Naučnici koji analiziraju prve snimke sa opservatorije Vera C. Rubin otkrili su asteroid sa najbržom rotacijom u svojoj klasi. Ovaj svemirski kamen koji obara rekorde, nazvan 2025 MN45, veći je od većine nebodera na Zemlji – prečnika širok oko 710 metara.
Masivni svemirski objekat napravi pun krug za oko 113 sekundi, što ga čini najbrže rotirajućim poznatim asteroidom prečnika većeg od 500 metara.
Istraživanje, objavljeno u srijedu, 7. januara, u časopisu The Astrophysical Journal Letters, dio je programa proučavanja asteroida čiji je cilj bolje razumijevanje načina na koji su se ova nebeska tijela formirala i razvijala.
Ova studija je prvi recenzirani naučni rad nastao na osnovu podataka sa LSST kamere Opservatorije Rubin, najveće digitalne kamere na svijetu, koja će tokom deset godina neprekidno snimati noćno nebo južne hemisfere i stvoriti dosad neviđeni vremenski zapis evolucije svemira.
<h2>Kamenje koje se okreće</h2>
Asteroidi su velike svemirske stene, a mnogi od njih su ostaci iz ranog perioda istorije našeg Sunčevog sistema, starog oko 4,5 milijardi godina, prije nego što su se razvile planete i sateliti. Zato proučavanje asteroida omogućava naučnicima da rekonstruišu promjene kroz koje je Sunčev sistem prolazio tokom vremena, prenosi RTS.
Naučnici su asteroid 2025 MN45 otkrili koristeći preliminarne podatke Opservatorije Rubin, koji su već nakon samo sedam noći posmatranja otkrili hiljade do tada nepoznatih asteroida širom Sunčevog sistema.
Izuzetno brza rotacija ovog asteroida posebno je zainteresovala istraživački tim, jer pruža važne naznake o sastavu ovog drevnog svemirskog tijela.
- Očigledno je da ovaj asteroid mora biti građen od materijala izuzetno velike čvrstoće da bi ostao u jednom komadu. Njegova koheziona čvrstoća morala bi da bude slična čvrstoći kompaktnog kamena. Ovo je donekle iznenađujuće, jer se smatra da je većina asteroida sastavljena od velikog broja manjih kamenih fragmenata i krhotina koje su se spojile gravitacijom tokom formiranja Sunčevog sistema ili kasnijih sudara - izjavila je Sara Grinstrit, pomoćna astronomkinja u Nacionalnoj laboratoriji za optičko-infracrvenu astronomiju Nacionalne fondacije za nauku.
<h2>Hiljade novih otkrića</h2>
Uopšteno, brzorotirajući asteroidi mogli su da dostignu takvo stanje nakon sudara sa drugim svemirskim tijelom, navodi istraživački tim. Takođe je moguće da je 2025 MN45 ostatak znatno većeg asteroida koji je razbijen u kosmičkom sudaru.
Većina asteroida u Sunčevom sistemu nalazi se u glavnom asteroidnom pojasu između Marsa i Jupitera. Međutim, većina brzorotirajućih asteroida koje su astronomi do sada posmatrali nalazi se bliže Zemlji, jednostavno zato što su lakši za uočavanje.
Asteroid 2025 MN45 pripada glavnom pojasu, gdje većina asteroida, pošto su uglavnom labave gomile krhotina, mora da ima period rotacije od najmanje 2,2 sata kako bi se izbjeglo raspadanje. Sve što se okreće brže od toga „mora biti strukturno veoma čvrsto“, navode autori.
Ipak, 2025 MN45 nije jedini brzorotirajući asteroid u glavnom pojasu. Pored njega, prvi skup podataka Opservatorije Rubin uključuje i 16 „super-brzih“ rotatora, sa periodima rotacije između 13 minuta i 2,2 sata, kao i dva „ultra-brza“ rotatora koji se okreću za manje od dva minuta. Svi ovi asteroidi duži su od 90 metara, a svi osim jednog nalaze se u glavnom asteroidnom pojasu.
Podaci prikupljeni tokom probne faze rada Opservatorije Rubin, objavljeni prošlog juna, detaljnije su analizirani u ovom radu, koji je u srijedu predstavljen i na konferenciji za novinare tokom 247. sastanka Američkog astronomskog društva u Finiksu.
Prema saopštenju, ovaj ogroman skup posmatranja sadrži oko 1.900 do sada neviđenih asteroida. Kada Opservatorija Rubin u narednim mjesecima zvanično započne svoje desetogodišnje istraživanje neba, očekuje se otkriće još mnogo novih objekata.

