Gorjanc-Prelević u DRV: HRA najavila inicijativu za ocjenu ustavnosti zakona o ANB-u i unutrašnjim poslovima

Akcija za ljudska prava (HRA) najavila je podnošenje inicijativa za ocjenu ustavnosti Zakona o Agenciji za nacionalnu bezbjednost i Zakona o unutrašnjim poslovima, saopštila je izvršna direktorica te organizacije Tea Gorjanc-Prelević.

Ona je u emisiji „Drugačija radio veza“ na Anteni M ocijenila da je Zakon o ANB-u, iako sa veoma spornim rješenjima, neopravdano stavljen van fokusa kritike, te da je propuštena šansa za reformu Agencije za nacionalnu bezbjednost.

- Ne samo što nije reformisana, nego su potpuno ignorisane primjedbe specijalne izvjestiteljke Ujedinjenih nacija za privatnost, a dodatno nije popravljeno ni ono što se moglo popraviti u smislu zaštite prava građana. Dakle, i dalje postoji mogućnost da se bez sudskog nadzora omogući pristup bazama podataka – ne samo državnih organa, lokalne samouprave i slično, nego i pravnih lica i svih drugih subjekata koji vode evidencije. Eto, i Antena M sigurno ima neku evidenciju. Dakle, pravno je to veoma široko i sada vama neko može naložiti da to, bez ikakve sudske kontrole, treba da predate. To je vrlo problematično rješenje. Pored toga, tu su mjere nadzora nad elektronskim komunikacijama u dijelu podataka o lokaciji građana, za koje je Ustavni sud još 2014. godine rekao da ne mogu da se sprovode bez sudskog nadzora. Dodatno, garancija koja je ranije postojala sada je snižena kada je riječ o prikupljanju podataka audio-vizuelnim snimanjem na javnom mjestu. Ranije je to moralo da ide uz odobrenje Vrhovnog suda. Međutim, sada je to izbačeno. Nazvano je nekim tehničkim dokumentovanjem i u praksi to znači da mogu da vas audio-vizuelno snimaju i prate na javnom mjestu, a da za to ne traže sudsko odobrenje - rekla je Gorjanc-Prelević.

Ona je ukazala i na paradoks u zakonskim rješenjima kada je u pitanju ova mjera.

- Recimo, to mogu da rade službenici ANB-a, dok to ne mogu da rade službenici policije – njima je za to potrebno odobrenje istražnog sudije. To je, po meni, apsolutno i sistemski nelogično. Ima tu još problema sa Zakonom o ANB-u u vidu širokih ovlašćenja rukovodstva da odlučuje o prestanku radnog odnosa, odnosno da penzioniše službenike ANB-a mimo opštih pravila. Dakle, pored toga što ti zakoni uopšte nijesu bili sa ‘plavom zastavicom’ – što znači da nijesu bili neophodni za zatvaranje pregovaračkih poglavlja – oni su po nama i suprotni primarnom pravu Evropske unije - kazala je Gorjanc-Prelević.

Izvršna direktorica Akcije za ljudska prava ocijenila je kao zastrašujuću informaciju o potpisivanju sporazuma između ministarstava unutrašnjih poslova i odbrane, Uprave policije, ANB-a i Uprave carina o uvođenju nacionalne liste nadzora za koju su iz Biroa za operativnu koordinaciju saopštili da je riječ o internoj evidenciji osoba, organizacija i slično, na kojoj se mogu naći i obični građani, bez obzira na to da li su nešto skrivili ili ne.

- Nijesam vidjela taj sporazum. Mi ćemo probati da ga dobijemo, da vidimo šta tamo stvarno piše. Ali, uopšte, vidjevši na fotografiji tu grupu – zapravo mali broj ljudi koji donosi takav sporazum – meni to djeluje zastrašujuće. Pogotovo ako se odnosi na sve građane. To je samo manifestacija, demonstracija – da tako kažem – ovih zakonskih rješenja koja će, ako stupe na snagu i dok budu na snazi, upravo omogućiti sve to. Zastrašujuće je zbog toga što je ukinuta mogućnost sudske kontrole - izričita je Gorjanc-Prelević.

Izvršna direktorica HRA komentarisala je i kontroverzan stav Evropske komisije da Crna Gora te zakone može naknadno usklađivati sa pravnom tekovinom EU prije zatvaranja pristupnih pregovora.

- Mislim da je, prosto, plemenit cilj Evropske komisije da Crnu Goru uvede u Evropsku uniju. To je i naš cilj. Smatramo da je Evropska unija zaista mirovni projekat i toga smo svjesni. Pogotovo imajući u vidu uticaje koji nijesu uvijek dobronamjerni iz Srbije, koncepte ‘srpskog sveta’ i tako dalje. Crnoj Gori jeste bezbjedna zona da uđe u Evropsku uniju, pogotovo što to podrazumijeva ozbiljan vjetar u leđa kada je riječ o svakoj vrsti napretka. Ali, ako su već postavljeni neki uslovi u vidu poštovanja ljudskih prava i vladavine prava, nećemo sada žmuriti na sve što nekome partijski odgovara, pa preko reda uvodi rješenja koja smanjuju nivo tih prava. Mislim da je Evropska unija smatrala da to ipak neće izazvati tako ozbiljne probleme - poručila je Gorjanc-Prelević.

Ona je komentarisala i optužbe iz redova Demokrata upućene civilnom sektoru zbog neusvajanja izmjena Zakona o krivičnom postupku, kojima su tražili produženje maksimalnog trajanja pritvora sa tri na pet godina, nazvavši ih „pričama za malu djecu“.

- Znate što je to? To su priče za malu djecu. Evropski komitet za prevenciju torture je, konačno, zahvaljujući našem pritisku, objavio preliminarna zapažanja i rekao da su užasni uslovi u pritvoru. Ja bih voljela da barem ti ljudi koji to govore provedu jednu noć u pritvoru, pa da vide kako to izgleda živjeti tamo pet godina. Znate, da živite u istražnom zatvoru u Podgorici, koji slobodno možemo ponovo zvati Kambodžom, isto kao za vrijeme prošle vlasti. To su uslovi strogog zatvora. Ne možete ni da prošetate, a riječ je o ljudima koje još uvijek štiti pretpostavka nevinosti. Oni bi morali da mogu da rade na kompjuteru, da imaju maltene komfor kao kod kuće, samo što ne mogu da izađu napolje. Tamo su užasni uslovi, a oni se zalažu da se ljudima koji nijesu osuđeni ni prvostepenom presudom produži boravak u takvim uslovima na pet godina. To zaista ne liči ni na kakvu demokratsku državu. I sad smo mi zbog toga krivi – to je pojednostavljivanje stvari - kazala je Gorjanc-Prelević.