Iz Centra za građansko obrazovanje upozorili su na, kako tvrde, netransparentan proces izbora novih redovnih, vanrednih i inostranih članova i članica Crnogorske akademije nauka i umjetnosti, koji bi trebalo da bude okončan na sjednici Skupštine CANU zakazanoj za 23. decembar. 
Zašto smatraju da je proces izbora netransparentan, ali i da je CANU već duže vrijeme izložena opravdanim kritikama zbog ćutanja i pasivnosti povodom važnih društvenih procesa - pitamo Saru Čabarkapu, koja je gošća današnje emisije E-uživo.
Saobraćajne nesreće na crnogorskim putevima sve češće nas podsjećaju da bezbjednost nije samo pitanje vozača, već i infrastrukture, planiranja i odluka koje donosimo kao društvo. Da li znamo gdje i kako da usporimo saobraćaj – i da li koristimo prava rješenja? Naši sagovornici na ovu temu su profesor Vladimir Ilić, master inženjer saobraćaja i student Filip Perović, MSc.
Emisiju E-uživo pratite na TV E, od 16 do 18 sati.

Portal ETV

original

viewImage

baseImage

610x380

500x500

400x240

400x203

1250x600

1084x550

thumbnail

E-uživo: O izboru članova CANU, bezbjednosti u saobraćaju...

Tokom prethodnog vikenda, od 12. do 15. decembra, na crnogorskim putevima evidentirano je 35 saobraćajnih nezgoda, u kojima su četiri osobe teže, a 21 lakše povrijeđena.
U istom periodu, pripadnici saobraćajne policije su u okviru represivnih aktivnosti podnijeli 164 prekršajne prijave, izdali 1.265 prekršajnih naloga, privremeno oduzeli 20 pari registarskih oznaka i isto toliko vozila isključili iz saobraćaja.
Uhapšen je 81 vozač, od čega 33 zbog upravljanja vozilom pod dejstvom alkohola, u koncentraciji većoj od 1g/kg ili odbijanja alkotestiranja. Dvadeset vozača je uhapšeno zbog vožnje pod dejstvom droga ili drugih psihoaktivnih supstanci ili odbijanja podvrgavanja testiranju i 28 zbog počinjenih drugih težih prekršaja iz oblasti Zakona o bezbjednosti saobraćaja na putevima.
Od ukupnog broja uhapšenih, njih 28 je uhapšeno u Podgorici, 16 u Danilovgradu i osam u Nikšiću.
- Uprava policije još jednom apeluje na sve učesnike u saobraćaju da poštuju saobraćajne propise i na taj način doprinesu, kako ličnoj, tako i bezbjednosti drugih učesnika u saobraćaju - poručeno je iz policije.

Tokom vikenda uhapšen 81 vozač zbog alkohola, droge, oddbijanja testova...

Od početka godine do 1. novembra na crnogorskim putevima život je izgubilo 50 osoba, saopšteno je iz Uprave policije.
To je, kako kažu u policije, za 10 manje u odnosu na isti period prošle godine, kada je stradalo 60 osoba.&nbsp;
Napominju da ovi podaci podsjećaju na važnost opreza, odgovornosti i zajedničke brige za bezbjednost svih učesnika u saobraćaju.&nbsp;
- Apelujemo na vozače da budu odgovorni u saobraćaju, poštuju ograničenja i vožnju prilagode uslovima na putu, vodeći računa o sopstvenoj i bezbjednosti drugih učesnika u saobraćaju - poručuju iz policije.

