Raskol u Katoličkoj crkvi: Zašto je papa Lav ekskomunicirao zajednicu koja broji 600.000 konzervativnih vjernika

Sveštenik ultrakonzervativnog Svešteničkog bratstva svetog Pija X (SSPX) izjavio je u nedjelju da vjeruje kako će budući papa na kraju vratiti ovu tradicionalističku zajednicu u puno zajedništvo s Rimokatoličkom crkvom, svega nekoliko dana nakon što je Vatikan proglasio ovu grupu izopštenom iz Crkve.

Obraćajući se vjernicima tokom mise u Vilu u Švajcarskoj, velečasni Georg Koph rekao je da bi neki budući papa mogao poništiti raskol s Rimom, podsjetivši na slično pomirenje koje je pod vođstvom pape Benedikta XVI uslijedilo nakon ranijeg sukoba između bratstva i Svete stolice.

- Jednog dana doći će novi papa koji će otvoriti vrata i poželjeti nam dobrodošlicu nazad. Baš kao papa Benedikt - rekao je Koph, prenosi Rojters.

Vatikan je proglasio SSPX izopštenim nakon što su 1. jula bez odobrenja pape Lava XIV zaređena četvorica biskupa.

Crkvene vlasti saopštile su da su neovlašćena biskupska ređenja automatski dovela do izopštenja prema kanonskom pravu, ocijenivši taj čin teškim narušavanjem papinskog autoriteta, uprkos ponovljenim upozorenjima i ponudama za dijalog.

Produbljivanje raskola pokazuje dugotrajne i oštre napetosti između Vatikana i tradicionalističkih katolika koji se protive reformama Drugog vatikanskog koncila iz šezdesetih godina prošlog vijeka.

Budući da SSPX djeluje širom Evrope, Sjeverne Amerike i drugih dijelova svijeta, ovaj spor predstavlja jednu od najvećih crkvenih kriza za Katoličku crkvu.

Samo u Sjedinjenim Američkim Državama izopštenje pogađa oko 30.000 pripadnika SSPX-a, kao i 124 sveštenika koji služe u 115 kapela, prema internim podacima organizacije za 2024. godinu, koji su ujedno i posljednji dostupni.

Svešteničko bratstvo svetog Pija X osnovao je 1970. godine francuski nadbiskup Marsel Lefevr, koji je smatrao da se Crkva nakon Drugog vatikanskog koncila udaljila od autentičnog katoličkog učenja.

Bratstvo, čije je sjedište u Švajcarskoj, poznato je po snažnoj odbrani katoličke liturgije prije reformi, posebno tradicionalne latinske mise, kao i po protivljenju savremenim inicijativama poput formalnog ekumenskog dijaloga s nekatoličkim zajednicama.

Iako SSPX već decenijama kritikuje doktrinarne i liturgijske promjene, istorijski je tvrdio da ostaje odan papstvu.

Aktuelna kriza podsjeća na veliki raskol od prije gotovo četiri decenije. Godine 1988. Lefevr je bez dozvole pape Jovana Pavla II zaredio četvoricu biskupa, što je automatski dovelo do njihovog izopštenja. Te sankcije ukinuo je 2009. godine papa Benedikt XVI u pokušaju da izliječi raskol, na šta se Koph pozvao u svojoj propovijedi u nedjelju.

Najnoviji prijelomni trenutak dogodio se u srijedu tokom ceremonije u sjemeništu SSPX-a u Ekoneu u Švajcarskoj.

Prema kanonskom pravu Katoličke crkve, samo papa može odobriti biskupska ređenja kako bi se očuvalo jedinstvo Crkve i apostolsko nasljeđe.

Biskup Alfonso de Galareta bio je glavni zareditelj, dok je biskup Bernard Felaj bio suzareditelj. Obojica su među onima koji su bili izopšteni 1988. godine prije nego što je Benedikt XVI ukinuo sankcije.

Tokom ceremonije Amerikanac Majkl Goldade postao je prvi od četvorice sveštenika koji je položio zakletvu na Jevanđelju, obećavši poslušnost Crkvi, papi i Svetoj stolici.

Nakon njega zakletvu su položili Švajcarac Paskal Šrajber te Francuzi Mišel Poansine de Sivri i Mark Hanapije.

Nakon ovih ređenja Vatikan je zaključio da je SSPX formalno ušao u raskol.

U posebnoj odluci navedeno je da se izopštenje ne odnosi samo na biskupe koji su učestvovali u ceremoniji, već i na sveštenike SSPX-a te na sve katoličke vjernike koji se formalno priključe toj zajednici. Zajednica broji oko 600.000 vjernika koji bi, ukoliko ostanu vjerni njoj, bili obuhvaćeni izopštenjem.

SSPX je odbacio optužbe da je imao namjeru da raskine veze s Rimom.

Koph je u nedjelju rekao svojim vjernicima da su ređenja obavljena „iz ljubavi prema Crkvi i papi“, kako bi se obezbijedila dugoročna duhovna briga za tradicionalističke katolike, a ne radi osnivanja paralelne crkve.

Kakav je bio odgovor Vatikana?

Vatikan nije pokazao nikakve znakove popuštanja, naglašavajući da su crkveni zvaničnici prije ceremonije pokušali da stupe u kontakt sa SSPX-om, ali da su njihovi pokušaji odbijeni.

Govoreći novinarima u srijedu, državni sekretar Vatikana kardinal Pjetro Parolin izrazio je „duboku žalost“ zbog neposlušnosti.

- Želim da izrazim duboku žalost, jer kada govorimo o jedinstvu Crkve, ovakav čin duboko ranjava to jedinstvo - rekao je Parolin, prenosi Craks Nau.

„Znamo da biskupska ređenja bez papinskog mandata narušavaju jedinstvo Crkve i povlače vrlo precizno propisane sankcije“, rekao je Parolin, dodajući da je neovlašćeno biskupsko ređenje „čin koji je sam po sebi raskolnički“.

Pošto je Vatikan poručio da će sankcije ostati na snazi, posljedice spora sa SSPX-om predstavljaju jedan od prvih velikih institucionalnih izazova za pontifikat pape Lava XIV.

Hoće li ovaj raskol postati trajan ili će, kao nakon događaja iz 1988. godine, jednog dana biti prevaziđen, ostaje jedno od ključnih pitanja za budućnost Katoličke crkve.