Ustavni sud Crne Gore usvojio je ustavnu žalbu kompanije „Sveti Stefan Hoteli“ AD Budva i ukinuo rješenje Vrhovnog suda kojim je potvrđena nenadležnost domaćih sudova u sporu sa kompanijom Adriatic Properties AD Budva, u vezi sa izvršavanjem obaveza iz Ugovora o zakupu za hotele Kraljičina plaža i Miločer - Sveti Stefan, jer je proizvoljno zaključio da u ovom sporu nijesu nadležni domaći sudovi već međunarodna arbitraža.
Odlukom Ustavnog suda utvrđeno je da su sudovi propustili da ispitaju suštinsko pitanje, da li se radi o sporu u kojem je predviđena isključiva nadležnost crnogorskog pravosuđa, imajući u vidu da se predmet spora odnosi na zakup nepokretnosti koje se nalaze na teritoriji Crne Gore.
Privredni, Apelacioni i Vrhovni sud Crne Gore oglasili su se nenadležnim u sporu neizvršavanja obaveza iz Ugovora o zakupu, tvrdeći da je riječ o sporu sa elementom inostranosti, odnosno jer jednu ugovornu stranu čini više pravnih lica sa sjedištem u inostranstvu, navodeći da je Ugovorom o zakupu iz 2007. godine definisano da će se svaki spor koji ne bude riješen međusobnim dogovorom, rješavati pred Londonskim sudom za međunarodnu arbitražu.
Ustavni sud je utvrdio da je ustavnopravno neprihvatljiv stav Privrednog, Apelacionog i Vrhovnog suda da nema osnova za tvrdnju da se radi o predmetu koji se ne može rješavati pred domaćim sudovima, što su temeljili na tumačenju Zakona o parničnom postupku, zanemarajući prelazne i završne odredbe ovog zakona, selektivno se pozivajući na odredbe Zakona o arbitraži, ali i u potpunosti ignorišući relevantne odredbe Zakona o međunarodnom privatnom pravu koji predstavlja zakon koji posebno propisuje slučajeve isključive nadležnosti domaćih sudova.
- Ključno pitanje u ovom predmetu je da li je spor podoban da bude podvrgnut arbitraži, što su sudovi propustili da ispitaju u suštini, u smislu ocjene da li je makar jedna od stranaka arbitražnog sporazuma fizičko ili pravno lice sa prebivalištem/sjedištem u inostranstvu, iako je podnosilac ustavne žalbe upravo na tu činjenicu ukazivao tokom sudskog postupka - navode u Ustavnom sudu.
Ustavni sud je posebno ukazao da sudovi nijesu cijenili činjenicu da su kao ugovorne strane Ugovora o zakupu isključivo navedene Hotelska grupa Budvanska rivijera AD Budva, kao zakupodavac, i Adriatic Properties doo Budva, kao zakupac, koji su pritom domaća pravna lica sa sjedištem registrovanim u Crnoj Gori.
Kažu da je umjesto toga Vrhovni sud samo konstatovao da “na strani zakupca postoji više pravnih lica, od kojih dva strana pravna lica…”, iako su Ugovor o zakupu zaključila domaća pravna lica sa registrovanim sjedištem u Crnoj Gori kao zakupac i zakupodavac, dok je pravno lice Aidway Investments Limited, registrovan na Britanskim Djevičanim ostrvima, u ugovoru označen kao garant.&nbsp;
Ustavni sud u odluci navodi da Vrhovni sud nije napravio razliku između stranaka u zakupnom odnosu od ugovora o jemstvu koji predstavlja sporedni ugovor i koji ne opredjeljuje niti remeti položaj ugovornih strana u Ugovoru o zakupu.
- Vrhovni sud je, potvrđivanjem stava nižestepenih sudova, i samim navođenjem garanta u Ugovoru o zakupu kao ugovorne strane iako nije ni zakupac ni zakupodavac, zapravo implicitno omogućio da se bez potrebne analize, u potpunosti izbjegnu stroga pravila u pogledu nadležnosti države koja je Zakonom o međunarodnom privatnom pravu izričito propisana u slučaja zakupa na nepokretnosti - navodi se u odluci Ustavnog suda.
Dodaju da Vrhovni sud nije cijenio sadržinu Ugovora o zakupu polazeći od osnovnih pravila ugovornog prava, u smislu da takav ugovor stvara prava i obaveze za te ugovorne strane, a propustio je da ispita položaj garanta.
- Zakonom o međunarodnom privatnom pravu propisana je isključiva nadležnost pravosuđa Crne Gore kada su u pitanju sporovi povodom zakupa nepokretnosti koje se nalaze u Crnoj Gori. Na to ukazuje i praksa Vrhovnog suda koji je u jednom revizijskom predmetu iz maja 2024. godine naveo da postoji isključiva nadležnost suda Crne Gore u odnosu na stvarna prava i prava iz zakupa nepokretnosti koja se nalazi u Crnoj Gori. Kako je Vrhovni sud cijenio samo zakonske odredbe koje su išle u korist Adriatic Properties doo Budva, čime su izostali jasni odgovori na tvrdnje podnosioca ustavne žalbe, te nedostatak odgovarajućeg obrazloženja i nejasnoće u tumačenju odredbi Zakona o arbitraži i Zakona o međunarodnom privatnom pravu, Ustavni sud zaključuje da predmet nije bio razmotren u skladu sa zahtjevima pravičnog suđenja - navode u Ustavnom sudu.
Ustavni sud je ukinuo rješenje Vrhovnog suda i vratio predmet na ponovni postupak i odlučivanje, u skladu sa pravnim stavovima izraženim u odluci.