Od početka godine 50 izgubljenih života na crnogorskim putevima

Strogo poštovanje saobraćajnih propisa, uz savjesno i odgovorno ponašanje za volanom, nije samo zakonska dužnost - to je čin lične i društvene odgovornosti - poručeno je sa sastanka ministra unutrašnjih poslova Danila Šaranovića i ambasadora Srbije Nebojše Rodića.
Oni su apelovali na građane da se odgovorno ponašaju u saobraćaju pozivajući sve, a naročito one koji idu ka primorju, da na put kreću odmorni, koncentrisani i u potpunosti posvećeni sopstvenoj i tuđoj bezbjednosti.
- Bezbjednost na putevima počinje sa svakim od nas - naveli su oni.
Oni su, kako je saopšteno iz MUP-a, izrazili obostrano zadovoljstvo dosadašnjim kvalitetom institucionalne saradnje u oblasti unutrašnjih poslova, posebno u segmentima od značaja za bezbjednost građana.&nbsp;
- Centralna tema razgovora odnosila se na bezbjednost saobraćaja, imajući u vidu evidentiran porast saobraćajnih nezgoda tokom ljetnje turističke sezone, u kojima su učesnici i državljani Republike Srbije - dodaje se u saopštenju.
Sagovornici su se saglasili da bezbjednost u drumskom saobraćaju mora ostati zajednički prioritet, te da će nadležne institucije obje države nastaviti intenzivnu saradnju u cilju sprovođenja preventivnih aktivnosti i jačanja ukupne saobraćajne kulture.
Sastanak je, kako je saopšteno iz MUP-a, protekao u duhu otvorenog i sadržajnog dijaloga, potvrđujući snažno opredjeljenje obje strane za dalje unapređenje partnerske saradnje između dvije susjedne i prijateljske države.

Šaranović i Rodić apeluju na građane da se odgovorno ponašaju u saobraćaju: Bezbjednost na putevima počinje sa svakim od nas

Osnovnom sudu u Pljevljima u 2024. godini podnijeto je 13 optužnih prijedloga i tri optužnice protiv 19 osoba zbog krivičnih djela ugrožavanje javnog saobraćaja i teška djela protiv bezbjednosti javnog saobraćaja.
Uslijed navedenih krivičnih djela preminule su dvije osobe, teško je povrijeđeno šest, a lakše osam osoba.
U 13 predmeta donijeta je pravosnažna presuda. U 13 pravosnažnih predmeta uslovna osoda je izrečena za devet osoba, vaspitna mjera posebne obaveze-plaćanje novčanog iznosa u korist javne ustanove izrečena je prema mlađoj punoljetnoj osobi koja nije navršila 21 godinu, dok je jedna osoba osuđena na dva mjeseca, a dvije na tri mjeseca kućnog zatvora.
Kako je saopšteno iz pljevaljskog suda, jedna osoba je osuđena na jedinstvenu kaznu zatvora od tri mjeseca zbog krivičnog djela teška djela protiv bezbjednosti javnog saobraćaja u vezi sa krivičnim djelom ugrožavanje javnog saobraćaja, a u sticaju sa krivičnim djelom nepružanje pomoći licu povrijeđenom u saobraćajnoj nezgodi. 
Od 14 optuženih prema kojima je pravosnažno izrečena krivična sankcija dvoje su krivično djelo izvršili pod dejstvom alkohola.
U tri predmeta postupak je u toku.

U Pljevljima 19 osoba optuženo za saobraćajke u kojima su dvije osobe izgubile život, a 14 zadobile povrede

