Vrhovni sud Holandije: Presuda u korist prava EU i zaštite komunikacija

Vrhovni sud Holandije donio je presudu kojom prihvata tumačenje prava Evropske unije u vezi sa presretanjem komunikacija, čime se dodatno jačaju prava pojedinaca i otvara prostor za osporavanje zakonitosti takvih dokaza u krivičnim postupcima.

Presuda je donijeta 14. aprila 2026. godine u predmetu gospodina Reisingera, a sud je tom prilikom preispitao svoju raniju praksu, oslanjajući se na tumačenje prava EU koje je dao Sud pravde Evropske unije u slučaju EncroChat iz aprila 2024. godine.

Kako se navodi, odluka ide u prilog pravima pojedinaca koji koriste enkriptovane komunikacione sisteme, čije komunikacije presreću strane vlasti.

Prema novom tumačenju, jasno je definisano da su strane vlasti, kada samoinicijativno presreću telekomunikacije, obavezne da o tome obavijeste državu u kojoj se koristi adresa presretnutih komunikacija, dok nadležni organ te države mora dati odobrenje za takvu radnju, u skladu sa članom 31 Direktive o Evropskom istražnom nalogu.

Slučaj EncroChat u Holandiji izdvojen je po tome što je postojalo odobrenje nadležnog nacionalnog organa prije početka presretanja. Međutim, kako se ističe, to nije bio slučaj sa sistemom SkyECC u Holandiji, niti sa EncroChat, ANOM i SkyECC u drugim državama Evropske unije.

Presuda dodatno otvara mogućnost osporavanja odluka holandskih sudova u vezi sa ovim predmetima, što ranije nije bilo moguće.

Iako presuda nije dovela do poništenja slučaja, već do smanjenja kazne, ukazuje se na dvije ključne implikacije. Prva je potvrda značaja prava Evropske unije i u krivičnim postupcima, dok se druga odnosi na mogućnost da pojedinci u domaćim sudskim postupcima osporavaju zakonitost dokaza zasnovanih na presretnutim komunikacijama iz enkriptovanih sistema.

Zajednički tim odbrane ocijenio je da ova presuda predstavlja prekretnicu u evropskoj sudskoj praksi, jer pruža pravni osnov za osporavanje prihvatljivosti takvih dokaza u složenim predmetima koji se odnose na EncroChat, ANOM i SkyECC.