Marta Kos u aprilu pred eurposlanicima odgovara na optužbe o saradnji s jugoslovenskom tajnom policijom
Evropska komesarka za proširenje Marta Kos će se krajem narednog mjeseca suočiti sa pitanjima evropskih poslanika u vezi sa navodima o njenoj saradnji sa bezbjednosnim strukturama bivše Jugoslavije.
Za 20. april zakazan je sastanak Odbora za spoljne poslove Evropskog parlamenta (AFET), na kojem će nastupiti Kos.
Evropska narodna partija (EPP), kao najveća politička grupacija u Evropskom parlamentu, zatražila je vanredno saslušanje. Međutim, kako je rečeno Radiju Slobodna Evropa (RSE), umjesto posebne sjednice biće održan redovni sastanak Odbora za spoljne poslove, koji će zamijeniti ranije planirani sastanak od 16. marta.
Taj sastanak, iako planiran nedjeljama unaprijed, Kos je otkazala pozivajući se na opterećen raspored. Otkazivanje je uslijedilo neposredno nakon što su se pojavile nove informacije o njenoj biografiji.
Evropska komesarka za proširenje iz Slovenije našla se pod optužbama da je bila saradnica jugoslovenske tajne policije, kolokvijalno poznate kao UDBA, nakon što je 10. marta u prostorijama Evropskog parlamenta promovisana knjiga pod naslovom „Komesarka“ slovenačkog autora Igora Omerze. U toj knjizi su predstavljeni dokumenti za koje autor tvrdi da dokazuju da je Marta Kos sarađivala sa jugoslovenskom tajnom policijom. Evropska komisija negira da je Kos sarađivala sa bezbjednosnim strukturama bivše države. Zvaničnici Komisije pozivaju se na opsežan i temeljit proces provjere tokom njene nominacije od strane Slovenije za funkciju komesarke.
- Evropski parlament je odobrio njeno imenovanje u istom procesu kao i za svih 27 komesara. Odbor za pravna pitanja EP-a proučio je njenu izjavu o interesima i nije utvrdio sukob interesa. Evropska komisija nema daljih komentara- izjavio je portparol Evropske komisije Gijom Mersije 13. marta.
Uprava državne bezbjednosti (UDBA, kolokvijalno Udba) formirana je u Jugoslaviji ubrzo nakon završetka Drugog svjetskog rata, 1946. godine, a 1966. je preimenovana u Službu državne bezbjednosti. UDBA je bila ozloglašena zbog uloge u progonu političkih neistomišljenika u Jugoslaviji u godinama poslije Drugog svjetskog rata, dok je značajan dio njenih aktivnosti u decenijama koje su uslijedile bio usmjeren na praćenje i djelovanje protiv pripadnika dijaspore koji su označeni kao protivnici interesa Jugoslavije.
Optužbe da je Kos bila saradnica jugoslovenske tajne policije prvi put su se pojavile 2024. tokom saslušanja za potvrdu njenog imenovanja kao slovenačke kandidatkinje za evropsku komesarku.
Kos redovno negira ove optužbe, a novo zasjedanje za 20. april biće prva prilika da se ona izjasni nakon novih činjenica koje su objavljene u knjizi, čime je izazvan novi talas optužbi.