Uprkos tome što zakon omogućava izricanje zatvorske kazne do 12 godina za saobraćajne nesreće sa smrtnim ishodom, sudska praksa pokazuje da su presude za ta djela daleko blaže.
Svaki udes koji odnese ljudski život ostavlja doživotnu bol porodici žrtve, a njihovu ranu produbljuju presude nesrazmjerne težini tragedije.
<h2>Presude sa reakcijom</h2>
Samo u prethodna dva mjeseca donijete su tri takve presude u Podgorici. Javnost je uznemirila odluka Vijeća Višeg suda u Podgorici da Jovanu Dubljeviću (21) dodijeli četiri godine i šest mjeseci zatvora zbog saobraćajne nesreće u kojoj su poginuli Filip Vučeljić (17) i Andrija Novaković (18).
Udes se dogodio posljednjeg dana 2023. godine, u podgoričkom naselju Zlatica.
Prema optužnici Višeg tužilaštva, Dubljević je, oko 20:40 sati, brzinom od oko 112 kilometara na sat, prošao kroz crveno svjetlo automobilom Golf i pod dejstvom marihuane sudario se sa vozilom u kojem su bili Vučeljić i Novaković.
Vučeljić je podlegao povredama na licu mjesta, a četiri dana kasnije od posljedica udesa i njegov saputnik i drug Andrija Novaković.
Tom prilikom, teške tjelesne povrede zadobio je Edin Kerović (20), saputnik u vozilu okrivljenog Dubljevića.
U prvostepenoj presudi je konstatovano da je Dubljević počinio teško djelo protiv bezbjednosti javnog saobraćaja i da je u odnosu na to krivično djelo postupao sa eventualnim umišljajem.
Porodice stradalih i njihovih punomoćnik, advokat Dragoljub Petrović nezadovoljni su prvostepenom presudom, ocjenjujući je previše blagom.
- Kada uzmete u obzir da su izgubljena dva mlada života, sve vam je jasno. Nijesam siguran da će ova kazna u dovoljnoj mjeri uticati na druge vozače da voze opreznije i da ne vrše krivična djela u saobraćaju - ocijenio je advokat Petrović nakon izricanja presude.
Valentina Gazdić poginula je 9. juna 2019. godine kada je, dva sata iza ponoći, kod Tržnog centra Gintaš, Dejan Šarac, upravljajući mercedesom pod dejstvom kokaina, udario u Polo za čijim upravljačem se nalazila.
U trenutku sudara Gazdić se kretala 27, a Šarac 102 kilometara na sat. Ipak, sud je cijenio adekvatnom kaznu od dvije godine zatvora za počinioca krivičnog djela.
Apelacioni sud je početkom marta potvrdio prvostepenu presudu od 10. oktobra 2024. godine kojom je Vijeće sudije Veljka Radovanovića utvrdilo da je osnovni uzrok nastanka saobraćajne nesreće bila dvostruko veća brzina kretanja vozila optuženog Šarca od dozvoljene - 50 kilometara na sat.
Potvrđen je i dio prvostepene presude u kome se zaključuje da je na vozačke sposobnosti kod optuženog Šarca negativno uticalo i to što je u vrijeme izazivanja saobraćajne nezgode bio pod dejstvom kokaina.
Ovaj sud je odbio žalbu tužilaštva koje je tražilo veću zatvorsku kaznu, uvažavajući olakšavajuće okolnosti za Šarca iz prvostepene presude - lične prilike optuženog, koji je u vrijeme izvršenja krivičnog djela imao navršenih 24 godine, kao i "doprinos" pokojne Gazdić da dođe do saobraćajne nesreće. Sud je zaključio da Gazdić, skrećući lijevo na raskrsnici, nije propustila vozila koja su dolazila iz suprotnog smjera, te da je u raskrsnici "zadržavala pravac kretanja".
Treba napomenuti da je prethodno Viši sud, u maju 2021. godine, prihvatio nagodbu Višeg državnog tužilaštva i Šarca, kojim je on priznao krivicu u zamjenu za godinu i četri mjeseca zatvorske kazne.
Brat pokojne Valentine je na sudu, kada se razmatrao sklopljeni sporazum, kazao da je ovako dogovorena kazna uvreda za sjeni njegove sestre i cijelu porodicu.
Dva mjeseca kasnije, vanraspravno vijeće Višeg suda uvažilo je žalbu porodice pokojne Valentine Gazdić i ukinulo rješenje tadašnjeg sudije, danas Glavnog specijalnog tužioca, Vladimira Novovića koji je prihvatio sporazum o priznanju krivice.
Pravosnažna presuda od dvije godine robije za Šarca, uprkos činjenici da je vozio pod dejstvom kokaina i dvostruko većom brzinom od dozvoljene, postavlja brojna pitanja o kriterijumima za odmjeravanje kazni u saobraćajnim nesrećama sa smrtnim ishodom.
<h2>Brojna pitanja i gubitak vjere u institucije</h2>
Na ta pitanja odgovore uporno traži i porodica Dragane Dragović koja je preminula u Kliničkom centru tri mjeseca nakon što ju je, 7. novembra 2023. godine, na pješačkom prelazu kod tržnog centra Big fashion automobilom Volksvagen Polo udario Strahinja Simonović. 
Viši sud je nedavno potvrdio prvostepenu presudu sudije Osnovnog suda Borka Lončara i izrekao osam mjeseci robije Simonoviću za teško djelo protiv bezbjednosti javnog saobraćaja.