Portal ETV

original

viewImage

baseImage

610x380

500x500

400x240

400x203

1250x600

1084x550

thumbnail

Naučnici posmatrali asteroid koji ruši granice brzine rotacije u glavnom pojasu

Apelacioni sud Crne Gore je ukinuo presudu Privrednog suda Crne Gore &nbsp;po tužbi „CG SKI“ doo Žabljak i „Baltic International Trading“ iz Talina protiv Crne Gore za naknadu materijalne štete u iznosu od 18.791.841,05 eura i vratio predmet tom sudu na ponovni postupak i odlučivanje.
- Tom presudom djelimično je usvojen tužbeni zahtjev i obavezana Crna Gora da na ime naknade materijalne štete isplati tužiocima iznos od 1.369.726,93 eura, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 26. novembra 2024. godine do isplate, dok je u preostalom dijelu tužbeni zahtjev odbijen kao neosnovan - naveli su u Apelacionom sudu.
Tužioci tužbeni zahtjev, prema njihovim riječima, zasnivaju na tvrdnjama da je država povrijedila obaveze iz Ugovora o dugoročnom zakupu od 20. novembra 2018. godine, zaključenog radi realizacije turističkog projekta na lokalitetu bivšeg vojno-turističkog kompleksa „Mediteran“ na Žabljaku.
- Tužioci potražuju naknadu stvarne štete i izgubljene dobiti, tvrdeći da je realizacija projekta onemogućena postupanjem nadležnih organa u vezi sa procedurama zaštite područja Nacionalnog parka „Durmitor“, koje se nalazi na Listi svjetske baštine UNESCO-a - pojasnili su u Apelacionom sudu.
Apelacioni sud je odlučujući o žalbama i jedne i druge strane u sporu, ocijenio da prvostepena presuda sadrži bitne povrede odredaba parničnog postupka, da činjenično stanje nije potpuno i pravilno utvrđeno, kao i da je materijalno pravo za sada pogrešno primijenjeno.&nbsp;
Ovaj sud je posebno ukazao da u prvostepenoj odluci nijesu dati jasni i potpuni razlozi o odlučnim činjenicama koje se tiču odgovornosti države za eventualnu štetu i u vezi sa tim nijesu cijenjene sve relevantne ugovorne odredbe, uključujući međusobne izjave i garancije ugovornih strana, niti je razjašnjena pravna priroda i sadržaj eventualnog mišljenja UNESCO-a, niti ishod upravnog postupka u vezi sa prijavom građenja.
U rješenju je navedeno da je u ponovnom postupku potrebno da prvostepeni sud ima u vidu ukazano, nakon čega će biti u mogućnosti da donese novu na zakonu zasnovanu odluku.

Apelacioni sud ukinuo presudu za naknadu štete za izgradnju turističkog kompleksa na Žabljaku

Jubilarni 150. koncert KIC pop hor pod nazivom „150. muzički zagrljaj“ biće održan u petak, 27. februara 2026. godine, u Atrijumu BIG FASHION Podgorica, sa početkom u 19 sati. Tim povodom gošće i gosti emisije Srećan dan na Televizija E bili su menadžerka hora Snežana Burzan-Vuksanović i dirigent Mladen Čelebić.
Burzan-Vuksanović kaže da članovi hora s nestrpljenjem iščekuju jubilarni nastup.
- Sve je normalno i prirodno, kako će zvučati puno premijernih pjesama, hoćemo li ispuniti zadate ciljeve i slično, baš jedna fina i pozitivna energija - rekla je Burzan-Vuksanović.
Za devet godina postojanja hor je održao ukupno 150 koncerata, od čega 50 antifašističkih i 20 van granica Crne Gore. Prema njenim riječima, iza tog rezultata stoji ogroman rad osnivačice i menadžerke hora, kao i nevladinog udruženja Kutak i Sanje Radusinović, koja je, kako kaže, podrška horu od prvog dana.
- To je ogroman rad uz podršku svih šest dirigenata, svih njih pojedinačno i grupno, svi su dali određenu količinu njihove sopstvene energije i znanja ulažući u hor. Prva proba je održana 1. marta 2017. Tada nas je bilo 25–26, a već sljedeća proba je bilo pedesetak ljudi, toliko nas je i danas. Ne nastupaju svi, neko dolazi samo zbog hobija, izlaska iz kuće, pjevanja - istakla je Burzan-Vuksanović.
Dirigent Čelebić naglašava da je i nekoliko dana pred koncert u muzici dragocjeno vrijeme.
- Mi imamo još tri probe, u četvrtak je generalna proba i ja sam čovjek kojem uoči probe nešto sine u glavi, uvijek su neke ideje prisutne. Što se tiče programa, spremnosti i volje, već večeras bi mogli da održimo koncert - zaključio je Čelebić.
Jubilarni „150. muzički zagrljaj“ biće prilika da publika još jednom potvrdi snažnu vezu sa horom koji gotovo deceniju njeguje zajedništvo kroz muziku.

