Nove novčanice eura donose Betovena, Leonarda i ptice, ali izbor motiva izaziva polemike

Ptice, Betoven, Leonardo da Vinči i još nekoliko poznatih Evropljana mogli bi se naći na novim novčanicama eura. Dva različita motiva i deset ponuđenih dizajna ušli su u uži izbor, ali prijedlozi već izazivaju polemike – zašto baš ti ljudi i te ptice, a ne neki drugi?

Prilikom izrade prvih novčanica eura namjera je bila da se prikažu građevinski stilovi od antike do savremenog doba. Međutim, nijedna zgrada prikazana na novčanicama zapravo ne postoji, piše Dojče vele.

U Evropi ima previše poznatih građevina iz svih tih razdoblja, pa bi izbor jedne umjesto druge gotovo sigurno izazvao negodovanje u nekoj drugoj zemlji.

Zato jedan od prijedloga za nove novčanice ide u sasvim drugom smjeru – umjesto građevina, prikazani su poznati Evropljani.

Na novčanici od pet eura bila bi pjevačica Marija Kalas, na deset eura kompozitor Ludvig van Betoven, a na 20 eura fizičarka Marija Kiri.

Književnik Migel de Servantes trebalo bi da bude na novčanici od 50 eura, renesansni umjetnik Leonardo da Vinči na 100 eura, dok bi se na novčanici od 200 eura našla književnica i mirovna aktivistkinja Berta fon Zutner.

Kako odabrati samo šestoro Evropljana?

Upravo izbor tih šest ličnosti otvara pitanje kriterijuma.

Svima njima svaka čast, ali zašto Betoven, a ne Mocart? Zašto Servantes, a ne Gete ili Balzak? Gdje su Kopernik ili Galilej? I da li je Marija Kalas reprezentativniji izbor od Aristotela, ako se već želi neko iz Grčke?

Druga serija prijedloga donosi potpuno drugačiji motiv – ptice.

Na novčanici od pet eura bila bi zidna puzavica, na deset eura vodomar, a na 20 pčelarica. Na novčanici od 50 eura našla bi se bijela roda, dok bi na 100 eura bila sabljarka, odnosno avoceta, a na najvećem apoenu od 200 eura atlantska strmoglavka.

Problem nije samo u tome što današnje, sve urbanije stanovništvo Evropske unije mnoge od tih ptica uopšte ne poznaje, već i u tome koliko su pojedine vrste zaista karakteristične za Evropu.

Ako bi to bio kriterijum, među prijedlozima bi se, na primjer, mogli naći bjeloglavi sup ili tetrijeb gluhan – samo neke od mnogo tipičnijih ptica Starog kontinenta.

Šta je na poleđini?

Na poleđini serije sa pticama ponovo su građevine, ali ovoga puta institucije Evropske unije, među kojima su Evropski parlament, Evropska komisija, Evropska centralna banka, Sud Evropske unije, Evropski savjet zajedno sa Savjetom Evropske unije, kao i Evropski revizorski sud.

Kod serije sa odabranim Evropljanima, pozadine novčanica prikazuju različite oblike evropskog društvenog života – ulične izvođače na novčanici od pet eura, horsko pjevanje na deset, školu ili univerzitet na 20, biblioteku na 50, muzej na 100 i javni trg na 200 eura.

Po stilu, prikazi se kreću od fotorealizma do crteža koji podsjećaju na radove talentovanog nastavnika likovnog iz osnovne škole.

Bilo kako bilo, ovo je izbor žirija od 21 člana, ali proces odlučivanja još traje. Evropska centralna banka želi i mišljenje građana Evropske unije, a anketa traje do ovog ponedjeljka.

Konačni izgled novih novčanica trebalo bi da bude odlučen do kraja godine. Pritom nije riječ samo o izgledu – sadašnje novčanice eura relativno su bezbjedne i teško ih je falsifikovati, ali bi nove trebalo da budu još bezbjednije.