Portal ETV

original

viewImage

baseImage

610x380

500x500

400x240

400x203

1250x600

1084x550

thumbnail

Ustavni sud vratio spor oko Svetog Stefana pred domaće pravosuđe

U Informativnoj emisiji 24 sata na Televiziji E, u 19 sati pogledajte:
Tema dana: Botunske manipulacije 
 
- Milan Knežević pozvao Zećane da brane Botun od policije, nadležni poručili da ne spremaju intervenciju u tom naselju 
 
- Da li je Vlada potpisala ugovor sa kompanijama Adriatic Properties i Aman o izgradnji hotela u Miločerskom parku? 
 
- Rusija izvela napad pred treći dan ragovora SAD i Ukrajine
Gošća emisije je Neda Tadić – direktorica BHRT.
Informativnu emisiju "24 sata" večeras vodi Marina Ilić.

Informativna emisija 24 sata: Gošća Neda Tadić, tema dana "Botunske manipualcije

Povodom aktuelne situacije u Skupštini opštine Kotor, Ministarstvo javne uprave još jednom ukazuje da je u nalazu upravnog nadzora dalo pravno utemeljeno mišljenje i precizne smjernice za postupanje Skupštine opštine Kotor u konkretnoj pravnoj situaciji.
Važno je, ističu, naglasiti da ovo nije presedan, niti je riječ o novom pravnom stavu Ministarstva javne uprave.&nbsp;
- Naprotiv, Ministarstvo je i ranije, u više navrata, sprovodilo upravni nadzor nad primjenom člana 56 Zakona o lokalnoj samoupravi, kojim je propisana imperativna obaveza izbora predsjednika opštine u roku &nbsp;od 30 dana od dana konstituisanja skupštine opštine. Tokom 2023. godine identična pravna situacija postojala je u više opština - Bar, Bijelo Polje, Budva i drugim - i u svim tim slučajevima Ministarstvo javne uprave zauzelo je potpuno isti pravni stav - ističu iz Ministarstva javne uprave (UP).&nbsp;
Iz MJU navode da je Opština Kotor samo jedna u nizu jedinica lokalne samouprave u kojima je neophodna dosljedna primjena zakona od strane Skupštine opštine.
Zbog toga su, kako pojašnjavaju, insinuacije da se zakonske norme „tumače s nekim“ kako bi se nanijela šteta trećim licima ne samo neosnovane, već i krajnje štetne, te ih doživljavamo isključivo kao pokušaj zamjene pravnih argumenata političkom retorikom u trenutku kada pravni argumenti &nbsp;izostaju.
- Kada je riječ o suštini pravnog stava Ministarstva javne uprave, podsjećamo da je obaveza Skupštine opštine da u roku od 30 dana od konstituisanja izabere predsjednika opštine imperativne prirode. Za neizvršavanje te obaveze Zakon o lokalnoj samoupravi propisuje najstrožu sankciju - skraćenje mandata Skupštini opštine. Nalaz koji dolazi od Ministarstva javne uprave ima za cilj sprječavanje pravne nesigurnosti I očuvanje stabilnosti demokratskog sistema i sistema lokalne samouprave u Crnoj Gori - ističu iz MJU.&nbsp;
Radi potpunog informisanja javnosti, podsjećaju na osnovne institute Zakona o lokalnoj samoupravi. Skupština opštine je predstavnički organ lokalne samouprave, koji građani biraju neposredno na slobodnim izborima. Predsjednik opštine je izvršni organ, kojeg bira Skupština opštine i kojoj je on odgovoran za svoj rad.
