, Semir Kardović aktivan je tokom cijele godine. Ima, kako je istakao gostujući u emisiji Srećan dan na Televiziji E, privilegiju da se bavi onim što voli, a na sjeveru Crne Gore sezona traje svih 12 mjeseci - bilo da je riječ o kajaku, kitesurfingu, planinarenju, skijanju, turno skijanju, planinskom biciklizmu ili posmatranju i istraživanju životinja.
Kardović je pojasnio razliku između planinarstva i alpinizma. U planinarstvu se, kaže, ide markiranim stazama uz pratnju vodiča, uglavnom bez potrebe za tehničkom opremom. Alpinizam, s druge strane, podrazumijeva znanje, fizičku spremnost i adekvatnu opremu kako bi se preduprijedili rizici u planini i osvojili zahtjevniji vrhovi i stijene.
Kardović je licencirani planinarski vodič, alpinista i spasilac, a naglašava da u svim tim disciplinama uživa jer mu je najvažnije da što više vremena provodi u prirodi.
- Bitno mi je da se uključim u svaki vid aktivnosti u planini. Srećom je Crna Gora takva da možemo da se bavimo 365 dana raznim aktivnostima - od kajaka, kajt surfinga i planinarenja, do istraživanja i posmatranja životinja, skijanja, turno skijanja i penjanja. U svakom godišnjem dobu možete pronaći aktivnost koja može da bude povezana. Posebno na sjeveru nemamo jednu sezonu - kod nas je cijela godina sezona, naročito ako se bavite poslom kojim se ja bavim - rekao je Kardović.
Iza sebe ima osvajanje brojnih zahtjevnih vrhova širom svijeta. Jedan od njegovih skorijih podviga je uspon na Elbrus (5.642 metra), najviši vrh Evrope. Ipak, najdraži mu je Matterhorn u Alpima. Naglašava da planinarenje za njega nije takmičenje niti osvajanje, već isključivo poštovanje planine u svakom pogledu.
Kardović ističe da se sve više ljudi interesuje za turno skijanje, koje u posljednje vrijeme postaje popularno, iako je riječ o starom načinu kretanja po snijegu uz korišćenje specijalizovane opreme za duboki snijeg.
- Za turno skijanje koriste se posebni vezovi i posebne skije za tu namjenu. Ranije se u nordijskim zemljama i na Antarktiku koristila koža od foke za kretanje po snijegu, dok je danas to sportska disciplina u kojoj birate rutu, određene vrhove i padine koje skijate. Naravno, postoji i mnogo veći rizik od lavina i drugih opasnosti koje nosi planina. Te skije su mnogo lakše, imaju poseban radijus, šire su u odnosu na alpske i imaju pomjerajući vez - dok hodate noga je slobodna, uz štitnike uzbrdo, a niz padinu se pancerice zaključavaju - zaključio je Kardović.
Cijelo gostovanje možete pogledati na Youtube kanalu TV E
<div class="embed-block"><div><div style="left: 0; width: 100%; height: 0; position: relative; padding-bottom: 56.25%;"><iframe src="https://cdn.iframe.ly/api/iframe?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DtbjgWMeCLX8&key=87ca3314a9fa775b5c3a7726100694b0" style="top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; position: absolute; border: 0;" allowfullscreen scrolling="no" allow="accelerometer *; clipboard-write *; encrypted-media *; gyroscope *; picture-in-picture *; web-share *;"></iframe></div></div></div>

Kardović: Srećom je Crna Gora takva da 365 dana možemo da se bavimo raznim aktivnostima