On se pred sudijom izjasnio krivim, kazao je da je kobne noći padala jaka kiša i da je oštećenu Dragović vidio momenat uoči nesreće. Kretao se brzinom od oko 38 km/h, pokušao je da izbjegne kontakt, ali bezuspješno. Sud je utvrdio da se Simonović nije držao saobraćajnih propisa, ali je kao olakšavajuće okolnosti cijenio prihvatanje odgovornosti za krivično djelo, to što je pokušao da ukaže pomoć oštećenoj, te što nije osuđivan i što je lošeg imovnog stanja.
Za razliku od suda koji kaznu od osam mjeseci zatvora tretira srazmjernu krivici optuženog i težini izvršenog krivičnog djela, porodica pokojne Dragane Dragović je stava da je pravda u ovom slučaju "poklekla". Štaviše, tvrde da je Simonović još na slobodi, odnosno da nije počeo izdražavanje zatvorske kazne ni više od mjesec od izricanja pravosnažne presude.
Za Portal ETV su rekli da ih je, pored ishoda suđenja, dodatno uznemirilo i razočaralo to što tužilaštvo tokom postupka nije održalo adekvatnu komunikaciju s njima. Kako tvrde, nisu bili informisani o odluci po žalbi na prvostepenu presudu, niti o njenoj pravosnažnosti, ali ni da je tužiteljka Ivana Petrušić Vukašević prepustila ovaj slučaj drugom tužiocu.
Tim povodom, Portal ETV se obratio Osnovnom državnom tužilaštvu u Podgorici iz kog smo dobili odgovor zbog čega je predmet dodijeljen drugom tužiocu, ali ne i da li je i, ako jeste, zašto izostala komunikacija sa porodicom Dragović.
- Povodom Vašeg upita, obavještavamo Vas da je imenovana državna tužiteljka upućena u Specijalno državno tužilaštvo, pa su shodno tome, predmeti kojima je ista bila zadužena, dodijeljeni u rad drugim državnim tužiocima - navedeno je u odgovoru ODT-a.
Iz ODT-a su kazali da su na prvostepenu presudu Osnovnog suda u Podgorici od 26. jula 2024. blagovremeno izjavili žalbu Višem sudu u Podgorici 13. septembra prošle godine, ali je izostao odgovor zbog čega oštećena strana nije zvanično informisana o tome.
- Viši sud u Podgorici je navedenu žalbu odbio kao neosnovanu 31. januara 2025. godine - kazali su nam iz Tužilaštva.
Porodici pokojne Dragane Dragović presuda je otvorila još jednu životnu ranu. Iako iscrpljeni borbom sa institucijama koje im, kako kažu za Portal ETV, nisu pružile pravdu kakvu su očekivali, istrajni su u želji da ukažu na važnost podizanja svijesti o slučajevima poput njihovog i potrebi da se strožim kaznama utiče na smanjenje sličnih tragedija. 
<h2>Zakon dobar - praksa loša</h2>
Osnovni sud u Podgorici je, u periodu od 1. januara 2020 do 28. februara 2025. godine, donio 16 presuda za krivično djelo teško djelo protiv bezbjednosti javnog saobraćaja.
Prema podacima koje je Portal ETV dobio iz Sudskog savjeta, za 15 osoba je izrečena zatvorska kazna u rasponu od šest mjeseci do dvije godine, dok je jedna osoba oslobođena krivice.
Advokat Veselin Radulović stava je da je raspon kazni za ugrožavanje bezbjednosti saobraćaja propisan Krivičnim zakonikom adekvatan, ali da problem leži u nedosljednoj primjeni.
Radulović za Portal ETV kaže sudovi često imaju preblagu kaznenu politiku za sve oblike kriminaliteta, pa i za ovu vrstu krivičnih djela.
- Počinilac krivičnih djela u saobraćaju sa smrtnim ishodom može se kazniti zatvorom od tri do 12 godina. Međutim, nijesu rijetki slučajevi da se dosuđuju minimalne kazne u slučajevima sa teškim posljedicama. Sudije veoma često koriste institut ublažavanja kazne ispod zakonom propisanog minimum i čini mi se da to rade na način koji nije u potpunosti u skladu sa Krivičnim zakonikom. Činjenica je da ta krivična djela nijesu izvršena sa direktnim umišljajem, ali mislim da nekada i sud pogriješi, pa olako pređe preko toga da nije postojao eventualni umišljaj, posebno kod onih slučajeva gdje imamo jednu vrstu obijesnog, ili drskog ponašanja učesnika u saobraćaju koji dovode do ozbiljnih posljedica. Sudije previše značaja daju nekim olakšavajućim okolnostima, a nekada prelaze preko otežavajućih okolnosti koje postoje u određenim slučajevima i to je dovelo do ustaljenje prakse - da imamo blagu kaznenu politiku koja se po inerciji nastavlja - ocijenio je on.
Radulović smatra da treba raditi na pooštravanju kaznene politike, a tu bi glavnu ulogu trebalo da odigraju drugostepeni sudovi - prije svega Apelacioni, ali i Vrhovni.
- Dodatan problem je praksa Apelacionog suda koji bi trebalo da radi na tome da se kaznena politika promijeni i pooštri. Čini mi se da oni u praksi rade suprotno. Česti su slučajevi da Apelacioni sud preinačava prvostepene presude ublažavajući kazne kod krivičnih djela protiv bezbjednosti javnog saobraćaja, ali i kod drugih - kazao je Radulović.
Takva sudska praksa, zaključuje Radulović, umanjuje preventivni efekat kaznene politike i ne doprinosi suzbijanju vršenja, ali i ponavljanja krivičnih djela.

