Uljarević: Crna Gora je bliža EU nego što je institucionalno spremna
Crna Gora je u pregovaračkom procesu bliža Evropskoj uniji nego što je institucionalno konsolidovana i politički odgovorno vođena, ocijenila je izvršna direktorica Centra za građansko obrazovanje (CGO) Daliborka Uljarević. Ona je na Cetinjskom forumu upozorila da ubrzavanje evropskih integracija ne smije značiti snižavanje demokratskih standarda, a govoreći o odnosima sa Srbijom, pozvala je na veću transparentnost, uključujući razmjenu podataka o državljanstvu javnih funkcionera i provjeru biračkih spiskova dvije države.
Uljarević je na panelu „Evropa u geopolitičkim previranjima“ istakla da se napredak Crne Gore na evropskom putu ne može mjeriti isključivo ispunjavanjem pregovaračkih obaveza, već i stvarnom snagom institucija i demokratskom zrelošću društva.
– Danas moramo razlikovati tri nivoa evropske integracije – pregovarački napredak, institucionalnu spremnost i demokratsku zrelost društva. Oni bi trebalo da se međusobno podstiču, ali u Crnoj Gori sve je očiglednije da ne napreduju istom brzinom. Crna Gora je pregovarački bliža EU nego što je institucionalno konsolidovana i politički odgovorno vođena – ocijenila je Uljarević.
Govoreći o evropskoj perspektivi Crne Gore u okolnostima složenih međunarodnih odnosa, Uljarević je upozorila da politička potreba za ubrzavanjem proširenja ne smije dovesti do zanemarivanja temeljnih evropskih vrijednosti.
– Geopolitička hitnost ne smije postati demokratska popustljivost – poručila je Uljarević.
Naglasila je da brži evropski put mora podrazumijevati dosljedno poštovanje kriterijuma u oblasti vladavine prava, nezavisnosti institucija i političke odgovornosti, a ne njihovo ublažavanje zarad geopolitičkih interesa.
Osvrćući se na odnose Crne Gore i Srbije, Uljarević je ocijenila da njihovo suštinsko unapređenje zahtijeva drugačiji pristup političkih struktura u Srbiji, zasnovan na transparentnosti i poštovanju crnogorskog suvereniteta.
Prema njenim riječima, važan korak u izgradnji povjerenja bila bi saradnja nadležnih institucija dvije države u provjeri mogućih nepravilnosti povezanih sa državljanstvom i biračkim pravom.
– Važan gest novih vlasti u Srbiji bio bi da dostave podatke o javnim funkcionerima u Crnoj Gori koji imaju i srpsko državljanstvo, kao i da omoguće upoređivanje biračkih spiskova dvije države kako bi se utvrdilo eventualno nezakonito ostvarivanje biračkog prava u obje zemlje. To bi bio konkretan doprinos povjerenju i uređenju odnosa – navela je Uljarević.
Uljarević se osvrnula i na politički uticaj koji je, prema njenoj ocjeni, bivši predsjednik Srbije Aleksandar Vučić ostvarivao prema pojedincima u crnogorskoj vlasti.
Pozvala ga je da javno objavi eventualne kompromitujuće materijale za koje tvrdi da su korišćeni kao sredstvo političkog uticaja.
– Takođe, Vučić bi mogao sanirati dio štete nanesene Crnoj Gori tako što bi objavio kompromate kojima je održavao poluge uticaja na pojedince u vlasti kod nas. Crnoj Gori su potrebni slobodni, a ne ucijenjeni donosioci odluka, jer se samo sa takvima može graditi istinski demokratski napredak – poručila je Uljarević.
Na panelu „Evropa u geopolitičkim previranjima“, održanom u okviru Cetinjskog foruma, govorili su i bivši ministar vanjskih poslova Češke Republike Tomaš Petriček (2018–2021), nekadašnja ministarka vanjskih poslova Hrvatske Vesna Pusić (2011–2016) i poslanik u Skupštini Srbije Borko Stefanović.
Daliborka Uljarević je i među dobitnicima specijalnih zahvalnica ovogodišnjeg Cetinjskog foruma, koje se dodjeljuju kao priznanje za doprinos vrijednostima i ciljevima te međunarodne konferencije.