Kosovo zbog političke krize rizikuje gubitak 165,9 miliona eura iz Plana rasta EU
Kosovo rizikuje da izgubi značajan dio od 165,9 miliona eura koliko mu je Evropska unija opredijelila kroz Plan rasta za Zapadni Balkan, ukoliko se nastave politička kriza i nefunkcionisanje državnih institucija.
Evropska komisija upozorava da odlaganje formiranja novih institucija nakon vanrednih parlamentarnih izbora u junu može direktno uticati na sprovođenje reformi i pristup evropskim fondovima.
Portparol Evropske komisije Gijom Mersije rekao je za Radio Slobodna Evropa (RSE) da je od ključnog značaja da se institucije Kosova konstituišu bez daljeg odlaganja.
- Od suštinskog je značaja da institucije Kosova budu konstituisane bez daljeg odlaganja, u skladu sa ustavnim okvirom i utvrđenim procedurama - izjavio je Mersije.
On je upozorio da bi kašnjenja mogla usporiti važne reforme i uticati na sposobnost Kosova da u potpunosti iskoristi mogućnosti koje nudi EU, uključujući Plan rasta za Zapadni Balkan.
- Kašnjenja u formiranju institucija rizikuju da uspore važne reforme i mogu uticati na sposobnost Kosova da u potpunosti iskoristi mogućnosti koje nudi Evropska unija, uključujući i one u okviru Plana rasta za Zapadni Balkan - dodao je Mersije.
Do decembra ove godine Priština treba da sprovede ukupno 27 reformskih koraka kako bi dobila sredstva u ukupnoj vrijednosti od 165,9 miliona eura.
Više evropskih zvaničnika upozorava da bi politička kriza mogla dovesti do višemilionskih gubitaka.
- Politička situacija u zemlji neizbježno je uticala na tempo sprovođenja i ograničila napredak u nizu ključnih reformi, dovodeći u pitanje dio finansiranja iz Instrumenta za reforme i rast - rekao je za RSE jedan evropski zvaničnik, koji je želio da ostane anoniman.
Kosovo među prvima predalo Reformsku agendu, ali posljednje izvijestilo o njenom sprovođenju
Kosovo je 2024. godine bilo među prvim zemljama koje su Evropskoj komisiji podnijele Reformsku agendu, ali je posljednje dostavilo izvještaj o stepenu sprovođenja reformi.
Prvi zahtjev za isplatu sredstava kosovske vlasti podnijele su 15. jula ove godine, neposredno prije isteka roka.
- Da bi se sačuvalo raspoloživo finansiranje, biće od ključnog značaja obezbijediti efikasno funkcionisanje institucija i politički konsenzus neophodan za održavanje kontinuiranog fokusa na sprovođenju dogovorene reformske agende - naglasio je evropski zvaničnik.
Više od dva mjeseca nakon parlamentarnih izbora održanih 7. juna, Skupština Kosova još nije konstituisana.
Konstitutivna sjednica, započeta 6. avgusta, dva puta je odložena na zahtjev lidera pobjedničkog Pokreta Samoopredjeljenje, Aljbina Kurtija, koji je zatražio dodatno vrijeme za konsultacije sa drugim strankama.
Evropska komisija posebno insistira na postizanju dogovora o kandidatu za predsjednika Kosova.
- Samo efikasan međustranački dijalog i zajednički osjećaj odgovornosti omogućiće Kosovu da ostvaruje zajedničke ciljeve i sprovede reforme koje njegovi građani očekuju - kazao je Mersije.
Kraj 2026. godine ključan za dio sredstava
Kraj 2026. godine predstavlja krajnji rok za reformske korake čiji su rokovi bili tokom 2024. i 2025. godine.
Ukoliko korisnice ne ispune uslove i ne sprovedu predviđene reforme, Evropska komisija može zadržati sredstva namijenjena tim reformskim koracima i preraspodijeliti ih državama koje uspješnije sprovode reforme.
Za Kosovo je kroz Plan rasta ukupno opredijeljeno 882,6 miliona eura, što ga čini najvećim korisnikom po glavi stanovnika.
Međutim, do sada je dobilo samo 61,8 miliona eura u vidu pretfinansiranja, odnosno oko sedam odsto ukupno opredijeljenih sredstava.
Za preostali novac Kosovo mora dokazati da je sprovelo predviđene reformske korake, nakon čega Evropska komisija dva puta godišnje odlučuje o isplati sredstava.