U petak jubilarni 150. koncert KIC pop hora; Burzan-Vuksanović: Izvešćemo nove pjesme

Izvršni direktor Monteputa Milan Ljiljanić i predstavnici konzorcijuma Power China Ltd. - STECOL - PCCD potpisaće u petak, 27. februara, Ugovor o projektovanju i izgradnji druge dionice auto-puta Bar-Boljare, Mateševo-Andrijevica.
Svečano potpisivanje biće upri ličeno u Vili Gorica u Podgorici, sa početkom u 12 sati.
Kako je najavljeno iz Monteputa, tom prilikom će se obratiti izvršni direktor kompanije Milan Ljiljanić i predstavnik izvođača radova.

U petak potpisivanje Ugovora o projektovanju i izgradnji druge dionice auto-puta

Predstavnik Centra za građansko obrazovanje (CGO) Ivan Kašćelan ocijenio je da je četvorogodišnji rat u Ukrajini, najteži sukob u Evropi od Drugog svjetskog rata, promijenio strukturu i koncept razmišljanja u samoj Evropskoj uniji (EU).
- U EU je zbog rata u Ukrajini došlo do podjele, ali je taj blok koji pruža bezrezervnu podršku Ukrajini mnogo veći, tako da se može reći da je rat ogolio probleme unutar same EU, ali i učvrstio jedinstvo koje postoji - rekao je on gostujući u jutarnjem programu Budilnik na Televiziji E.
Ruska vojna agresija na Ukrajinu je, ističe on, promijenila strukturu i koncept razmišljanja u samoj Evropskoj uniji, koja je tu bezbjedonosnu prijetnju inkorporirala u svoju politiku i ozbiljnije se počelo razmišljati o konceptu strateške ekonomije koji je do tada bio rezervisan za teorijski okvir.
- Međutim, sada već postaji realna potreba, tako da je Evropska unija postala svjesna da ne smije više dozvoliti da bude zavisna vojno i ekonomski i na druge načine od ostalih velikih sila - rekao je Kašćelan.
Podsjeća da je EU postala svjesna da mora da mora ojačati vojnu snagu i strukturu, jer nije imala svoje vojne odbrambene snage, a u dokumentu iz 2022. godine pod nazivom ,,Strateški kompas”, ukazuje on, objedinjene su namjere i ciljevi o evropskom odbrambenom fondu.&nbsp;
- Trajno je promijenjen koncept razmišljanja u okviru same Evropske unije. Ono što može možda biti bitno za Crnu Goru sa političkog aspekta je to da je ovaj sukob revitalizovao pitanje politike proširenja, pa tako smo i mi na neki način dobili vjetar u leđa tim geopolitičkim previranjima. Evropska unija je učvrstila svoju ulogu važnog geopolitičkog aktera i svjesna da mora proširiti svoju sferu uticaja i oživjeti politiku proširenja, a nama je išlo u prilog to što smo se prije rata profilisali kao predvodnici u pregovorima, tako da smo dobili šansu da ubrzamo proces politike proširenja - naveo je on.
Promjena geopolitičkih dešavanja u Evropi i svijetu neće, cijeni on, zamijeniti ispunjenje naših kriterijuma.
- Ali će svakako biti dobro za državu u krajnjem jer već sada možemo govoriti o vrlo izvjesnom članstvu Crne Gore u EU u doglednom periodu - zaključio je Kašćelan.
Cijeli razgovor možete pogledati na Youtube kanalu TV E
<div class="embed-block"><div><div style="left: 0; width: 100%; height: 0; position: relative; padding-bottom: 56.25%;"><iframe src="https://cdn.iframe.ly/api/iframe?url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D37zghff1wqg&key=87ca3314a9fa775b5c3a7726100694b0" style="top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; position: absolute; border: 0;" allowfullscreen scrolling="no" allow="accelerometer *; clipboard-write *; encrypted-media *; gyroscope *; picture-in-picture *; web-share *;"></iframe></div></div></div>

Kašćelan: Rat u Ukrajini je promijenio strukturu i koncept razmišljanja u samoj Evropskoj uniji

Politika

PES i NSD dijele „zlatnu koku“ partijskih uhljeba

Društvo

Završnica obračuna Daria Vraneša i Milana Lekića

Hronika

Pod lupom Tužilaštva iskaz sutkinje Rade Kovačević zbog sata

Porodice žrtava dva masakra na Cetinju i grupa građana: Direktna uvreda - Jokiću obezbijeđeno novo radno mjesto u sistemu

Tag: asteroid

Naučnici posmatrali asteroid koji ruši granice brzine rotacije u glavnom pojasu

Apelacioni sud ukinuo presudu za naknadu štete za izgradnju turističkog kompleksa na Žabljaku

U petak jubilarni 150. koncert KIC pop hora; Burzan-Vuksanović: Izvešćemo nove pjesme

U petak potpisivanje Ugovora o projektovanju i izgradnji druge dionice auto-puta

Kašćelan: Rat u Ukrajini je promijenio strukturu i koncept razmišljanja u samoj Evropskoj uniji

PRATITE TVe UŽIVO