Fon der Lajen: Glorifikaciji ratnih zločinaca nema mjesta u EU

Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen poručila je u Evropskom parlamentu da će budućnost Ukrajine, Moldavije i zemalja Zapadnog Balkana biti u Evropskoj uniji, najavljujući da će uskoro biti predstavljene mape puta za najnaprednije zemlje kandidate.

Istakla je da će proces proširenja ostati zasnovan na zaslugama, ali da je poštovanje evropskih vrijednosti „nepregovaračko“.

- Bila sam užasnuta snimcima sa sahrane Ratka Mladića u Beogradu prošle sedmice - rekla je Fon der Lajen.

Ona je podsjetila na to da je Mladić počinio „neke od najstrašnijih zločina protiv čovječnosti“ i poručila da „glorifikaciji ratnih zločinaca jednostavno nema mjesta u Evropskoj uniji“.

- Sve žrtve ratova u bivšoj Jugoslaviji zaslužuju da ih se sjećamo, a sve njihove porodice zaslužuju naše saosjećanje jer upravo to branimo kao Unija: istinu, pravdu i poštovanje naših vrijednosti - navela je predsjednica Evropske komisije.

Govoreći o evropskoj perspektivi susjednih zemalja, ona je rekla da je dovoljno pogledati prema Ukrajini, Moldaviji, Zapadnom Balkanu i drugim državama koje su blizu Unije da bi se vidjelo „koliko je evropska ideja i dalje živa“.

Fon der Lajen je poručila da će pripadnost zajedničkoj evropskoj kući značiti i sigurnost da će Evropljani „uvijek biti tu jedni za druge“.

Ona je godišnji govor o stanju Evropske unije započela citatom Čarlsa Dikensa, kojim je opisao vrijeme Francuske revolucije: „Bila su to najbolja vremena, bila su to najgora vremena“.

- To je takođe dobar opis svijeta u kojem živimo - kazala je, dodajući da je brzina promjena nevjerovatna, prenosi Gardijan.

Ocijenila je da je Evropska unija istovremeno snažnija, ali i izloženija neizvjesnosti nego ikada.

- Rekla bih da je stanje u našoj Uniji snažnije nego ikada. Istovremeno, stanje u našoj Uniji može djelovati i nesigurnije nego ikada. Ove dvije tvrdnje možda djeluju nespojivo, ali obje su tačne i odražavaju ovo izuzetno vrijeme - poručila je fon der Lajen.

Prema njenim riječima, Evropa je odlučila da krene sopstvenim putem u vremenu velikih mogućnosti, ali i ozbiljnih opasnosti.

Istakla je da se EU oslobađa zavisnosti od ruskih fosilnih goriva, jača odbrambene kapacitete i ostaje dosljedna svojim vrijednostima, uključujući podršku Ukrajini i Grenlandu.

- U hladnoj i krhkoj stvarnosti današnjeg svijeta, samo Evropa može da obezbijedi istinski suverenitet Evropljanima - poručila je.

„Suočavamo se sa otvoreno neprijateljskim svijetom“

Fon der Lajen upozorila je da su dosadašnji međunarodni odnosi i pretpostavke na kojima su počivali ozbiljno narušeni.

Kao ključne izazove navela je rusku agresiju na Ukrajinu, borbu za industrijske kapacitete, nadmetanje u oblikovanju javnih narativa i ubrzan tehnološki razvoj koji utiče na svakodnevni život građana.

Posebno je ukazala na uspon ekstremizma i sve izraženije podjele u društvu.

- To vidimo u usponu ekstremizma i nestajanju nijansi, čak i u načinu na koji se odnosimo jedni prema drugima. Ove stvarne brige koriste se kao oružje kako bi se napravio razdor među nama - ponekad spolja, ali prečesto i iznutra - kazala je.

Naglasila je da odgovor na takve izazove mora biti izgradnja nezavisne Evrope, sposobne da samostalno djeluje.

- Naš put je jasan. Izgradnja nezavisne Evrope koja ima snagu da djeluje. Ništa nas od toga ne može odvratiti. Jer, u ovom svijetu sudbina Evrope mora ostati u rukama Evropljana - poručila je predsjednica Evropske komisije.

Upozorenje na ekstremizam i pokušaje podrivanja evropskog jedinstva

Fon der Lajen je pred Evropu postavila izbor između jačanja nezavisnosti i jedinstva, s jedne strane, i dopuštanja da je unutrašnje podjele i spoljne zavisnosti oslabe, s druge.

- Da li želimo da se ujedinimo oko evropske ideje da zajedno možemo da odlučujemo o sopstvenoj sudbini? Ili ćemo dozvoliti da naše demokratije potkopavaju posrednici i marionete autoritarnih režima - upitala je.

Upozorila je na djelovanje ultranacionalističkih i antievropskih snaga, rusko miješanje i širenje dezinformacija, ocjenjujući da je njihov zajednički cilj podrivanje evropskih vrijednosti i jedinstva.

- Oni preziru naše vrijednosti i žele da razbiju naše evropsko jedinstvo. Zato nemojmo samo da im se suprotstavimo, već se zajedno borimo za naš evropski ideal - poručila je.

„Pokretanje evropske privrede naš je prioritet broj jedan“

Govoreći o ekonomiji, predsjednica Evropske komisije istakla je da Evropa mora bolje iskoristiti potencijal jedinstvenog tržišta, razvijene industrije i snažnog uslužnog sektora.

Ocijenila je da je jedinstveno tržište i dalje previše fragmentisano i da su potrebne dodatne reforme, s ciljem da njegovo dovršavanje bude završeno do kraja naredne godine.

- U današnjoj ekonomiji brzina je od ključnog značaja. Trajna dozvola ili određeni obrazac, priključenje na elektroenergetsku mrežu ili odluka o finansiranju - sve to može da odredi gdje će biti realizovana investicija i gdje će biti otvorena nova radna mjesta. Moramo da budemo mnogo brži - naglasila je.

„Moramo da elektrifikujemo Evropu“

Značajan dio govora fon der Lajen posvetila je energetici, upozoravajući da visoke cijene energije ugrožavaju konkurentnost evropske industrije.

- Evropa ne može da ostane industrijska sila ako su njene cijene energije strukturno previsoke - kazala je.

Podsjetila je da je EU, nakon početka ruske invazije punih razmjera na Ukrajinu, preusmjerila energetsku politiku ka čistijim izvorima energije proizvedenim u Evropi, ali da je zatvaranje Hormuškog moreuza dodatno pokazalo koliko je energetska zavisnost skupa.

Zbog toga je pozvala na snažnije ulaganje u domaće izvore energije, uključujući obnovljive izvore, nuklearnu energiju i biometan.

- Moramo još snažnije da se oslonimo na pristupačnu i domaću čistu energiju. Bilo da je riječ o obnovljivim izvorima ili nuklearnoj energiji, biometanu ili drugim izvorima. Tehnološki neutralno. Ali, ti izvori energije moraju da nam obezbijede nezavisnost i snize cijene - poručila je.

Istakla je da EU mora ubrzati elektrifikaciju i smanjiti troškove uvoza fosilnih goriva.

Dodala je da veliki kapaciteti za proizvodnju energije iz obnovljivih izvora čekaju priključenje na elektroenergetsku mrežu, zbog čega je neophodno ubrzati procedure i razvoj infrastrukture.