(VIDEO) Nasilni neredi širom Francuske: Uhapšeno 1.200 ljudi, zgrade i vozila u plamenu, opljačkane prodavnice

Francuska policija uhapsila je 1.200 ljudi tokom nasilnih nereda koji su juče izbili na marginama masovnih protesta širom zemlje. Povrijeđeno je najmanje 150 policajaca i pripadnika žandarmerije, saopštio je premijer Sebastijan Lekorni. Demonstranti su palili javne zgrade i automobile, pljačkali prodavnice i napadali policiju. U Limogu gotovo potpuno je izgorjela gradska vijećnica, dok su u Parizu čitave ulice pretrpjele velika oštećenja.

Protesti zbog visokih troškova života i pogoršanja kvaliteta javnih usluga okupili su između 550.000 i 800.000 ljudi. Prema podacima Ministarstva unutrašnjih poslova, učestvovalo je oko 550.000 demonstranata, dok sindikati procjenjuju da ih je bilo 800.000.

Većina okupljanja protekla je mirno, ali su u brojnim gradovima izbili veliki i žestoki sukobi policije i nasilnih grupa koje su napadale prodavnice, javne zgrade i policijska vozila.

Pariz: Opljačkane luksuzne prodavnice, zapaljeni automobili

U Parizu su se sukobi proširili sa područja velikih protestnih okupljanja na trgovačke četvrti. Grupe maskiranih izgrednika razbijale su izloge, provaljivale u prodavnice i odnosile robu, dok je policija pokušavala da uspostavi kontrolu upotrebom suzavca i drugih sredstava za suzbijanje nereda.

Izgrednici su pokušali da provale u robnu kuću Galeri Lafajet, opljačkali su prodavnice Lakost i SFR, a demolirali su i banke i druge poslovne prostore. Na meti se našla i luksuzna prodavnica Seline (Céline) na aveniji Montenj.

Prema izvještajima novinara sa terena, neke grupe djelovale su organizovano. Maskirani muškarci najprije su onesposobljavali nadzorne kamere, a zatim razbijali izloge i ulazili u prodavnice.

Na ulicama su gorjeli automobili, kontejneri i improvizovane barikade. Razbijeno staklo prekrivalo je trotoare i kolovoze, a pojedine prodavnice potpuno su opustošene.

Gradonačelnik Pariza Emanuel Gregoar upozorio je da će šteta biti ogromna. Kazao je da su uništene čitave ulice i da su, osim prodavnica, oštećeni javni prostori i spomenici. Istakao je da treba razlikovati građane koji mirno protestuju od izgrednika koji koriste okupljanja za nasilje i pljačku.

U Limogu izgorjela istorijska gradska vijećnica

Jedna od najvećih šteta zabilježena je u Limogu, gdje su maskirani izgrednici provalili u gradsku vijećnicu i zapalili je. Prije toga zapalili su vozilo komunalne policije ispred zgrade.

Požar se proširio na krov istorijske građevine otvorene 1883. godine, a vatrogasci su satima pokušavali da spriječe njeno potpuno uništenje. Prema riječima lokalnog prefekta Morisa Baratea, krovna konstrukcija urušila se na niže spratove, osim u zapadnom krilu, dok je veliki dio građevine teško oštećen.

Barate je razmjere štete opisao kao katastrofu za kulturnu baštinu. Stotine stanovnika posmatrale su požar, dok su vatrogasci pokušavali da spasu ono što je preostalo od zgrade.

U gradu su zabilježeni i napadi na policijska vozila, pljačke prodavnica i sukobi u blizini prefekture.

Upali u gradsku vijećnicu u Marseju, u Lionu zapalili turistički biro

U Marseju maskirani demonstranti nasilno su ušli u gradsku vijećnicu nakon što su metalnim ogradama probili ulaz. U unutrašnjosti zgrade ispisivali su anarhističke simbole, razbijali stakla, prevrtali namještaj i srušili bistu Marijane, simbola Francuske Republike.

Policija ih je ubrzo istjerala iz zgrade. Gradonačelnik Benoa Pejan izjavio je da je materijalna šteta u unutrašnjosti relativno ograničena. Izgrednici su tokom dana pokušali da napadnu i policijsku stanicu.

U Lionu zapaljen je istorijski turistički biro na trgu Belkur. Vatra je zahvatila zgradu staru više od 170 godina, a vatrogascima je zbog sukoba i nereda bilo otežano da priđu požarištu. U okolnim ulicama razbijeni su izlozi brojnih prodavnica.

