EU: Promjena vlasti u Srbiji ne mijenja obaveze iz procesa normalizacije odnosa s Kosovom

U Briselu naglašavaju da bi, imajući u vidu rezultate izbora u Srbiji, u ovoj fazi bilo preuranjeno spekulisati o mogućim promjenama pregovaračke pozicije Srbije ili njihovim posljedicama po dijalog. EU očekuje da Srbija nastavi konstruktivno da učestvuje u procesu, poštuje postojeće obaveze i doprinosi napretku u normalizaciji odnosa.

Dijalog uz posredovanje EU, kako je istaknuto, ne zavisi od pojedinačnih političkih lidera.

– Rezultati parlamentarnih izbora u Srbiji ne mijenjaju osnove dijaloga uz posredovanje EU, niti obaveze koje su strane preuzele. Sve postojeće obaveze ostaju na snazi, uključujući i one koje proizlaze iz Sporazuma o putu ka normalizaciji iz 2023. godine i Aneksa o njegovoj primjeni, poznatog kao Ohridski sporazum – rekao je portparol EU u izjavi za RSE.

Srdanović: Evrointegracije i dijalog o Kosovu biće nastavljeni

Ilija Srdanović, prvi na Studentskoj listi, koja je ubjedljivo pobijedila na vanrednim parlamentarnim izborima održanim u Srbiji 25. oktobra, izjavio je za RSE da je nastavak dijaloga o Kosovu jedan od osnovnih elemenata programa Studentske liste.

Potvrdio je da će nova vlast poštovati međunarodno dogovorene obaveze, ali je naglasio da svi politički programi moraju biti u skladu sa Ustavom Srbije. Takođe je naveo da bi sporazumi koje su potpisali prethodni zvaničnici, uključujući Briselski sporazum, mogli biti preispitani u pogledu ustavnosti.

Evropska unija je time posredno poručila da nema prostora za preispitivanje već postignutih sporazuma. Istovremeno, izrazila je spremnost da sarađuje sa novim rukovodstvom u Beogradu kako bi se obezbijedio kontinuitet i održao zamah u procesu.

Dijalog o normalizaciji odnosa Srbije i Kosova počeo je u martu 2011. godine. Među ključnim sporazumima postignutim tokom tog procesa su Briselski sporazum iz aprila 2013. godine, kojim su prvi put utvrđeni principi normalizacije odnosa Beograda i Prištine, uključujući formiranje Zajednice opština sa srpskom većinom na Kosovu, i Sporazum o putu ka normalizaciji, postignut u Briselu u februaru 2023. godine, sa Aneksom o njegovoj primjeni, dogovorenim u Ohridu u martu iste godine.

Sporazumom iz 2023. predviđeni su dobrosusjedski odnosi, uzajamno priznavanje dokumenata i nacionalnih simbola, odustajanje Srbije od protivljenja članstvu Kosova u međunarodnim organizacijama i obezbjeđivanje odgovarajućeg nivoa samouprave za srpsku zajednicu na Kosovu, uz primjenu svih ranijih sporazuma.

Dijalog u zastoju od 2023. godine

Lideri Kosova i Srbije posljednji put su se sastali 14. septembra 2023. godine.

Deset dana kasnije dogodio se napad u Banjskoj, koji je dodatno zaoštrio ionako napet proces. Naoružana grupa od tridesetak kosovskih Srba, predvođena Milanom Radoičićem, tadašnjim potpredsjednikom Srpske liste, ubila je 24. septembra 2023. godine kosovskog policajca Afrima Bunjakua, a potom se zabarikadirala u manastiru Banjska. U razmjeni vatre sa kosovskom policijom poginula su trojica napadača.

Tadašnji visoki predstavnik EU za vanjsku politiku i bezbjednost Žozep Borelj okarakterisao je napad kao teroristički, a EU je u više navrata pozivala na hapšenje svih odgovornih, uključujući Milana Radoičića.

Premijer Kosova Aljbin Kurti uslovljava nastavak dijaloga na visokom političkom nivou izručenjem Radoičića iz Srbije. Radoičić je preuzeo odgovornost za oružani napad u Banjskoj.

Studentska lista do sada nije iznijela jasan stav o događajima u Banjskoj niti o Milanu Radoičiću.