- U konkretnom slučaju Opštine Kotor, Skupština opštine kojoj je mandat istekao, u martu 2025. godine izabrala je predsjednika opštine. Nakon toga je okončan izborni proces i konstituisana nova Skupština opštine. Predsjednik opštine, izabran od strane skupštine kojoj je mandat istekao, uprkos jasnoj i imperativnoj zakonskoj normi da se predsjednik opštine mora izabrati u roku od 30 dana od konstituisanja nove skupštine, smatra da treba da nastavi sa obavljanjem funkcije - što narušava ustavnu i zakonsku poziciju i ulogu lokalne autonomije i samouprave - pojasnili su iz MJU.&nbsp;
Postavlja se, kažu, ključno i neizbježno pitanje: kojoj skupštini taj predsjednik opštine odgovara za svoj rad?&nbsp;
- Skupštini koja više ne postoji. Time se grubo narušava osnovni princip odgovornosti izvršne vlasti prema predstavničkom organu. Ako bi ostala ovakva neodrživa situacija - Skupštini opštine Kotor, izabranoj voljom građana na slobodnim izborima, uskraćeno je ustavno i zakonsko pravo, odnosno obaveza, čime se direktno obesmišljava izborna volja građana. Niko nema pravo da prihvati stav koji dolazi iz kotorske opštine, jer bi to dovelo do potpunog urušavanja sistema lokalne samouprave, relativizovanja uloge Skupštine opštine i narušavanja odnosa između predstavničkog i izvršnog organa - dodaje se u saopštenju.&nbsp;
<div class="embed-block"><div><div style="left: 0; width: 100%; height: 0; position: relative; padding-bottom: 48%; padding-top: 120px;"><iframe src="https://cdn.iframe.ly/api/iframe?app=1&url=https%3A%2F%2Fetv.me%2Fpolitika%2Fjokic-sluzbenici-mju-i-kotorskog-dps-a-u-saradnji-tumacili-zakone-opozicija-ce-morati-da-ceka-2027&key=87ca3314a9fa775b5c3a7726100694b0" style="top: 0; left: 0; width: 100%; height: 100%; position: absolute; border: 0;" allowfullscreen></iframe></div></div></div>
Štaviše, kako dodaju iz ovog ministarstva, prihvatanje stava da nije potrebno birati predsjednika opštine nakon konstituisanja skupštine imalo bi nesagledive i opasne posljedice.&nbsp;
- To bi značilo da predsjednik opštine Kotor zadržava &nbsp;mandat i nakon sprovođenja opštih lokalnih izbora, što je u suprotnosti sa koncpetom koji su usvojili poslanici u Skupštini Crne Gore u julu 2025. godine, shodno kojem su oganičili mandate &nbsp;predsjednika opština na najduže 60 dana od dana potvrđivanja mandata odbornika izabranih na opštim lokalnim izborima. Na kraju - u odnosu na manipulacije u vezi sa dostavljanjem nalaza nadzora, jasno ističemo da je Ministarstvo nalaz otpremilo 05.02.2026. godine, i zaista se kod ovakvih izazova i problema - nećemo još baviti pitanjima kancelarijskog poslovanja. Konačno, u vezi sa sudskim presudama koje se pominju u javnosti prethodnih dana, naglašavamo da presude koje se odnose na trajanje mandata predsjednika opštine ne sadrže elemente konkretne pravne situacije u Opštini Kotor, te se ne mogu mehanički primjenjivati na ovaj slučaj. Ne dozvoljavamo da se ustavno i zakonsko funkcionisanje demokratije prevodi na teren radnih sporova i trajanja ili produžavanja nečijeg mandata - podvlače iz MJU. &nbsp;
Ministarstvo javne uprave, kako su kazali, ostaje dosljedno primjeni zakona, zaštiti ustavnog poretka i očuvanju demokratskog legitimiteta organa lokalne samouprave.
- Ko to ne razumije, ili ne želi da primijeni, suočiće se sa pravnom odgovornošću za svoje postupke, a posao Ministarstva javne uprave se završava &nbsp;ovim stavom - zaključuje se u saopštenjiu.&nbsp;

