Brisel odblokirao 4,2 milijarde eura Mađarskoj
Evropska komisija odobrila je Mađarskoj isplatu 4,2 milijarde eura iz kohezijskih fondova i ponovo omogućila učešće u programima Erasmus+ i Obzor Evropa. Odluka je uslijedila nakon što je vlada premijera Petera Mađara sprovela reforme kojima je, prema ocjeni Brisela, ispunila uslove vezane za vladavinu prava, prenosi Euronews.
Brisel je ta sredstva zamrznuo 2022. godine zbog problema s korupcijom i sistemom javnih nabavki tokom mandata bivšeg premijera Viktora Orbana. Današnjom odlukom Mađarskoj se otvara put za povratak u program razmjene studenata Erasmus+ i inicijativu za finansiranje istraživanja Obzor Evropa.
Evropska unija je 2022. godine, u sklopu mehanizma uslovljavanja, Mađarskoj suspendovala 6,3 milijarde eura kohezijskih sredstava. Kao razlozi tada su navedeni nedostaci u antikorupcijskom sistemu, sukob interesa i nepravilnosti u javnim nabavkama.
Premijer Peter Mađar, koji je u aprilu preuzeo dužnost nakon uvjerljive izborne pobjede, u kampanji je obećao da će deblokirati sredstva EU zamrznuta tokom 16-godišnje vladavine Viktora Orbana.
Fon der Lajen: Reforme donose rezultate
Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen pozdravila je napredak Mađarske.
- Mađarska je preduzela važne korake kako bi ojačala vladavinu prava i zaštitila finansijske interese Unije. Danas predlažemo deblokadu 4,2 milijarde eura i ponovno otvaranje vrata Erasmusu+ i Obzoru Evropa mađarskim studentima i istraživačima. Drago mi je što će ponovo moći u potpunosti koristiti prilike koje naša Unija stvara. To pokazuje da reforme donose rezultate- poručila je fon der Lajen.
U maju su se Mađar i fon der Lajen dogovorili o planu za isplatu ukupno 16,4 milijarde eura, pod uslovom da zemlja ispuni ključne ciljeve u oblasti vladavine prava. Mađarska je morala da ispuni 27 takozvanih superciljeva i više od 100 ostalih uslova.
Krajem avgusta Budimpešta je objavila da je ispunila sve uslove, što uključuje i rješavanje statusa zaklada od javnog interesa (KEKVA). Riječ je o pravnoj strukturi koju je bivša vlada koristila za preuzimanje kontrole nad javnim institucijama, među kojima su i univerziteti.
Preostali izazovi
Osim odobrenih sredstava, Mađarska traži i povlačenje 10 milijardi eura iz fondova za oporavak. Komisija trenutno procjenjuje taj zahtjev.
Još dvije milijarde eura kohezijskih sredstava ostaju blokirane zbog zabrinutosti u vezi s mađarskim sistemom azila, zakonom o zaštiti djece i akademskim slobodama. Premijer Mađar obećao je da će se njegova vlada tim pitanjima pozabaviti do kraja godine.