Oštar izvještaj EP o Srbiji: Napredak ka EU posljednjih godina zaustavljen

Napredak Srbije ka pristupanju Evropskoj uniji posljednjih godina je zaustavljen, navodi se u nacrtu izvještaja Evropskog parlamenta o Srbiji u koji je N1 imao uvid, uz napomenu da su glavne zabrinutosti povezane sa „stanjem demokratije i vladavine prava“.

U nacrtu izvještaja Evropskog parlamenta ocjenjuje se da je napredak zemlje ka članstvu u Evropskoj uniji posljednjih godina praktično zaustavljen, uz rastuću zabrinutost zbog stanja demokratije, vladavine prava i osnovnih sloboda. U dokumentu se navodi da je „posljednjih godina napredak Srbije ka pristupanju Evropskoj uniji zaustavljen“, dok su glavne zabrinutosti „uglavnom usmjerene na stanje demokratije i vladavine prava“.

- Posljednjih godina napredak Srbije ka pristupanju Evropskoj uniji je zaustavljen, pri čemu su zabrinutosti uglavnom usmjerene na stanje demokratije i vladavine prava. Postoji veliki broj hitnih pitanja koja treba riješiti, posebno pojačana politička polarizacija i tenzije, potreba za strukturnim reformama u oblasti vladavine prava, borbe protiv korupcije i drugih pitanja povezanih sa EU, kao i potreba da se postigne sveobuhvatan sporazum o normalizaciji odnosa sa Kosovom, uz potpuno usklađivanje sa spoljnom politikom EU- navodi se u nacrtu izvještaja koji potpisuje izvjestilac Evropskog parlamenta za Srbiju Tonino Picula.

U dokumentu se navodi i da Srbija nije ostvarila značajan napredak u ispunjavanju uslova za članstvo u mnogim pregovaračkim poglavljima.

- Žalimo zbog činjenice da je Srbija ostvarila ograničen ili nikakav napredak u ispunjavanju mjerila za članstvo u EU u mnogim pregovaračkim poglavljima. Pregovori o pristupanju Srbije Evropskoj uniji treba da napreduju samo na osnovu mjerljivog i održivog napretka- navodi se u dokumentu, uz preciziranje da se to odnosi na oblasti vladavine prava, borbe protiv korupcije i organizovanog kriminala, nezavisnosti pravosuđa, slobode medija i reforme javne uprave.

Slobodni i fer izbori – najbolji način za rješavanje političke krize

Izvještaj izražava zabrinutost i zbog političke situacije u zemlji u kontekstu masovnih protesta koji se održavaju širom zemlje od novembra 2024. godine.

- Ti protesti odražavaju duboko ukorijenjeno nezadovoljstvo među građanima i studentima, koji zahtijevaju odgovornost i reforme povezane sa vladavinom prava- navodi se.

Evropski parlament ocjenjuje i da bi „najbolji način za rješavanje političke krize u Srbiji bilo održavanje slobodnih i fer izbora“, uz punu primjenu preporuka ODIHR-a i transparentan izborni proces.

Dokument se osvrće i na istragu urušavanja nadstrešnice na željezničkoj stanici u Novom Sadu, navodeći da su „istrage povezane sa urušavanjem nadstrešnice na željezničkoj stanici u Novom Sadu i dalje u toku i još nijesu završene“, te poziva na „punu transparentnost, odgovornost i nezavisnost pravosuđa u tim postupcima“.

U dokumentu se takođe izražava zabrinutost zbog stanja osnovnih sloboda tokom protesta i načina na koji su reagovale vlasti.

Evropski parlament naglašava da podržava pravo građana, uključujući studente, da mirno protestuju kako bi zahtijevali odgovornost i demokratske reforme. Istovremeno se navodi da su „mirni demonstranti, studenti, aktivisti i novinari bili izloženi širokom spektru represivnih mjera“, uključujući „prekomjernu upotrebu sile i policijsko nasilje“, „proizvoljna privođenja i hapšenja“ i druge oblike zastrašivanja.

Evropski parlament zbog toga poziva na „hitne, nepristrasne i transparentne istrage svih navoda o nepotrebnoj i nesrazmjernoj upotrebi sile“.

Pogoršanje uslova rada za novinare

U istom kontekstu osuđuje se i pogoršanje uslova za rad novinara. Evropski parlament „osuđuje pogoršanje uslova rada za novinare i medije i poziva Srbiju da preokrene nazadovanje u oblasti slobode izražavanja“, uz napomenu da Regulatorno tijelo za elektronske medije „i dalje nije u stanju da funkcioniše jer nema legitiman i operativan Savjet“.

„Mrdićevi zakoni“ – ozbiljan korak unazad na putu Srbije ka EU

Posebno kritičan dio izvještaja odnosi se na izmjene pravosudnih zakona koje je Narodna skupština usvojila 28. januara 2026. godine. Evropski parlament izražava „ozbiljnu zabrinutost zbog izmjena ključnih pravosudnih zakona“.

- To predstavlja ozbiljan korak unazad na putu Srbije ka pristupanju Evropskoj uniji, jer dodatno slabi nezavisnost pravosuđa i autonomiju tužilaštva; poziva vlasti u Srbiji da obustave sprovođenje izmjena i zahtijeva njihovu hitnu reviziju- navodi se u nacrtu izvještaja o Srbiji.

U izvještaju se takođe navodi da je dokument uzeo u obzir i nalaze misije Odbora za spoljne poslove Evropskog parlamenta, koja je boravila u Srbiji od 22. do 24. januara 2026. godine. Evropski parlament u tom kontekstu osuđuje „neprihvatljivo ponašanje, uvrede i negativnu retoriku upućenu poslanicima Evropskog parlamenta“, uključujući članove te delegacije tokom njihove posjete Srbiji.

Normalizacija odnosa sa Kosovom ključni element evropske perspektive Srbije

U dokumentu se naglašava da normalizacija odnosa sa Kosovom ostaje ključni element evropske perspektive Srbije.

Izvještaj podsjeća i na bezbjednosne incidente na sjeveru Kosova.

- Očekujemo da Kosovo i Srbija u potpunosti sarađuju i preduzmu sve neophodne mjere kako bi počinioci terorističkog napada u Banjskoj 2023. godine bili brzo privedeni pravdi i izražavamo žaljenje zbog činjenice da Srbija još uvijek nije procesuirala počinioce, naročito Milana Radoičića, potpredsjednika Srpske liste- navodi se u dokumentu.

Tekst se osvrće i na finansijsku podršku EU kroz Plan rasta za Zapadni Balkan, podsjećajući da su sredstva iz tog instrumenta povezana sa funkcionisanjem demokratskih institucija, slobodnim izborima, pluralističkim medijima, nezavisnim pravosuđem i vladavinom prava.

Evropski parlament u tom kontekstu izražava zabrinutost zbog odluke Evropske komisije da u januaru 2026. godine odobri prvu isplatu sredstava Srbiji iz tog fonda i traži dodatna objašnjenja o ispunjenosti uslova za tu odluku.

Izrazito kritičan izvještaj

Ukupan ton nacrta izvještaja Evropskog parlamenta prema Srbiji izrazito je kritičan, uz ponovljenu ocjenu da dalji napredak ka članstvu u Evropskoj uniji zavisi od konkretnih i mjerljivih rezultata u oblasti demokratije, vladavine prava, slobodnih izbora, osnovnih prava i normalizacije odnosa sa Kosovom.