MJU: Stručnim nalazom štitimo sistem lokalne samouprave, a ne pojedinačne mandate predsjednika opština

Ženska pionirska rukometna reprezentacija Crne Gore poražena je danas od Španije 23:19, u drugom kolu Mediteranskog prvenstva u Prištini.
To je drugi poraz crnogorskih rukometašica na šampionatu,nakonšto su juče izgubile od Turske.
Generacija igračica koju predvodi trener Anđela Bulatović u duelu sa Španijom osvojila je pola boda od mogućih pet.
U crnogorskoj selekciji Vasilisa Savić je bila najefikasnija sa pet golova, dok je Sara Kaluđerović postigla četiri.
Crna Gora će u srijedu igrati protiv Rumunije.
Rivali u grupi su još Kosovo i Bugarska.

Pionirke poražene od Španije

Bivši načelnik Centra bezbjednosti Podgorica Milovan Pavićević mi je u januaru 2021. godine saopštio da ga je kolega iz Srbije Veselin Milić obavijestio da su srpski državljani Veljko Belivuk i Marko Miljković kupili avionske karte i da će sletjeti na Aerodrom Tivat. O tome sam odmah obavijestio pomoćnika direktora policije Zorana Lazovića sa kojim sam dogovorio da kontakriram načelnika Centra bezbjednosti Herceg Novi Gorana Banićevića da uključi najbolje službenika i da Belivuk i Miljković budu pod stalnim nadzorom - to je u Višem sudu u svojstvu svjedoka kazao bivši načelnik Odsjeka za borbu protiv organizovanog kriminala Milorad Žižić, svjedočeći na suđenju bivšem glavnom specijalnom tužiocu Milivoju Katniću, nekadašnjem visokom policijskom funkcioneru Zoranu Lazoviću i suspendovanom tužiocu Saši Čađenoviću.
Žižić je bio decidan da u tom periodu kada su Belivuk i Miljković ušli u Crnu Goru nijesu imali podatke da su odgovorni za ubistvo Damira Hodžića i Adisa Spahića. Do tih saznanja o umiješanosti Belivuka i Miljkovića došli su u junu 2021. godine kada su dobili obavještajni paket Europola a na zahtjev crnogorske policije da identifikuju dva IMEI telefona, nakon toga su im dostavljeni podaci koji su im pomogli da identifikuju osumnjiče za ubistvo Hodžića i Spahića.
Žižić je u detaljnom iskazu objasnio da ga je nakon dolaska Belivuka i Miljkovića u Crnu Goru pozvao kolega iz Srbije Nevenko Marić koji je radio u Sektoru za borbu protiv teških krivičnih djela i tražio je da naša policija utvrdi razlog njihovog dolaska, do kada planiraju da ostanu, gdje su smješteni i sa kim kontaktiraju.
- Odmah sam o tome upoznao Banićevića. Kontaktirao me je i saopštio da su privedeni na razgovor, takođe i da ih je na Aerodromu sačekao Miloš Radonjić član kavačkog klana - kazao je Žižić.
Istakao je da je prioritet bio da se "pokriju", pogotovo ulaz i izaz u naselju Kavač. Uključen je, kako kaže, bila uniformisana policija i operativa.
- U razgovoru sa Marićem tražio sam i da pošalju dopis preko Interpola o svim pojedinostima koje ih zanimaju što su oni učinili.Taj telegram je proslijeđen Odjeljenju bezbjednosti Kotor i odmah im je odgovoreno - rekao je Žižić.
Objasnio je da su u tom periodu imali velike aktivnost koja se odnosila na sprječavanje ubistva Slobodana Kašćelana. Dobili su podatke, kako je naveo, da je planirano da egzekuciju izvrše postavljanjem ogromne količine eksploziva na vozilo ali nakon toga te osobe koje su to planirale preusmjerile su se na Belivuka i Miljkovića.
- Prioritet im je je bio Belivuk a po mogućnosti i Miljković - ispričao je Žižić.
On je naveo da su taj napad osujetili. Beivuk i Miljković uhapšeni su kada su se vratili za Beograd.
Žižić je objasnio i detalje oko neprocesuranja &nbsp;Duška Roganovića, člana kavačke kriminalne grupe, a kojeg je Milan Kankaraš &nbsp;u iskazu optužio da je glavni čovjek za rasturanje narkotika.
Više osoba koje su bile bliske Dušku Roganoviću su uhapšene, ali ne i Roganović.
- Kao i obično prije realizacije predmeta pošli smo na sastanak kod tadašnjeg glavnog specijalnog tužioca Milivoja Katnića. Tada smo ga ja i tužilac Saša Čađenović upoznali o detaljima vezano za slučaj Duška Roganovića a o uličnoj prodaji narkotika. &nbsp;Katnić je imao više pitanja a između ostalog i da li osim iskaza Kankaraša postoji neka zapljena droge na području Boke, da li postoji neki dokaz koji će poduprijeti iskaz Kankaraša što mi nijesmo imali. Nakon toga glavni specijalni tužilac je kazao da nastavimo sa radom, prikupimo dokaze i da prioritet bude procesuiranje Roganovića - kazao je Žižić.

