Prijedlog zakona o lokalnoj samoupravi pred poslanicima: Od „političkih blokada“ do straha od centralizacije

Prijedlog zakona o lokalnoj samoupravi pripremljen je na najinkluzivniji mogući način i u saradnji sa svim institucijama sistema i evropskim partnerima, rekao je ministar javne uprave Maraš Dukaj.

On je, na sjednici Skupštine na kojoj se raspravlja o Predlogu zakona o lokalnoj samoupravi, rekao da je Ministarstvo javne uprave (MJU) bilo samo nosilac tog zakonskog rješenja.

- I ništa nijesmo radili što nijesmo uskladili sa institucijama sistema i u saradnji sa našim evropskim partnerima - naveo je Dukaj.

Poslanik Demokratske partije socijalista (DPS) Mihailo Anđušić rekao je da je posrijedi kontroverzni zakon.

- Ne zbog predmetnog zakona na kome ste radili već duži period, nego za sve ovo što prati usvajanje zakona o lokalnoj samopravi, svu ovu muku i ujdurmu koja se dešava s nivoa lokalnih samoprava, optužbe na relaciji Ministarstva, Vlade i lokalne samoprave - naveo je Anđušić. 

On je ocijenio da ima dobrih noviteta u zakonskom rješenju.

- Ali mi ne možemo da se ne zapitamo šta će nam to uopšte. Ako vi imate ovu situaciju koju imate u praksi, ako na vaše zakone, na vaše mišljenja i na vaše apele predsjednici opština i opštine reaguju ovako kako reaguju, treba da se zapitamo šta će nam uopšte - kazao je Anđušić.

On je, govoreći o situaciji u Mojkovcu, kazao da Dukaj ništa više po tom pitanju nije mogao da uradi, osim onog što je uradio.

Anđušić je upitao Dukaja da li će Vlada uvesti prinudnu upravu u Mojkovcu, jer predsjednik opštine neće da podnese ostavku. 

- Dajte da pokušate, mislim da bi to bilo pogodno za vaš autoritet i integritet Ministarstva, koji je poljuljan u posljednje vrijeme, da jednom to izgurate do kraja, da se ta prinudna uprava desi - rekao je Anđušić. 

On je kazao da se zato postavlja pitanje čemu ovi zakoni, “ako će ti ljudi da postupaju na ovaj način kako su postupali”. 

Anđušić je rekao da je predsjednik Skupštine opštine (SO) Andrijevica “juče rođenog brata doveo i postavio za sekretara SO”.

Poslanik Nove srpske demokratije Velimir Đoković kazao je da taj zakon, kao i mnogi drugi, treba da sadrži rješenja koja će građanima omogućiti bolji, kvalitetniji i funkcionalniji život u njihovim zajednicama. 

- Lokalne samouprave moraju služiti svojim građanima i moraju biti njihov servis - poručio je Đoković.

On je naveo da u ovom zakonu imaju i određene novine koje su vrlo precizno definisane i dodao da su prenijete određene odredbe iz ranijih zakona.

Poslanik Bošnjačke stranke (BS) Mirsad Nurković rekao je da zakon treba da omogući veću funkcionalnost rada lokalnih uprava.

On je naveo da su svi svjesni da sistem lokalne samoprave već dugo godina u Crnoj Gori opterećen određenim problemima. 

- Od hroničnog nedostatka finansija u manje razvijenim opštinama, preko raznih partijskih kalkulacija i najbitnije nedostatka stručnog kadra u lokalnim zajednicama, pa da budemo iskreni, i sve češće do političkih blokada lokalnih parlamenta - kazao je Nurković.

On je dodao da tu ne misli konkretno ni na jednu lokalnu upravu.

- Jer smo u prethodnom periodu bili svjedoci da smo svi kao politički akteri bili skloni da na različite načine tumačimo i obrazlažemo određene postupke koje su na kraju dovodile do blokade rada lokalnih uprava, a trpjeli građani - rekao je Nurković. 

On je pohvalio namjeru predlagača da se konačno uvedu efikasni deblokirajući mehanizmi za rad lokalnih parlamenata. 

- Odredbu kojom se precizira da započeta sjednica mora biti završena u određenom roku, smatram vrlo pohvalnim i poželjnim segmentom kojeg tretira ovaj zakon - rekao je Nurković. 

On je kazao da je važan fokus na digitalnoj transformaciji lokalnih uprava. 

- I to će biti od velike koristi, ali i veliki izazov za mnoge lokalne uprave, upravo zbog trenutne nemogućnosti da obezbijede kvalitetne kadrove u tom segmentu - rekao je Nurković. 

On je pozdravio napore usmjerene ka jačanju kapaciteta za povlačenje sredstava iz evropskih fondova. 

Nurković je rekao da najveću bojazan ima oko "tanke linije koja je između zakonite kontrole i pretjerane centralizacije, odnosno zadiranja državne vlasti u autonomiju lokalnih samuprava". 

- Svaka namjera izvršne vlasti da pod plaštom uvođenje reda olakša proceduru raspuštanja lokalnih parlamenta nosi ogroman rizik od političke zloupotrebe - ocijenio je Nurković. 