Tamara Klikovac

Minimalne kazne za nesreće sa smrtnim ishodom - sudska praksa koju treba mijenjati

U susret predstojećim praznicima Uprava policije apeluje na građane da se tokom prazničnih dana i proslava, uzdrže od upotrebe bilo kakvih eksplozivnih i protehničkih sredstava, prekomjernog konzumiranja alkohola, kao i svakog drugog ponašanja, kojim bi mogli ugroziti svoju, bezbjednost svojih porodica, prijatelja ili drugih lica, pozvali su na oprez iz ove institucije.
Kako su iz iz Uprave policije naveli, zbog pojačane frekvencije saobraćaja ka turističkim centrima, kako na jugu tako i sjeveru Crne Gore i povećanih gužvi, realno je očekivati da može doći do povremenih zastoja, pa i otežanog odvijanja saobraćaja, a umor vozača, nepažnja i nepoštovanje saobraćajnih propisa mogu biti uzroci saobraćajnih nezgoda.
- Posebno skrećemo pažnju vozačima, da ukoliko su konzumirali alkohol ne sijedaju za upravljač automobila. Apelujemo na sve učesnike u saobraćaju, da svoje putovanje planiraju, a vožnju prilagode uslovima i stanju na putu, te da savjesnim i odgovornim ponašanjem doprinesu kako svojoj, tako i bezbjednosti ostalih učesnika u saobraćaju- upozorili su iz Uprave policije.
Kako su poručili, Uprava policije će preduzeti sve mjere i radnje iz svoje nadležnosti i kroz pojačano prisustvo svojih službenika u mjeri mogućeg, prije, tokom i nakon praznika, nastojati da obezbijedi stabilan javni red i mir, nesmetano i bezbjedno odvijanje drumskog saobraćaja, sprečavanje vršenja krivičnih djela, kao i ličnu i imovinsku sigurnost svih građana i turista u Crnoj Gori.