SVJEDOČENJE ŽIŽIĆA: U julu 2021. smo saznali da su Belivuk i Miljković umiješani u ubistvo Spahića i Hodžića

U slučaju snimaka koji se ovih dana dovode u vezu sa odbjeglim osuđenikom Milošem Medenicom, reakcija u crnogorskom javnom diskursu pokazuje koliko snažan može biti efekat ovakvih sadržaja koji se pojavljuju u medijima i na društvenim mrežama kada se o njima ne može dobiti autentična potvrda ili dati populaciji objektivan odgovor po pitanju njihove istinitosti, navode u saopštenju iz Strategije za evropsku i građansku Crnu Goru (STEGA). 
Digitalna transformacija crnogorskog društva u XXI-om vijeku i razvoj vještačke inteligencije otvorilo je pitanje pravne i društvene odgovornosti u digitalnom prostoru, naročito kada je, kako kažu, riječ o generisanju audio i video sadržaja koji mogu imitirati stvarne osobe i događaje
Prioritetna potreba, ističu, crnogorskog društva je jasno prepoznavanje i definisanje zloupotrebe vještačke inteligencije kada se manifestuje kroz prezentaciju digitalne manipulacije, posebno kada je cilj obmana javnosti, izazivanje panike ili nanošenje reputacione štete. 
Zato, dodaju iz STEGA-e, pitanje više nije da li će se takve zloupotrebe dešavati, već kako će država na njih odgovoriti. 
- Ukoliko ne želi da joj se ponovi današnji scenario „jes/nije original, jes Miloš/nije Miloš“, odgovorna vlast mora prije svega reagovati proaktivno u nekoliko paralelnih pravaca - naglasili su u saopštenju. 
Prvi pravac djelovanja u predupređivanju nastanka štete, koji STEGA prepoznaje, jeste, pojašnjavaju, izmjena i dopuna zakonskog okvira kroz učinkovitiju i ažurniju implementaciju evropskih zakonodavnih rješenja, naročito u svjetlu već vjerovatnog skorog pristupanja Evropskoj uniji. 
- Implementacija bi se prije svega sprovela kroz prilagođavanje krivičnog zakonodavstva. Dopune odredbi ili definisanje posebnog poglavlja koje bi prepoznalo društvenu štetnost i rangiralo kaznenu odgovornost pojedinca, privrednog ili političkog subjekta prvi su korak koji mora pratiti kreiranje i usvajanje niza novih, kao i dopuna postojećih pravnih akata iz srodnih oblasti u cilju sveobuhvatne zaštite populacije. Osim krivičnog zakonodavstva, u cilju usklađivanja sa već usvojenim evropskim propisima kao što su Artificial Intelligence Act (EU) 2024/1689, Digital Services Act (EU) 2022/2065, Data Act (EU) 2023/2854, Cyber Resilience Act (EU) 2024/2847, GDPR (EU) 2016/679, Digital Markets Act (EU) 2022/1925, NIS2 Directive (EU) 2022/2555 i Data Governance Act (EU) 2022/868, kao nužnost nameće se usvajanje i niza potpuno novih zakona koji do sada nijesu postojali, kao što su Zakon o vještačkoj inteligenciji, Zakon o digitalnim uslugama, Zakon o čuvanju i manipulaciji digitalnim podacima, Zakon o bezbjednosti digitalnih proizvoda, kao i izmjene i dopune postojećih zakona: Zakona o zaštiti podataka o ličnosti, Zakona o zaštiti konkurencije, Zakona o informacionoj bezbjednosti i Zakona o upravljanju podacima - podvlači se u saopštenju. 
