Njemci pišu o Šengenu za zemlje Zapadnog Balkana: O čemu se radi?

Njemački mediji pišu o mogućnosti uključivanja zemalja Zapadnog Balkana u šengenski prostor, ali i o sporu oko planova Berlina da smanji kvotu za radne migrante iz regiona, prenosi Dojče Vele.

Proširenje šengenskog prostora na Zapadni Balkan u interesu je Evropske unije, piše u gostujućem komentaru za list Noje cirher cajtung (NZZ), Kristof Bender, zamenik predsjednika nezavisnog istraživačkog centra Evropska inicijativa za stabilnost (ESI).

„Evropska unija trebalo bi da državama Zapadnog Balkana ponudi plan za pristupanje šengenskom prostoru, evropskom prostoru slobodnog kretanja bez graničnih kontrola. To bi bio dobrodošao podsticaj kredibilitetu EU. A budući da susjedi u šengenskom prostoru moraju tijesno da sarađuju u pitanjima bezbjednosti, to bi istovremeno bio način da nekadašnji suparnici prevaziđu svoje granične sporove i doprinese trajnom miru“, ukazuje Bender.

Inovativan način za jačanje kredibiliteta

On uočava da EU teško uspijeva da ostvari uticaj, čak i u svom neposrednom susjedstvu – a upravo to je, smatra, područje u kojem je ostvarila svoje najuspješnije spoljnopolitičke rezultate. Pritom dodaje da je kroz proširenje, nekadašnje države istočnog bloka pretvorila u prosperitetne, miroljubive demokratije.

Bender navodi da bi ponuda plana za članstvo u šengenskom prostoru bila inovativan način da EU ojača svoj kredibilitet i stvori dodatne podsticaje za reforme i objašnjava kako bi to moglo da funkcioniše:

„Države-članice zadužile bi Komisiju da izradi katalog kriterijuma: šengensku pravnu tekovinu – kontrolu spoljašnjih granica, viznu politiku, Šengenski informacioni sistem, policijsku saradnju, zaštitu podataka – uz dodatne uslove u oblasti vladavine prava. Komisija bi svakih šest mjeseci izvještavala o napretku, a čim neka zemlja ispuni sve kriterijume, države članice morale bi da daju saglasnost u Savjetu EU. Reforme i bliža saradnja koja iz njih proističe mogu da ojačaju bezbjednost, umjesto da je oslabe.“

Stabilizacija najosjetljivijih država regiona

U komentaru za švajcarski list Bender ocjenjuje i da bi reforme i konačno članstvo pomogli stabilizaciji najosjetljivijih država regiona – Bosne i Hercegovine, Srbije i Kosova – gdje Bošnjaci, Srbi i Albanci žive sa obije strane granica.

„Pošto je članstvo u EU postalo sve udaljenije, vraćaju se opasni narativi s kraja osamdesetih godina, koji su i doveli do ratova devedesetih, a sa njima i ideja o pomjeranju granica duž etničkih linija – što su 2018. godine pokrenuli predsjednici Srbije i Kosova. Državna sahrana koju je Srbija organizovala za Ratka Mladića, osuđenog za genocid u Srebrenici, samo je najnoviji podsjetnik na to.“

Upravo zato što te snage jačaju, EU je potreban kredibilan protivpredlog, a Šengen bi mogao da bude jedan od njih, naglašava u komentaru za Noje cirher cajtung Kristof Bender i zaključuje: 

„Takav plan malo bi koštao EU, a pristupile bi mu samo zemlje koje su ozbiljno spremne na reforme. Ali i sam proces dao bi EU veći uticaj i omogućio joj da povrati dio izgubljenog kredibiliteta. Još važnije, Balkanu bi ponudio nešto bolje od sledećeg spora oko toga gdje treba da prolaze granice – granice koje više ne bi imale nikakav značaj.“

Useljavanje bez mnogo buke

U tekstu naslovljenom „Zavisimo od radne snage sa Zapadnog Balkana“, njemački list Cajt piše o planovima vlade u Berlinu da smanji broj radnih migranata iz jugoistočne Evrope koji dolaze u zemlju. Autor Zimon Langeman piše o tzv. „Regulativi za Zapadni Balkan“:

„Regulativa za Zapadni Balkan? Nikad čuli? Nije ni čudo. Radni migranti iz Albanije, Bosne i Hercegovine, Kosova, Crne Gore, Sjeverne Makedonije i Srbije u migracionim debatama prilično su rijetko u fokusu. Možda i zato što njihovo useljavanje funkcioniše bez mnogo buke. Ljudi iz tih šest zemalja, za razliku od većine doseljenika, ne moraju da dokazuju znanje njemačkog jezika niti stručne kvalifikacije. Potreban im je samo posao u Njemačkoj. I sreća da dobiju jedno od mjesta predviđenih godišnjom kvotom – koja trenutno iznosi 50.000.“

Ima li opravdanja da se kvota prepolovi?

Langeman podsjeća da je tu Regulativu 2016. godine uvela koalicija demohrišćana i socijaldemokrata, jer su tada mnogi ljudi sa Zapadnog Balkana podnosili bezizgledne zahtjeve za azil, dok su u Njemačkoj mogli dobro da posluže kao radna snaga. Kvotu je, dodaje, 2024. godine udvostručila vlada takozvane semafor-koalicije, na 50.000, a crveno-crna koalicija sada želi ponovo da je prepolovi. Da li je to opravdano?“.

Prema pisanju lista Cajt, Savez njemačkih udruženja poslodavaca (BDA) smatra da to nije opravdano, jer i dalje postoji velika potreba za radnom snagom. 

„To posebno važi za sektore u kojima ljudi sa Zapadnog Balkana često pronalaze posao: ugostiteljstvo, logistika i građevinarstvo. Upravo građevinski sektor, zahvaljujući milijardama iz posebnog fonda savezne vlade, trebalo bi da ima pune ruke posla. Međutim, upravo bi to jačanje moglo biti ´osujećeno´, upozorava BDA u dokumentu koji je nedavno objavio kao reakciju na predlog koalicije.“

Vanesa Ahuja, članica uprave Savezne agencije za zapošljavanje (BA) zadužena za međunarodne poslove, upozorava da bi prepolovljavanje kvote oslabilo uspješan model useljavanja sa visokom integracijom na tržište rada. 

„Dalje smanjenje kvote dodatno bi otežalo kompanijama pristup radnoj snazi“, stoji u odgovoru BA na upit Cajta.

Na upit koji je njemački list uputio nekolicini poslanika CDU-a u Bundestagu javila se Sandra Karstensen, koja je dugo radila u menadžmentu aerodroma. Karstensen smatra da bi Regulativa za Zapadni Balkan trebalo da ostane na snazi u sadašnjem obliku, a ne da se ograničava.