Katić o Euro modelu: Moraju se definisati prihodi opština; Županić: Postoje ozbiljne dileme
Premijer Milojko Spajić nakon jučerašnjeg razgovora sa predsjednicima opština o najavljenom povećanju zarada kroz Euro model, kazao je da će zajedničkim radom i punom koordinacijom lokalne i centralne vlasti učiniti Euro model pravim odgovorom za najveći izazov koji kroji budućnost naše zemlje. Kako je rekao korak po korak doći će do najboljeg rješenja, koji će donijeti benefit svakom građaninu Crne Gore.
Predstavnici opština i ekonomski analitičari oprezni su kada je riječ o prihodima i rashodima lokalnih samouprava, posebno kada je riječ o opštinama na sjeveru Crne Gore. Predsjednik hercegnovske Opštine Stevan Katić kazao je za RTHN da bi zarade svakako trebalo uvećati, ali da se moraju definisati prihodi opština.
- Svi smo sa tim saglasni, zarade svakako treba uvećati, ali sa druge strane imamo određeni oprez kada su u pitanju prihodi i rashodi lokalnih samouprava. Prvi sastanak je bio na dobrom nivou, nastavićemo komunikaciju, posebno po pitanju prihoda koji su za sada nedefinisani, a važno je da budu definisani jer sve opštine moraju znati sa kojim iznosima će približno moći da raspolažu kada je u pitanju budžetska 2027. godina. Ovo je generalno dobra stvar i svi građani treba da osjete značajan benefit i poboljšanje, posebno u svjetlu ulaska Crne Gore u Evropsku uniju. Zarade se moraju povećati kako naši ljudi ne bi odlazili iz države, već ih moramo motivisati da ostanu - kazao je Кatić.
On kaže da se mora uraditi detaljna analiza ko ji prihodi će biti uvećani, a koji smanjeni primjenom novog modela.
- Mi sada imamo kroz Zakon o finansiranju lokalne samouprave porez na dohodak fizičkih lica na nivou 40 odsto na nivou ustupljenih prihoda, on se dijeli na 40 odsto opštini, 60 odsto državi. Sada je plan da on ide na 30 odsto opštinama, a 70 odsto državi, s tim što tu takođe jedan dio takođe ide u taj takozvani egalizaciioni fond, međutim, zbog određenih korekcija kada su u ouitanju zarade koje idu sa osnovnom školom do 1.000, sa srednjom 1.250 i sa visokom do 1.400, tu će sada biti jedinstvena poreska stopa od devet odsto i tu se očekuje određeni pomak , odnosno rast prihoda kada je u pitanju opština - naveo je Кatić.
Profesor Ivo Županović smatra da će rast zarada dovesti do povećanja potrošnje ali da postoje ozbiljne dileme.
- Mi ovdje imamo po ovom predlogu Zakona, kada je u pitanju finansiranje lokalnih samouprava, smanjenje prihoda u procentualnom smislu kada su u pitanju porez na dohodak, porez na promet, koncesione naknade i određene naknade od korišćenja automobila itd. Sa druge strane, opštine će imati dodatni trošak kada su u pitanju zarade - kazao je on.
Po Županoviću je problematično što će smanjenje prihoda a povećanje troškova dovesti opštine u situaciju da će određena sredstva transferisati sa jedne na drugu poziciju, a na štetu kapitalnog budžeta.
S druge strane, kako ističe, postavlja se pitanje isplata penzija za buduće generacije.
- Nekome kome je ostalo 15 ili 20 godina do ispunjenja uslova za sticanje penzije, sigurno će se zapitati na koji način će mu penzija biti obračunavana ukoliko neće biti uplata doprinosa u Fond PIO. Mi kao neke zemlje regiona nemamo razrađeno više stubova kada su u pitanju penzioni fondovi i mislim da je to trebalo da bude predkorak ovom čitavom procesu - rekao je Županović.
Županović smatra da je neophodno da fiskalni savjet ukaže na moguće rizike i disbalanse u budžetu kada je u pitanju izmjena svih ovih metodologija.
Postoji niz ozbiljnih pitanja, kako kaže, koje će odrediti život generacija kada su u pitanju najavljene promjene. Potrebno je, poručuje, da se napravi ozbiljna javna debata u kojoj će učestvovati poslodavci, građani, opština i Vlada, da se vidi na koji način će se omogućiti održivost cijelog sistema.