Policija apeluje na građane da ne voze pod dejstvom alkohola tokom praznika

Blokada graničnih prelaza koštala je Crnu Goru 100 miliona eura vrijednog uvoza dnevno - procijenila je ekonomska analitičarka Mila Kasalica.
Ona je, gostujući na veb televiziji <a href="https://www.dan.co.me/vijesti/ekonomija/video-kasalica-za-dan-blokada-granica-crnu-goru-kosta-100-miliona-dnevno-5335445">Dana</a>, izjavila da želi da vjeruje da se više neće dešavati blokade graničnih prelaza, iako su prevoznici dozvoljavali uvoz za javne i medicinske ustanove.
- Ne možemo zaustavljati 100 miliona eura priliva dnevno. Ako imamo četiri milijarde uvoza, a 220 radnih dana, oko 100 miliona eura po danu zaustavlja se blokadom granica. Zato je to lako odmjeriti u ekonomskom smislu - istakla je ona.
Prevoznici su blokirali granične prelaze od ponedjeljka do četvrtka, tražeći veći povrat akcize na gorivo, brži povrat poreza na dodatu vrijednost (PDV), kao i izmjenu propisa kod EU po kojima će se od aprila tretirati kao turisti, odnosno u pola godine moći će da borave samo 90 dana na teritoriji EU. Na kraju je sa Vladom postignut dogovor, ali o većini zahtjeva prevoznika treba da se pregovara sa Evropskom komisijom (EK).
Kasalica smatra da se multi šengen viza neće tako lako mijenjati.
- EK je najavila strategiju u vezi sa unapređenjem ulaska azilantima i migrantima, gdje će biti importovana norma o privremenom boravku prevoznika. To će biti privremeno rješenje, a onda bi trebalo da smo članica EU. Da će se šengen dotad izmijeniti, to ne možemo očekivati. Sjever Evrope je bogat i zašao je u duboki konzervativizam, a to znači da brane njihovo, a sprečavaju konkurenciju. Sve koji nijesu EU obveznici smatraju nelojalnom konkurencijom - kazala je Kasalica.
Ona je dodala da se ne bi previše nadala po pitanju zahtjeva za povećanje povraćaja akcize. Povrat akcize je u prošloj godini smanjen sa 18 na 11 centi.
- Nije to prevelika industrija, ali je važna. Ne možemo da diskriminišemo druge resore, a to što traže prevoznici svojevrsna je diskriminacija. Da li imamo održivost javnih finansija i da li je moguće da se dozvoli i da se umanji prihodna strana budžeta? Moram biti stroga ekonomistkinja i reći da to nije moguće. Barem ne još tri godine - rekla je Kasalica.
Upitana da li se blokada mogla izbjeći, ona je podsjetila da je uredba izašla 2024. godine i da je za nju bio zadužen MUP.
- Ne znam je li to tamo iko pročitao. Mi smo to štriknuli, EK je nastavila da radi tu priču. To je moja pretpostavka, bazirana na osnovu onoga što sam naučila tokom 2021. i 2022. godine - navela je Kasalica i dodala da se sve moglo spriječiti da je MUP na vrijeme dao pravu informaciju.
U odgovoru na pitanje što bi država trebalo da uradi kako bismo smanjili zavisnost od uvoza i kako ne bismo imali problema u slučaju kraćih blokada, ona je odgovorila da se takve mjere promišljaju za 20 i 50 godina.
- Nama je ekonomija da nešto zakučimo i uzmemo kredit, a baš nas je briga jesmo li mi to zaradili. To moramo da mijenjamo. Nijedna vlada od devedesetih nije se bavila diversifikacijom ekonomije. Imamo ozbiljne poljoprivredne poslenike, ali je predstavljeno da poljoprivreda treba da bude bazirana tako da bude dobra za turističku sezonu. A zašto naša poljoprivreda ne bi služila našem konzumu 365 dana? Poljoprivreda bi se onda razvijala i ne bismo morali da uvozimo mnoge stvari. Ako moramo pšenicu i kafu, ne moramo mnoge druge stvari - naglasila je Kasalica.
Ona je kazala da se kuburi sa raspoloživim budžetom, ali i pitala da li je moguće žaliti se poslije program Evropa sad 1 i 2, bez obzira što je velika inflacija.
- Zamislite privredu koja mora sve to da plati da bi bilo dostupno potrošačima. To nije jednostavno. To ima svoj rok, dobavljače. Da li je jak uvoznički lobi - jeste, ali ne treba da ga razbijamo, jer većina tih privrednih subjekata nije ostala dužna nikome. Ali to ne treba da nas sprečava da razvijamo ekonomiju. U prvih pet godina je poljoprivreda, u sljedećih deset sve vrste manufaktura. Ako to sad počnemo da pripremamo, a implementiramo kad postanemo članica EU, onda smo u okruženju gdje razmišljamo o našoj djeci, a ne razmišljamo o tome što je bilo i kad je bilo - zaključila je Kasalica.

