AP: Kakav god bude ishod izbora u Izraelu, Netanjahuovo nasljeđe na Zapadnoj obali će ostati

Čak i ako ključni izbori u Izraelu, zakazani za danas, označe kraj višedecenijske političke karijere premijera Benjamina Netanjahua, njegovo nasljeđe na Zapadnoj obali koju je okupirao Izrael – masovno širenje naselja, raseljavanje desetina hiljada Palestinaca i osnaživanje naoružanih ekstremista naseljenika – vjerovatno će opstati, ocjenjuje američka agencija Asošijeted pres.

Izraelci su duboko podijeljeni oko Netanjahuovog liderstva i moralnog karaktera, ali uglavnom podržavaju širenje naselja i protive se palestinskoj državi.

Dakle, iako Netanjahuovi protivnici kažu da će se obračunati sa doseljeničkim nasiljem i da će ukloniti najspornija naselja, oni su uglavnom protiv rješenja o dvije države, izraelskoj i palestinskoj, koje se međunarodno smatra jedinim realnim načinom za rješavanje višedecenijskog sukoba.

- Ne bi trebalo da bude nikakvih iluzija - rekla je Majrav Zonsajn, viša analitičarka iz Izraela u Međunarodnoj kriznoj grupi.

- U najboljem slučaju, (nova vlada) bi mogla da uspori stvarno ludačko ubrzanje svakog aspekta izraelske agresije na okupiranim teritorijama i unutar samog Izraela koje smo vidjeli u posljednje četiri godine - navela je ona.

Jedno od nasljeđa Netanjahuove skoro neprekinute vladavine koja traje 17 godina, i rekordna je među izraelskim liderima, jeste da velike grupe naoružanih doseljenika sada rutinski prkose izraelskoj vojsci dok divljaju na područjima palestinskih zajednice, protjeruju ljude iz njihovih domova i zauzimaju sve veće djelove njihove zemlje.

Napad militantnog palestinskog pokreta Hamas 7. oktobra 2023. koji je izveden sa područja Gaze ubrzao je taj proces.

Netanjahuovi protivnici bi mogli da na Zapadnu obalu dovedu još trupa i odobre strože mjere prema doseljenicima, ali duh je možda već izašao iz boce.

Netanjahuova vlada je podijelila hiljade komada vatrenog oružja doseljenicima, koji imaju saveznike u vojsci i bezbjednosnim snagama.

Neki ekstremistički doseljenici su postali poput šerifa na Divljem zapadu – oni hapse, ubijaju Palestince za koje tvrde da su prijetnja, pozivaju bezbjednosne snage i tjeraju palestinske porodice iz njihovih domova.

Palestinska porodica Tubasi je bila primorana da se odseli u julu, pošto su jevrejski doseljenici 19 dana opsijedali njihov dom na brdu u selu Džalud na Zapadnoj obali. Doseljenici su im isključili vodu i struju i zaprijetili da će ih „roštiljati“ ako ne odu, rekao je Mahmud Tubasi (60), otac porodice.

Izraelski sud je naredio vojsci da vrati porodicu, ali to se nije dogodilo. Vojska je prekinula misiju ubrzo pošto je počela, kada se gomila od preko 150 naoružanih doseljenika brzo okupila, popela se na zidove kuće i zapalila automobil.

Vojske su ubacile Tubasija i njegovu porodicu u oklopni džip i odvezle ih dok su doseljenici palili požar. Sada žive u kućama svojih rođaka u dolini ispod njihove oštećene i pocrnjele kuće, oko koje doseljenici i dalje lutaju.

Izraelska vojska nije odgovorila na zahtjev za komentar u vezi sa ovim slučajem.

- Ovo je vojska koja se bori u Libanu, Gazi i Iranu – a ne mogu da iskontrolišu 150 ili 200 doseljenika - pita se Tubasi.

Pod Netanjahuom, doseljenici su osnovali preko 250 naselja širom Zapadne obale, usredsredivši se naročito na područja gdje palestinske stočarske zajednice žive decenijama.

Uspostavljeni položaji omogućavaju doseljenicima da efikasno protjeruju Palestince sa prostranih ruralnih područja napadajući pastire, preuzimajući vodne resurse i izvodeći na ispašu sopstvena stada – sve pod nadzorom izraelskih trupa.

Dror Etkes, istraživač izraelske grupe protiv naseljavanja, kaže da su uspostavljeni položaji omogućili doseljenicima da preuzmu efikasnu kontrolu nad oko petinom Zapadne obale.

Izrael je osvojio teritoriju, zajedno sa Gazom i istočnim Jerusalimom, u bliskoistočnom ratu 1967. godine. Palestinci žele sve ove teritorije u sastavu svoje buduće državu.

Od 2023. godine, strategija jevrejskih doseljenika prinudila je najmanje 127 palestinskih stočarskih zajednica da napusti svoju zemlju, pokazuju podaci Etkesove organizacije, poznate kao Kerem Navot, kao i organizacije B’Celem, još jedne izraelske grupe koja se bori protiv naseljavanja.

Od Palestinaca je sada očišćena skoro cijela istočna strana Zapadne obale, duž granice sa Jordanom. Eksplicitno proklamovani cilj doseljenika je da spriječe uspostavljanje održive palestinske države.

Netanjahuovi protivnici kažu da će progoniti najnasilnije doseljenike i demontirati njihova utvrđenja — koja su ilegalna prema izraelskom zakonu. Ali oni neće evakuisati preko 100 novih naselja koje je Netanjahuova vlada legalizovala, uključujući 44 koja su ranije bila ustanovljena kao utvrđenja, niti će ukloniti naselja stara decenijama, od kojih mnoga sada liče na potpuno razvijena predgrađa.

Veći dio međunarodne zajednice smatra sva izraelska naselja ilegalnim i preprekom rješenju o dvije države.

Izrael Zapadnu obalu smatra biblijskim i istorijskim srcem jevrejskog naroda i kaže da bi njen budući status trebalo da bude odlučen pregovorima — koji nisu održani više od jedne decenije.

Čak i ako se neka od utvrđenja uklone, mnogi Palestinci koji žele da se vrate na svoju zemlju zatekli bi svoje domove spaljene i opljačkane i nastavili bi da se suočavaju sa prijetnjama od obližnjih doseljenika.