Drugi pravac, kako poručuju, koji STEGA prepoznaje kao nužan i proaktivan način djelovanja jeste institucionalni odgovor. Država mora razviti operativne kapacitete za digitalnu forenziku. 
- To podrazumijeva formiranje specijalizovanih timova unutar specijalizovane nezavisne Vladine agencije zadužene za forenziku, koja ne smije biti unutar policije, sudstva ili tužilaštva, ali bi radila i za njihove potrebe. Pripadnici ove agencije bili bi obučeni za prepoznavanje i analizu deepfake sadržaja, kao i ostvarivali kontinuiranu institucionalnu saradnju sa domaćim i stranim univerzitetima, drugim forenzičkim tijelima i institutima, kao i tehnološkim sektorom. Bez tehničkog znanja institucije ostaju spore, dok se manipulativni sadržaji šire brže od sistema koji treba da ih kontroliše - upozoravaju iz STEGA-e. 
Treći pravac proaktivnog djelovanja vlasti, kako kažu, jeste organizacioni i razvojni aspekt. STEGA prepoznaje potrebu kreiranja digitalnog kompasa do 2030. godine kroz uspostavljanje nacionalne strategije za vještačku inteligenciju koja bi istovremeno regulisala rizike i podsticala inovacije i bila u skladu sa Sofijskom deklaracijom i EU Digital Decade Policy Programme 2030. To, dodaju, uključuje podršku domaćim projektima, korišćenje AI rješenja u javnoj upravi radi efikasnijeg pružanja usluga građanima, kao i transparentno korišćenje algoritama u javnom sektoru.
- Četvrti pravac proaktivnog djelovanja vlasti, koji STEGA smatra nužnim, jeste veća informisanost i transparentnost kroz promociju medijske i digitalne pismenosti. Nijedan zakon ne može zamijeniti informisanog građanina, a građanin je informisan ako su mu podaci javno dostupni. Uvođenje medijske i digitalne pismenosti u obrazovni sistem, kao i javne kampanje koje objašnjavaju kako nastaju manipulativni sadržaji, predstavljaju pravce dugoročne zaštite društva. Povjerenje se ne brani zabranama, već edukacijom, transparentnošću i razumijevanjem. STEGA cijeni da je uvijek bolje proaktivno reagovati u cilju sprečavanja ili umanjenja efekata nego retroaktivno djelovati na otklanjanju ili umanjenju nastale štete, a medijsko i digitalno opismenjavanje populacije razvija unutrašnje pojedinačne proaktivne mehanizme odbrane - ističu u saopštenju. 
Prema njihovim riječima, svjesno, namjerno i ciljano generisanje i distribucija digitalnog sadržaja nastalog u cilju obmane, a u svrhu ostvarivanja koristi ili nanošenja štete, manipulacijom nad originalnim ili stvaranjem potpuno novog digitalnog sadržaja sa stvarnim akterima koji se nije desio, treba i mora biti detaljno prepoznato i kroz izmjene ili dopune uneseno u crnogorsko zakonodavstvo.
