Milović: Crna Gora - od investicione zvijezde do populističkog sunovrata

Dvadeset godina nakon obnove nezavisnosti, Crna Gora se ponovo nalazi na političkoj i ekonomskoj raskrsnici. O tome kako je Crna Gora od države koja je privlačila milijarde investicija i gradila evropski imidž postala zemlja ekonomskog zastoja i izgubljenog povjerenja investitora, zašto građani danas imaju veće plate, ali manju kupovnu moć i zbog čega smatra da je smjena aktuelne vlasti državni interes – za Portal ETV govori prof. dr Nikola Milović, generalni sekretar DPS-a i poslanik u Skupštini Crne Gore.

Građani žive teže uprkos većim platama

Portal ETV: Šta poručujete građanima koji smatraju da danas žive teže nego prije nekoliko godina?

Milović: Za to što građani danas žive teže odgovorna je samo i isključivo Vlada Milojka Spajića, koja nije sposobna da da bilo kakav odgovor na inflaciju koja divlja i razara kućne budžete. Cijene u Crnoj Gori rastu nekontrolisano, mnogo brže od stvarne vrijednosti primanja građana. Plate su nakon 2020. godine porasle samo nominalno, zbog čega građani danas za isti novac mogu da kupe mnogo manje nego ranije.

Podsjećanja radi, od 2006. do 2020. godine Crna Gora je imala stabilan rast životnog standarda. Prosječna plata porasla je sa 345 na 527 eura, dok je BDP po glavi stanovnika gotovo udvostručen. Inflacija je bila niska i kontrolisana, što je omogućavalo realni rast kupovne moći.

Danas građani, istina, primaju nominalno veće plate, ali žive teže. Kada uporedimo 2019. i 2026. godinu, jedna porodica danas godišnje izdvaja 130 eura više za hljeb, 756 eura više za mlijeko, sir i jaja, 204 eura više za meso, 324 eura više za gorivo i čak 2.400 eura više za kiriju. Vlada Milojka Spajića vodi rasipničku politiku i potrošačko-populistički model koji je poguban po životni standard i ekonomiju Crne Gore.

Evropski standard zaustavljen nakon 2020.

Portal ETV: Može li Crna Gora, uz političke podjele i ekonomske izazove, dostići standard Evropske unije?

Milović: Vrijedi podsjetiti da je od 2006. do 2020. godine, zahvaljujući ekonomskoj politici DPS-a i koalicionih partnera, Crna Gora sa 35% prosjeka EU prema paritetu kupovne moći stigla do čak 50%. To je jasan pokazatelj ekonomskog iskoraka koji smo napravili. Poređenja radi, od 2020. do 2026. godine Crna Gora je stigla tek do 51% prosjeka EU. Dakle, proces rasta je gotovo zaustavljen zbog katastrofalne ekonomske politike posttridesetoavgustovskih vlasti.

Period nakon 2020. obilježen je političkom nestabilnošću, jer su na pozicije moći došli ljudi gladni vlasti i privilegija. Takva nestabilnost urušila je imidž Crne Gore kao poželjne investicione destinacije. Ova vlast je otjerala brojne investitore koji su ulagali u Crnu Goru i otvarali nova radna mjesta, posebno u turizmu.

Danas ne samo da nema novih projekata, nego nijesu sposobni ni da završe projekte koje je započela prethodna vlast. Zato podvlačim – da bismo dostigli evropski standard, potrebna nam je politička stabilnost i ekonomija zasnovana na investicijama i proizvodnji nove vrijednosti. A za to je neophodno da na narednim izborima smijenimo ovu neznavenu, nesposobnu i nedobronamjernu vlast.

Crna Gora izgubila investicioni kredibilitet

Portal ETV: Da li je država izgubila kredibilitet kod ozbiljnih investitora zbog političke i institucionalne nestabilnosti?

Milović: Crna Gora je u periodu vlasti predvođene DPS-om bila izuzetno atraktivna investiciona destinacija. Strane direktne investicije bile su na nivou oko 20% BDP-a, a u državu je od 2006. do 2020. uloženo više od 11 milijardi eura. To dovoljno govori o povjerenju investitora.