On je rekao da zakon tretira i rad mjesnih zajednica.

- Ali čini mi se da ako spustimo decentralizaciju sa državnog nivova na lokalni nivo, da to nije samo suština da dobijemo lokalne šerife u sredinama, nego da upravo omogućimo građanima do nivoa mjesnih zajednica da utiču, prije svega, na trošenje kapitalnog budžeta - naveo je Nurković. 

On je kazao da će BS podržati predloženo zakonsko rješenje.

- Ali kada pričamo o decentralizaciji i kada pričamo o državnom intervencionizmu, on ne mora da bude samo represivan, on ne mora samo da bude kontrolnog karaktera, državni intervencionizam može da bude i pozitivan, da na određeni način država pomaže lokalnim samopravama, a svjedoci smo da posljednjih par godina imamo izdašnu pomoć države kada je u pitanju razvoj putne infrastrukture - dodao je Nurković.

Poslanik Albanske alijanse Ilir Čapuni rekao je da se opet pokušava «navrat-nanos» i po hitnom postupku usvojiti zakon.

On je rekao da zakon nije pripremljen u saradnji sa lokalnim samoupravama, dodajući da su opštine dale svoje amandmane, ali da oni nijesu usvojeni.

- Ovaj zakon i pored novina interesantnih koje donosi, ostaje nekompletan - ocijenio je Čapuni.

On je rekao da se njegova primjedba odnosi na kriterijume za grad. 

- Kako sada stvari stoje, imaćemo Glavni grad, prijestonicu i možda dva grada u čitavoj Crnoj Gori. Dakle, istorijski gradovi ove države, Ulcinj, Budva, Bar, Herceg Novi, UNESCO-ov Kotor, industrijski Nikšić neće biti gradovi - kazao je Čapuni. 

Prema njegovim riječima, zakonom se ne rješavaju gorući problemi lokalnih samoprava. 

- Recimo, ne određuje jako bitnu procesnu činjenicu - ko odlučuje o izuzeću predsjednika opštine? Da li od tome postupa možda Skupština? Uvodi se mogućnost gradske opštine, ali ne definiše se njen status i funkcionisanje, Kako ona funkcioniše, koji status ima - naveo je Čapuni. 

On je rekao da napori MJU da izradi novi Zakon u lokalnoj samoupravi još nijesu dali rezultate. 

- Iako organi lokalne samouprave na papiru imaju sopstvene nadležnosti, u praksi često moraju da obezbijede odobrenje centralnih vlasti - rekao je Čapuni. 

 Poslanica Demokratske Crne Gore Valentina Minić kazala je da je posrijedi sistemski i reformski zakon.

- Koji će dovesti do sprečavanja višemjesečnih blokada rada institucije na lokalnom nivou, koji će uvesti strogu fiskalnu disciplinu, suzbijanje partijskog zapošljavanja, kao i obezbijediti punu profesionalizaciju opštinske uprave koja mora služiti isključivo javnom, a ne partijskom interesu - rekla je Minić.

Ona je pohvalila uvođenje službi za evropske integracije i za komunikacionu tehnologiju koje će, kako je dodala, unaprijediti i saradnju sa evropskim institucijama i uspostaviti direktnu vezu sa sličnim institucijama iz Evropske unije. 

Poslanik Pokreta Evropa sad Darko Dragović rekao je da će ta partija podržati zakonsko rješenje, jer smatraju da je to korak više u načinu funkcionisanja lokalnih zajednica.

- Analizom predloženog zakona možemo vidjeti da, u odnosu na dosadašnji Zakon o lokalnoj samoupravi, imamo jedno novo načelo - načelo asimetične decentralizacije, koje je prvi put načelo inkorporirano u lokalno zakonodavstvo u Crnoj Gori - rekao je Dragović.

Dragović je kazao da su neki prethodni govornici negodovali u pogledu uslova koje je neophodno da određena opština ispuni da bi dobila status grada.

On je naveo da je primarni uslov za dobijanje statusa grada da određena lokalna zajednica ima više od deset hiljada stanovnika.

Dragović je rekao da bi opština trebalo da ima urbano jezgro, urbanizovani dio sa zgradama, sa ulicama, sa riješenom komunalnom infrastrukturom i da ima jasnu saobraćajnu vezu sa okolnim opštinama kako bi dobila status grada.

On je kazao da status grada može dobiti opština kod koje je udio sopstvenih prihoda u posljednjih pet godina veći od 30 odsto.

- Prema mom mišljenju, znatan dio opština zadovoljava ovaj uslov, jer ipak ovo je dosta mala granica od 30 odsto sopstvenih prihoda u ukupnom budžetu opštine - dodao je Dragović.

On je rekao da je sva negativna dosadašnja praksa sažeta u ovaj zakon.

- I ovaj zakon će da pokuša da ispravi sve nedostatke u funkcionisanju lokalnih samouprava, koji su dovodili do blokade rada lokalnih samouprava ili nezakonitosti u njihovom radu - rekao je Dragović. 

On je kazao da je u prethodnom periodu kod pojedinih opština problem bio što njihovi predsjednici nijesu htjeli obaveze, već samo ovlašćenja.