Kasalica: Blokada graničnih prelaza dnevno koštala Crnu Goru 100 miliona eura vrijednog uvoza

Ekonomija eurozone porasla je u četvrtom tromjesečju prošle godine istim tempom kao i tokom ljeta, dok je na nivou Unije aktivnost neznatno usporila, pokazale su preliminarne procjene Eurostata.
Ekonomska aktivnost u eurozoni porasla je u četvrtom tromjesečju prošle godine 0,3 odsto u odnosu na prethodna tri mjeseca, kad je, prema revidiranim podacima, zabilježila isti procentni rast, izračunali su statističari na temelju sezonski prilagođenih podataka, prenosi Hrportfolio.
Na nivou Unije aktivnost je takođe porasla 0,3 odsto, neznatno sporije nego u ljetnom tromjesečju kad je uvećana 0,4 odsto. Preliminarna procjena bruto domaćeg proizvoda (BDP) zasniva se na podacima 19 zemalja članica i pokriva 96 odsto BDP‑a eurozone, te 94 odsto BDP‑a EU.
U izvještaju se navode podaci za samo 15 članica, među kojima su, uz četiri vodeće ekonomije Njemačku, Francusku, Italiju i Španiju, i Belgija, Češka, Estonija, Irska, Litvanija, Mađarska, Nizozemska, Austrija, Portugalija, Finska i Švedska.
U grupi velike „četvorke“ najsnažnije je na kvartalnom nivou i u periodu od oktobra do decembra porasla aktivnost u Španiji, 0,8 odsto, nešto snažnije nego u tri ljetna mjeseca.
U Njemačkoj uvećana je 0,3 odsto, nakon stagnacije u periodu od jula do septembra. Isti procentni rast bilježila je na kraju godine i Italija, uz blago ubrzanje aktivnosti.
Francuski BDP porastao je 0,2 odsto, otprilike upola slabije nego u prethodna tri mjeseca.
Najsnažnije je u od listopada do decembra među zemljama čijim je podacima Eurostat raspolagao porasla aktivnost u Litvaniji, 1,7 odsto, uz otklonjenu prijetnju recesije.
Irska je kliznula u recesiju, uz pad aktivnosti 0,6 odsto u odnosu na prethodna tri mjeseca kada je smanjena 0,3 odsto i napomenu statističara o metodološkoj razlici u proračunima.
Godišnje poređenje pokazuje rast ekonomije eurozone u periodu od oktobra do decembra 1,3 odsto, objavio je Eurostat. U trećem tromjesečju uvećana je na godišnjoj razini za 1,4 posto, prema revidiranom podatku.
Neznatno usporavanje pokazuju i proračuni za EU, s 1,6 odsto na 1,4 odsto.
Usporavanje rasta na oba područja protegnulo se tako na treće tromjesečje zaredom, pokazuju podaci Eurostata.
Među zemljama čijim je podacima Eurostat raspolagao 14 ih je bilježilo rast aktivnosti, a samo jedna stagnaciju.
Daleko najsnažniji rast na godišnjem nivou u grupi četiri vodeće ekonomije ponovo je bilježila Španija, 2,6 odsto.
Francuski BDP porastao je 1,1 odsto, a blizu je i Italija s godišnjom stopom rasta u četvrtom tromjesečju od 0,8 odsto. Aktivnost u njemačkoj ekonomiji uvećana je upola slabije, 0,4 odsto, tek neznatno snažnije nego u prethodna tri mjeseca.
Prema podacima kojima je Eurostat raspolagao, daleko najsnažniji rast aktivnosti na godišnjoj razini bilježila je i u četvrtom tromjesečju Irska, čak 6,7 odsto.
U Finskoj aktivnost se zadržala na razini četvrtog tromjesečja 2024. godine, nakon 0,6 odsto pada aktivnosti u periodu od jula do septembra.