Postojala je jasna vizija razvoja turizma kao ključnog crnogorskog brenda. Crna Gora je građena kao cjelogodišnja turistička destinacija. Dolazak Amana i valorizacija Svetog Stefana bili su dio strategije stvaranja imidža luksuzne i prestižne destinacije.

Na toj strategiji nastali su Porto Montenegro, Portonovi i Luštica Bay. To potvrđuje da je politika DPS-a bila državno odgovorna i usmjerena na interese Crne Gore.

Nakon 2020. godine bilježi se pad stranih investicija na oko 7% BDP-a. Posebno zabrinjava pad ulaganja u realni sektor, dok dominiraju investicije u nekretnine. Za takvo stanje odgovorna je aktuelna vlast koja stalno proizvodi političku i institucionalnu nestabilnost – a upravo su stabilnost i predvidivost ključni faktori za ozbiljne investitore.

Rast plata bez razvoja nije održiv

Portal ETV: Koliko je održiva politika rasta plata i potrošnje bez jačanja proizvodnje i privrede?

Milović: Do 2020. godine rast plata bio je zasnovan na ekonomskom rastu i investicijama, dakle na održivom modelu zasnovanom na stvaranju nove vrijednosti. Današnji rast plata nije rezultat razvoja ekonomije, već administrativnih odluka. Crna Gora danas ne proizvodi dovoljno, nema ekonomsku supstancu i finansira se iz zaduženja.

Javni dug konstantno raste, kao i poreska opterećenja. Ovakvo stanje nije održivo bez rasta produktivnosti i stvaranja nove ekonomske vrijednosti. Svaki odgovoran domaćin zna da ne može trošiti više nego što zaradi.

Crnom Gorom danas upravlja politika hiperinflacije populističkih obećanja. Tačno je da su na vlast došli na temelju populizma i „bilbord ekonomije“, ali će ih upravo taj populizam i skinuti s vlasti, jer građani više ne vjeruju velikim lažima da žive bolje nego ranije. Kada vlast mora da ubjeđuje građane da imaju bolji životni standard, to znači da je izgubila dodir sa stvarnošću.

Nezavisnost donijela investicije i razvoj

Portal ETV: Koje su najveće ekonomske koristi koje je nezavisnost donijela Crnoj Gori?

Milović: Najveće koristi bile su vidljive upravo u periodu od 2006. do 2020. godine. U tom periodu BDP po glavi stanovnika gotovo je udvostručen, plate i penzije su rasle na realnim osnovama, a kroz strane investicije uloženo je više od 11 milijardi eura.

Snažno se razvijala infrastruktura, a turizam je postao ključni crnogorski brend. U Crnu Goru su dolazili najprestižniji svjetski brendovi, čime je izgrađen imidž poželjne evropske turističke destinacije.

Velike investicije realizovane su i u energetici. Podmorski kabl trajno je promijenio poziciju Crne Gore i učinio je važnim energetskim čvorištem između Balkana i Italije. Crna Gora je tada sigurno koračala ka evropskom standardu života.

Relativizacija 21. maja je politički poraz protivnika nezavisnosti

Portal ETV: Kako komentarišete to što se danas relativizuje značaj obnove nezavisnosti i vrijednosti 21. maja?

Milović: Značaj obnove nezavisnosti relativizuju oni koji se nikada nijesu pomirili sa činjenicom da je Crna Gora 2006. godine izabrala da bude svoja i slobodna država. Žalosno je što danas o njenoj sudbini odlučuju ljudi koji su bili protiv njene nezavisnosti i evropske budućnosti.

Koliko je politika DPS-a bila emancipatorska najbolje govore istraživanja prema kojima bi danas za nezavisnost glasalo oko 70% građana. Čak se i naši najžešći politički protivnici danas, zarad fotelja, nalaze na platformi nezavisne, građanske, antifašističke i evropske Crne Gore.

Značaj 21. maja potvrđuju i ekonomski rezultati ostvareni nakon obnove nezavisnosti. Od 2006. do 2020. godine postavljeni su temelji razvoja, investicija i evropskih integracija.

Nakon 2020. razvoj je zaustavljen, investicije su stale, a napredak ka EU više je rezultat ambicije Brisela da politika proširenja ostane živa nego rada ove Vlade. Zato nije pretjerano reći da je smjena ove vlasti danas državni interes.