Nasilje se proširilo i na druge gradove. U Bordou demonstranti su opljačkali prodavnice u poznatoj trgovačkoj ulici Sent-Katrin, a požar koji je izbio nakon provale u prodavnicu Dekatlon proširio se na zgradu. Oštećena je i zvanična rezidencija prefektice departmana Žironda.

Gradske vijećnice napadnute su i u Lilu, dok su pljačke i razbijanje izloga zabilježeni u Nantu, Nici, Strazburu, Tuluzu i drugim gradovima. Na meti su se našli supermarketi, apoteke i prodavnice odjeće, kozmetike i elektronske opreme.

Tinejdžer ostao bez šake, pokrenuta istraga

Policijske metode takođe su izazvale oštre kritike. U Sent Etjenu sedamnaestogodišnji demonstrant ostao je bez šake nakon eksplozije policijske granate namijenjene suzbijanju nereda.

Francuski mediji izvijestili su da je pokušao da podigne granatu, ali se tačne okolnosti povređivanja još utvrđuju. Pokrenuta je istraga koju vodi Generalni inspektorat nacionalne policije Francuske (IGPN).

Iako je premijer saopštio da je povrijeđeno 150 pripadnika bezbjednosnih snaga, još nema potpunih podataka o broju povrijeđenih demonstranata.

Policijski sindikati upozoravaju na veliki pritisak kojem su izloženi njihovi pripadnici. Sindikat UNSA objavio je snimke napada na policijske kombije palicama i ciglama i poručio da su pripadnici bezbjednosnih snaga na ivici iscrpljenosti.

Lekorni: „Sada je vrijeme da izaberete stranu“

Premijer Sebastijan Lekorni tokom posjete policajcima u centru Pariza izjavio je da je pravo čudo što broj povrijeđenih nije još veći.

Posebno je kritikovao radikalno ljevičarsku stranku Nepokorena Francuska (La France Insoumise), optužujući je da svojim političkim porukama doprinosi opravdavanju nasilja.

- Sada je vrijeme da izaberete stranu - poručio je on.

Lekorni je takođe upozorio da pojedine političke grupe pokušavaju da iskoriste nerede uoči predsjedničkih izbora 2027. godine.

Predsjednik Emanuel Makron poručio je da će počinioci nasilja, napada na javne ustanove i pljački biti pronađeni i kažnjeni.

Ministar unutrašnjih poslova Loran Nunez izjavio je da su grupe koje su namjerno izazivale nerede i pljačkale prodavnice iskoristile mirne proteste. Vlada za sada ne planira da proglasi vanredno stanje.

Talas protesta i u drugim evropskim zemljama

Protesti zbog troškova života, obrazovanja i socijalne politike održani su i u drugim evropskim zemljama, a na pojedinim mjestima takođe su prerasli u nasilje.

U Briselu su se okupile stotine mladih zbog rastućih troškova obrazovanja i najavljenih reformi visokog obrazovanja, a dio demonstranata sukobio se s policijom.

U Albaniji su nastavljeni studentski protesti protiv premijera Edija Rame. Policija je tokom sukoba koristila sredstva za razbijanje okupljanja, uključujući projektile za koje se sumnja da su bili gumeni meci.

Desetine hiljada ljudi protestovale su u Lisabonu zbog sve skupljeg stanovanja i visokih troškova života. U Italiji su neredi izbili u Milanu i Bolonji, gdje je policija koristila suzavac i vodene topove. U Bolonji je uhapšeno sedam osoba.

Kako su počeli protesti u Francuskoj

Talas protesta u Francuskoj počeo je krajem septembra među srednjoškolcima u sjevernim predgrađima Pariza. Učenici su upozoravali na nedostatak nastavnika, loše uslove u školama i smanjenje javnih ulaganja u obrazovanje.

Pokret je postepeno prerastao u šire nezadovoljstvo zbog rasta cijena, društvene nejednakosti i pada životnog standarda.

Subotnjim okupljanjima pridružili su se sindikati, studenti, građanske inicijative i učesnici pokreta žutih prsluka, koji je 2018. godine pokrenuo višemjesečne proteste protiv politike predsjednika Makrona.

Ovoga puta proteste je dodatno podstaklo nezadovoljstvo zbog poskupljenja i stanja javnih službi. Iako su stotine hiljada građana mirno protestovale, nasilje i ogromna materijalna šteta obilježili su završetak jednog od najvećih protestnih dana u Francuskoj posljednjih godina.