Strateško uređivanje zakona i odgovorno medijsko izvještavanje ključno je za zaštitu LGBTIQ+ zajednice, jer nedostatak istraživačkog pokrivanja tih tema u medijima održava predrasude i stereotipe, dodatno marginalizujući osobe iz zajednice i stavljajući ih izvan okvira osnovnih građanskih prava.
To je ocijenjeno tokom II panela „Između vidljivosti i stereotipa: kako mediji predstavljaju LGBTIQ+ zajednicu?“ održanog u okviru okruglog stola „Predstavljanje LGBTIQ+ osoba u crnogorskim medijima“, koji je organizovao Centar za monitoring i istraživanje (CeMI).
Aktivista Asocijacije Spektra Marko Vukčević istakao je da se LGBTIQ+ svakodnevno susrijeće sa negativnim komentarima, kako u medijima, tako i na društvenim mrežama.
- Donatori nas često pitaju prijavljujemo li komentare koje dobijamo, ali jednostavno to nije moguće u svakom slučaju. Količina negativnih komentara je tolika da bi njihovo konstantno prijavljivanje zahtijevalo puno vremena, osim ako se ne radi o ozbiljnijim prijetnjama - pojasnio je Vukčević.
On je naglasio da mediji igraju ključnu ulogu u stvaranju sigurnijeg javnog prostora.
- Važno je da mediji ozbiljnije prate problematične komentare i ocjenjuju da li se situacija popravlja. Trenutno je uklanjanje uvredljivih sadržaja nedovoljno sistematski i nije na visokom nivou - ocijenio je Vukčević.
Ukazao je na pad medijskog izvještavanja o zajednici, posebno u periodima važnih političkih kampanja, poput kampanje za zakon o pravnom priznavanju roda na osnovu samoodređenja.
- U periodu 2022–2024, kada su dva prajda održana i kada su politički zahtjevi zajednice bili jasni, medijsko izveštavanje o potrebama kvir zajednice znatno je smanjeno. Istovremeno, kulturni događaji koje organizuje zajednica, poput promocija filmova i knjiga, gotovo da se ne spominju u medijima - rekao je Vukčević.
On zaključuje da je situacija zabrinjavajuća, poručujući da se zajednica ne predaje.
- Kultura koju proizvodi kvir zajednica postoji i razvija se, ali javna scena i dalje je nedovoljno inkluzivna, što pokazuje potrebu za kontinuiranim radom i većom medijskom podrškom - naveo je Vukčević.
Izvršni direktor ERA LGBTI Association Danijel Kalezić, istakao je da su negativni komentari i govor mržnje prema LGBT osobama samo jedna mala „puzla u slagalici šireg problema“.
- Ovo se ne tiče isključivo LGBT osoba, već pokazuje manjkavosti cjelokupnog zakonskog okvira koji ne omogućava efikasno rješavanje ovih pojava - rekao je Kalezić.
On je istakao da, iako portali moderiraju komentare, na društvenim mrežama korisnici mogu slobodno širiti uvredljive sadržaje.
Kalezić je ukazao da institucije još uvijek ne preuzimaju odgovornost u rješavanju problema, već je na nevladinim organizacijama i aktivistima da prikupljaju i prijavljuju ovakve sadržaje.
Ukazao je nedostatke u radu nove policijske aplikacije za prijavu prekršaja.
- Iako aplikacija omogućava podnošenje prijava uz fotografije i snimke, praksa pokazuje da nakon deset dana policija traži da se sve ponovi lično, što proces čini dugotrajnim i neučinkovitim - pojasnio je Kalezić.
Prema njegovim riječima, rješenje leži u strateškom uređivanju politike i zakona, kako niko ne bi sebi davao slobodu da širi mržnju prema bilo kome.
- Država mora obezbijediti uslove da se problem riješi onako kako treba. Civilni sektor nema resurse da kontinuirano prijavljuje sve komentare, a mediji često zloupotrebljavaju LGBT temu kako bi podigli pažnju javnosti - ocijenio je Kalezić.
Direktorica Agencije za audiovizuelne i medijske usluge Sunčica Bakić, pojasnila je da Agencija nadzire rad radijskih i televizijskih programa, dok portale prati samo u slučajevima kada imaju odvojene video sekcije.
- Nažalost, sistem online medija u Crnoj Gori još nije zakonski ujednačen, što otežava nadzor i regulaciju komentara - istakla je Bakić.
Prema njenim riječima, komentari na portalima i društvenim mrežama često reflektuju narative koje kreiraju tradicionalni mediji.
- Društvene mreže služe uglavnom za distribuciju već formiranih narativa. Tradicionalni mediji i dalje kreiraju ključne priče i utječu na javni diskurs - smatra Bakić.
Kazala je da su slučajevi kršenja prava LGBT osoba u medijima rijetki, ali ozbiljni.
- U posljednjih šest mjeseci Agencija je vodila dva slučaja, oba u televizijskim programima sa nacionalnim pokrivanjem. Oba puta su izrečene kazne, a pitanja LGBT prava bila su povezana sa političkim temama. Cijeli set prava tretiramo kroz kontekst diskriminatornog govora po bilo kojem ličnom svojstvu - rekla je Bakić.
Upozorila je na opasnost “normalizacije” govora mržnje kroz blage ili neprimjetne komentare.
- Iako se više ne koristi eksplicitni govor mržnje, taj stil komentarisanja može proći ispod radara i vodi ka normalizaciji štetnih narativa u društvu - istakla je Bakić.
Bakić je naglasila da se mediji koji pokrivaju ljudska prava, uključujući prava LGBT zajednice, bave ovim pitanjima tek u određenim periodima, poput Prajda, dok većina tradicionalnih medija pokazuje uzdržanost.
- Pad medijskog izvještavanja nakon 2024. pokazuje da se teme od interesa za kvir zajednicu uglavnom tretiraju u političkom kontekstu, dok kulturni i društveni aspekti ostaju marginalizovani - zaključila je Bakić.
Direktorica Queer Montenegro Staša Baštrica, pojasnila je da podaci da je 80 odsto komentara u medijskim člancima negativno ne znače da 80 odsto građana ima negativne stavove.
- Bitno je razumjeti da mnogi od tih komentara sadrže elemente govora mržnje i da je moderacija ključna kako se ti sadržaji ne bi širili na društvenim mrežama - istakla je Baštrica.
Ona je ukazala na štetan uticaj negativnih komentara na mentalno zdravlje LGBT osoba.
- Iz ličnog iskustva, tokom mog javnog djelovanja kao lezbejka i aktivistkinja, suočavala sam se sa uvredama i prijetnjama na društvenim mrežama. Takvi komentari mogu ozbiljno uticati na osjećaj lične sigurnosti, posebno kod osoba koje nisu u poziciji da ih ignorišu - rekla je.
Baštrica je komentarisala način na koji mediji izvještavaju o LGBT zajednici.
- Često se fokusiraju na senzacionalističke naslove, poput ‘prva lezbejka u Parlamentu’, umjesto da se bave stvarnim životima i pravima LGBT osoba. Nedostatak kontinuiranog i istraživačkog izvještavanja doprinosi održavanju predrasuda i stereotipa - pojasnila je Baštrica.
Prema njenim riječima, medijsko izvještavanje rijetko se mijenja od 2012. do danas, a pokriva uglavnom političke događaje i povremene manifestacije poput Prajda.
- Novinari često izbjegavaju detaljno izvještavanje o LGBT temama, uprkos iskustvu i dokazima sa terena koji pokazuju konstantnu opresiju i izazove sa kojima se suočava zajednica. Takvo izvještavanje dodatno marginalizuje LGBT osobe i stavlja ih van okvira građanskih prava - zaključila je Baštrica.
Okrugli sto je organizovan u okviru projekta „Od ćutanja do narativa: Predstavljanje LGBTIQ+ zajednice u crnogorskim medijima (2011–2025)!“ sprovodi CeMI, a koji je podržan kroz širi program „Zajedno za LGBTIQ+ jednakost“, koji vodi Centar za građansko obrazovanje (CGO) u partnerstvu sa ERA - LGBTI Equal Rights Association for the Western Balkans and Turkey, Queer Montenegro, Queer centrom Skoplje, Tuzlanskim otvorenim centrom, Open Mind Spectrum Albania i Centrom za razvoj društvenih grupa iz Kosova (CSGD). Projekat finansira Evropska unija, uz kofinansiranje Ministarstva regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama.