Ravnomjeran rast ekonomije eurozone na kraju prošle godine

Centar za građansko obrazovanje (CGO), povodom učestalih javnih referenci, ukazuje da se tzv. Stanford lista često pogrešno predstavlja kao lista „najcitiranijih“ naučnika. Riječ je, kako je saopštio asistent na projektima CGO Ivan Kašćelan, o rangiranju zasnovanom na kompozitnom indikatoru citatnog uticaja, gdje sam broj citata nije presudan, pa autori sa manje citata mogu biti bolje rangirani.&nbsp;
- Naime, kompozitni indikator, kao glavni kriterijum, pored ukupnog broja citata, uključuje i stabilnost i kontinuitet naučnog uticaja (h i hm indeks), kao i stvarni individualni doprinos autora u koautorskim publikacijama. Posebno se vrednuju radovi u kojima je autor/ka jedini, prvi ili posljednji, čime se prepoznaju samostalni doprinos, istraživačka odgovornost i naučno liderstvo - naveo je Kašćelan.
Ovu listu, koristeći Scopus bazu podataka, razvija istraživački tim sa Univerziteta Stanford u saradnji sa izdavačkom kućom Elsevier.
- Posljednje izdanje objavljeno je krajem 2025. godine i obuhvata istraživače među 100.000 najuticajnijih u svijetu ili gornjih dva odsto u svojim naučnim podoblastima. Rangiranje se vrši globalno i unutar pojedinačnih disciplina, odnosno naučnici su podijeljeni u 22 naučne oblasti i 174 podoblasti, a pokazatelji se računaju i sa i bez samocitiranja radi objektivnijeg uvida u stvarni uticaj - naveo je asistent na projektima CGO.
Kada je riječ o akademicima Crnogorske akademije nauka i umjetnosti (CANU), Ljubiša Stanković i Igor Đurović rangirani su u podoblast mreža i telekomunikacija. Među 217.319 naučnika u toj podoblasti, Stanković zauzima 309, a Đurović 885 mjesto.
- Vlado Lubarda je u podoblasti mašinstva i transporta, gdje se među 150.568 naučnika nalazi na 244. mjestu. Na ovoj listi za ukupni naučni doprinos tokom karijere nalaze se i istraživači iz Crne Gore koji nijesu članovi CANU, iako su neki bili kandidati. Prof. dr Srđan Stanković je 3589. u oblasti mreža i telekomunikacija, prof. dr Gojko Joksimović 1304. od 125.178 u elektrotehnici i elektronici, dok je prof. dr Vladimir Pešić 446. od 18.114 u zoologiji - naveo je Kašćelan.
Pored ove posljednje objavljene liste koja se odnosi na cjelokupnu naučnu karijeru postoje, kako je istakao, i godišnje Stanford/Elsevier liste sa najuticajnijim naučnicima/ama za tu godinu. Na listi za 2024. godinu našli su se iz Crne Gore i dr Martin Ćalasan iz oblasti energetike i doc. dr Aleksandra Klisić iz medicine.
- CGO naglašava da ova lista nije jedina relevantna međunarodna baza naučnog uticaja, niti prisustvo na njoj znači da je neko automatski „bolji“, kao što ni izostanak ne znači automatski manjak naučne vrijednosti. CGO će nastaviti da prati međunarodne pokazatelje naučnog uticaja i pojašnjava njihovu metodologiju, kao dio doprinosa informisanju zasnovanom na činjenicama - zaključio je Kašćelan.

Mit o „najcitiranijima“ ili što Stanford lista (ne) pokazuje

Košarkaši Dečića pobjedom protiv vodećeg Primorja 92:87 priredili su najveće iznenađe je u 17. kolu Prve A muške crnogorske lige.
Dečiće je do pobjede vodio bivši igrač Novljana Aleksandar Bulatović sa 36 poena.&nbsp;
Sutjeska je iskoristila pobjedu Dečića i izjednačila se sa Primorjem na čelu tabele.
Nikšićki tim slavio je protiv Ulcinja 128:75 i upisao 12. pobjedu ove sezone.
Podgorica Bemax je bila ubjedljiva protiv Danilovgrada 91:72, za šestu pobjedu u sezoni.&nbsp;
SC Derbi je u Bijelo Polje otputovao u kombinovanom sastavu i slavio protiv Jedinstva 91:73, što im je sedmi trijumf u sezoni u kojoj na parketu moraju da izbore dovoljno bodova za opstanak, ali se njihovi rezultati ne računaju protivnicima, tako da je Jedinstvo ostalo na trećem mjestu nakon ovog kola.
U duelu rivala iz sredine tabele, Kotor je kao domaćin bio ubjedljiv protiv Ibra, 85:65, i tako zakoračio ka gornjem dijelu (9-7), sa tri pobjede više od današnjeg rivala, kao i Teoda i Podgorice.&nbsp;
Lovćen je vezao četvrtu pobjedu, savladavši Vukove Zete 90:74.&nbsp;
Cetinjanima je to ukupno 10. trijumf u sezoni, pa su i dalje u konkurenciji za plej of.&nbsp;
Posljednju utakmicu 17. kola u ponedjeljak u Baru će odigrati Mornar Barsko zlato i Teodo.

Tag: bezbjednost-u-saobracaju