Stare krize, novi rizici: Zapadni Balkan i dalje područje pojačanih tenzija

Zapadni Balkan ostaje područje pojačanih političkih tenzija i spoljnog uticaja, uz posebno naglašenu ulogu Rusije u destabilizaciji regiona, upozoravaju američki obavještajci u najnovijem godišnjem izvještaju koji je objavljen nedavno.

U dokumentu naslovljenom kao „Annual Threat Assessment 2026“, koji publikuje Kancelarija direktora nacionalne obavještajne zajednice Sjedinjenih Američkih Država, navodi se da je rat u Ukrajini produbio podjele između Zapada i Moskve, te da se to odražava i na Balkan.

Rusija, tvrdi se, „podstiče nestabilnost između Srbije - koju favorizuje - i Kosova“, ali i „podržava otcjepljenje entiteta Republika Srpska od Bosne i Hercegovine“.

Američki obavještajci procjenjuju da su etničke i političke podjele u regionu i dalje izražene. Napominju i da „predstavljaju potencijalni bezbjednosni rizik, naročito u kombinaciji sa uticajem stranih aktera“.

Zapadni Balkan se u izvještaju opisuje kao „prostor u kojem se prepliću interesi velikih sila“. Ocjenjuje se i da postojeće krize i neriješeni sporovi, uključujući odnose Srbije i Kosova, kao i unutrašnje političke odnose u Bosni i Hercegovini, ostaju ključni izvori nestabilnosti.

- Rat Rusije u Ukrajini obnovio je strahove od etničkih sukoba i dodatno učvrstio političke podjele na Zapadnom Balkanu između Rusije i Zapada. Rusija podstiče nestabilnost između Srbije – koju favorizuje – i Kosova u vezi sa statusom Kosova, te podržava otcjepljenje srpskog entiteta Republika Srpska od Bosne i Hercegovine. Rusija takođe koristi nevladine organizacije pod pokroviteljstvom države za vođenje kampanja s ciljem ometanja NATO-a i Evropske unije, naglašavajući narativ o srpskoj viktimizaciji i promovišući veze sa Rusijom, naročito u Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori i Srbiji, koje imaju značajnu etničku srpsku populaciju - piše, između ostalog, u dokumentu.

Izvještaj tretira i širi spektar prijetnji u Evropi, uključujući politički uticaj, dezinformacije i pokušaje narušavanja bezbjednosne arhitekture. Na Balkan se i u tom segmentu gleda kao na „posebno osjetljivo područje“.

Upozorava se i na šire globalne prijetnje, Među njima se izdvajaju rastuće nadmetanje velikih sila, prije svega između SAD, Kine i Rusije, kao i ubrzani razvoj sajber napada i tehnologija koje se mogu koristiti za destabilizaciju država.

Takođe se naglašavaju rizici od terorizma, organizovanog kriminala i širenja oružja za masovno uništenje, koji i dalje predstavljaju dugoročne bezbjednosne izazove.