Mond: Srbija glavno središte ruskih akcija za destabilizaciju Evrope

Pariski list Mond objavio je članak o tome kako je Srbija glavno središte ruskih operacija destabilizacije u Evropi, a kao primjer navode slučaj trojice srpskih državljana koji su u Srbiji osuđeni za špijunažu i rasnu diskriminaciju zbog postavljanja svinjskih glava ispred devet džamija u na području Pariza u septembru 2025. godine.

- Presuda, izrečena tajno krajem decembra kao dio sporazuma o priznanju krivice, otkrivena je 6. marta, a prvi je o tome javio Radio Slobodna Evropa, dok je i Mond imao pristup tom tekstu - prenosi list u tekstu „Srbija glavno središte ruskih akcija za destabilizaciju Evrope“.

Pariski list je prenio priču o tom slučaju, navodeći da je Viši sud u Smederevu takođe osudio trojicu muškaraca za bacanje zelene boje na Spomenik holokaustu i tri pariske sinagoge u maju 2025. godine. Obje akcije imale su snažan odjek i izazvale talas negodovanja u Francuskoj, a francuske službe su ih kasnije pripisale Rusiji.

Presuda, kako piše Mond, potvrđuje da je grupa „primala naređenja i finansijska sredstva od obavještajnih struktura Ruske Federacije“.

Te osobe je regrutovao i poslao u Francusku za nekoliko hiljada evra čovjek identifikovan u presudi kao „Lovac“, o kojem je kasnije francuski sajt Medijapar pisao da je u pitanju srpski državljanin po imenu Aleksandar Savić.

Dok je Savićeva sudbina nepoznata, njegovi regruti su osuđeni na kazne od šest mjeseci do godinu i po dana kućnog pritvora sa elektronskim praćenjem. Još osam osoba je pod istragom.

- Prema sudu, grupa je organizovala i druge akcije koje su prošle gotovo nezapaženo. U aprilu 2025. godine zalijepili su 600 do 700 naljepnica pozivajući na obilježavanje genocida nad Jermenima u blizini Trijumfalne kapije i u 18. arondismanu Pariza - prenosi francuski list.

Dodaju i da je ta grupa u julu iste godine postavila plastične skelete ispred Brandenburške kapije u Berlinu.

Poruke na njemačkom jeziku, u kojima je pominjan kancelar Fridrih Merc glasile su: „Još uvek čekam penziju. Hvala vam, Merc“.

- Srpsko pravosuđe je zaključilo da je cilj grupe bio sprovođenje akcija političke destabilizacije i podsticanje vjerske i etničke mržnje u Francuskoj i Njemačkoj - navodi Mond.

Ovaj list dodaje da je korišćenje ranjivih i često neobučenih pojedinaca za operacije destabilizacije u Evropi dobro dokumentovano od početka rata u Ukrajini, i da je tokom 2025. godine Srbija postala glavni centar takvih ruskih akcija.

U septembru je moldavska policija uhapsila više od 70 Moldavaca i Rumuna zbog sumnje da su se na teritoriji Srbije obučavali za pripremu nereda uoči parlamentarnih izbora, koje su na kraju mirno pobijedile proevropske stranke.

Prema podacima srpske policije, grupa je brojala više od 150 ljudi koji su nedjeljama trenirali u kampu u blizini restorana pored Drine, rijeke koja čini granicu između Srbije i Bosne i Hercegovine. U tom slučaju su uhapšena i dva državljanina Srbije, ali sudbina navodnog organizatora kampa, ruskog državljanina, ostaje nepoznata.

Kako pojašnjavaju, izbor Srbije za ove operacije nije slučajan. Službe ruskog predsjednika Vladimira Putina više vole građane zemalja sa niskim životnim standardom i snažnim proruskim raspoloženjem.

Na primjer, u slučaju „crvenih ruku“ kod Spomenika holokausta 2024. godine, Kremlj je koristio Bugare, koje je pariski sud osudio u oktobru 2025, prema pisanju francuskih medija.

Srbija, koja je kandidat za članstvo u Evropskoj uniji, ali odbija da uvede sankcije Rusiji, takođe nudi praktične prednosti. Ruskim građanima nijesu potrebne vize za ulazak u Srbiju, kao ni njenim građanima za putovanje u EU.

- Srbija nudi najbolje uslove za hibridne operacije jer je stanovništvo uglavnom proruski orijentisano, a ruski i srpski režim čine jedni drugima usluge - rekao je Predrag Petrović, istraživač u Beogradskom centru za bezbjednosnu politiku, ukazujući na dobre odnose između predsjednika Aleksandra Vučića i Vladimira Putina.

Petrović smatra da je srpsko pravosuđe brzo delovalo u slučaju „svinjskih glava isključivo zato što su se suočili sa nepobitnim dokazima francuske policije i zato što je Francuska veoma važna za Vučića“.

Francuski predsjednik Emanuel Makron izbjegava da kritikuje srpske vlasti od kada je prodao 12 borbenih aviona Rafal srpskoj vojsci 2024. godine.

- Međutim, Srbija u suštini ne čini ništa da zaista zaustavi ove operacije uticaja, što pokazuje činjenica da nijedan Rus nije uhapšen - zaključuje Petrović.

Njegov istraživački centar, poznat po kritičkom stavu prema Rusiji, i sam je u jesen 2025. bio žrtva velikog hakerskog napada, koji je Majkrosoft pripisao hakerskim grupama povezanim sa ruskim obavještajnim službama, dodao je Mond.