Odgovorno medijsko izvještavanje ključno je za zaštitu LGBTIQ+ zajednice

Vlada Crne Gore je ovlastila Miloša Trivića, direktora Ispitnog centra, da u ime Vlade Crne Gore potpiše Ugovor između Ispitnog centra Crne Gore i Stichting IEA Secretariat Nizozemska o učešću u Međunarodnom istraživanju kompjuterske i informacione pismenosti (ICILS).
Kako je saopšteno iz Ministarstva prosvjete, nauke i onovacija (MPNI), učešće u ICILS istraživanju od ključne je važnosti za procjenu nivoa digitalnih kompetencija učenika, uključujući kompjutersku i informacionu pismenost, kao i za unapređenje obrazovnih politika u oblasti digitalnog obrazovanja u Crnoj Gori.
- ICILS istraživanje omogućava upoređivanje postignuća učenika u oblasti digitalnih vještina među različitim državama, pružajući sveobuhvatan uvid u globalne trendove i predstavljajući važan osnov za dalje unapređenje nastavnih programa i obrazovnog sistema - zaključuje se u saopštenju.&nbsp;

Tag: centar-za-istrazivanje-i-monitoring

CeMI: Negativan ton prema LGBTIQ+ u komentarima u medijskim člancima, ali vidljiv pomak u javnom diskursu

Golubović: Da biste naplatili nešto morate imati uslugu koja će tu cijenu pratiti

Vujović: Mandić i dio vlasti napravili ogromnu štetu Crnoj Gori, veoma važno da Novović podrži Markovića

Ivanović na Minhenskoj bezbjednosnoj konferenciji

Kardović: Srećom je Crna Gora takva da 365 dana možemo da se bavimo raznim aktivnostima

Odgovorno medijsko izvještavanje ključno je za zaštitu LGBTIQ+ zajednice

Crna Gora učestvuje u Međunarodnom istraživanju kompjuterske i onformacione pismenosti (ICILS)

Programska šema

PRATITE TVe UŽIVO