- Razlike u regulaciji vještačke inteligencije jasno odražavaju šire političke i društvene modele tri najveća globalna tehnološka prostora — Sjedinjenih Američkih Država i Kine s jedne strane i Evropske unije sa druge strane. Iako se sve tri strane suočavaju sa istim tehnološkim izazovima, posebno u oblasti manipulativnih audio i video sadržaja, njihovi odgovori značajno se razlikuju. Američki pristup je znatno decentralizovaniji i tržišno orijentisan. U Sjedinjenim Američkim Državama ne postoji jedinstveni federalni zakon ekvivalentan AI Act-u, već se regulacija razvija kroz kombinaciju sektorskih pravila, preporuka i sudske prakse. Naglasak je na inovaciji i brzom tehnološkom razvoju, dok se problem zloupotrebe, uključujući deepfake sadržaje, uglavnom rješava kroz postojeće zakone o prevari, kleveti i zaštiti potrošača. Prednost ovog modela je fleksibilnost i brzina razvoja, ali nedostatak predstavlja neujednačena zaštita i sporija reakcija na sistemske rizike - dodaje se u saopštenju.
Kineski model, kako istilu, s druge strane, karakteriše snažna centralna kontrola i regulatorna intervencija države. Kina je među prvim državama koja je donijela posebna pravila za „generisani sadržaj“, uključujući obavezno označavanje sintetičkih medija i registraciju određenih AI sistema kod regulatora.
Međutim, ističu iz STEGA-e, za razliku od evropskog pristupa, fokus nije primarno na zaštiti individualnih prava, već na očuvanju društvene stabilnosti i državne kontrole nad informacijama. Regulacija je stroga i operativno efikasna, ali sa manjim naglaskom na transparentnosti prema korisnicima.
- Evropski model pokušava zauzeti srednji put između američke deregulacije i kineske centralizacije. Cilj je omogućiti razvoj tehnologije uz očuvanje demokratskih standarda i povjerenja u javni prostor. Upravo zbog toga evropski pristup danas sve češće služi kao referentni okvir državama koje nastoje uskladiti tehnološki razvoj sa pravnom sigurnošću i društvenom odgovornošću. Evropska unija razvila je proaktivni pristup koji STEGA smatra imanentnim crnogorskom putu kao skorašnjem dijelu EU prostora, zasnovan na regulaciji rizika i zaštiti osnovnih prava. AI Act (EU) 2024/1689 polazi od pretpostavke da tehnologija mora biti usklađena sa demokratskim standardima, zaštitom privatnosti i transparentnošću. Fokus nije na zabrani razvoja, već na obavezi proizvođača i korisnika da jasno označe „generisani sadržaj“, spriječe obmanu javnosti i preuzmu odgovornost za posljedice upotrebe sistema. Evropski model, koji STEGA preferira, naglašava povjerenje, pravnu sigurnost i dugoročnu stabilnost digitalnog prostora kao pretpostavku skladnog i neometanog ekonomskog, socijalnog, naučnog i obrazovnog razvoja društva - zaključuje se u saopštenju.

STEGA: Vještačka inteligencija i digitalna transformacija crnogorskog društva između zloupotrebe i razvoja

Kolumne

Život u zanimljivim vremenima

Hronika

Društvenim mrežama kruži novi snimak na kojem je navodno Medenica: "Vršite pritisak i ucjenjujete ljude s namjerom da ženu pošaljete u pritvor jer nijeste bili u stanju mene da uhapsite"

Tag: adriatic-properties