EP zabrinut zbog izmjena zakona o ANB-u i unutrašnjim poslovima, ispitivanja novinara i političkog uticaja na RTCG

Evropski parlament izrazio je zabrinutost zbog usvajanja izmjena i dopuna Zakona o unutrašnjim poslovima i Zakona o Agenciji za nacionalnu bezbjednost, uprkos snažnim kritikama opozicije i civilnog sektora, navodi se u Izvještaju o Crnoj Gori o kojem se danas raspravlja u Strazburu.

Kako saznaje Antena M, u dokumentu se poziva na transparentne procedure i suštinsku saradnju sa svim relevantnim akterima, uključujući opoziciju, pravne stručnjake i Evropsku komisiju, posebno kada je riječ o zakonima koji se odnose na proces evropskih integracija.

Evropski parlament poziva političke aktere da zadrže fokus na završetku pristupnih pregovora sa Evropskom unijom, intenziviraju reformske aktivnosti i doprinesu političkoj stabilnosti kroz konstruktivnu saradnju.

U izvještaju se izražava duboka zabrinutost zbog, kako se navodi, kontinuiranog malignog stranog uticaja, hibridnih prijetnji i kampanja dezinformacija koje imaju za cilj podrivanje demokratskih institucija, društvene kohezije i evropske i evroatlantske orijentacije Crne Gore.

Posebno se ukazuje na, kako se navodi, maligni uticaj Rusije, Kine i Srbije, uz ocjenu da takve aktivnosti predstavljaju direktan izazov za vladavinu prava, demokratsko upravljanje i državni suverenitet.

Evropski parlament izražava zabrinutost i zbog političke instrumentalizacije vjerskih institucija od strane vanjskih aktera, naglašavajući da vjerske organizacije moraju djelovati transparentno i nezavisno od stranih političkih uticaja, uz puno poštovanje ustavnog i sekularnog karaktera države.

U dijelu koji se odnosi na pravosuđe, poziva se na hitno popunjavanje upražnjenih mjesta u Ustavnom sudu, Sudskom i Tužilačkom savjetu, kroz postupke zasnovane na meritokratiji, stručnosti i integritetu, bez političkog uticaja i proceduralnih kašnjenja.

Naglašava se da je potpuno funkcionalan Ustavni sud od ključnog značaja za stabilnost pravnog poretka i izbornog sistema, dok se kašnjenja u izboru sudija ocjenjuju kao rizik za vladavinu prava i proces evropskih integracija.

Evropski parlament poziva Crnu Goru da dodatno uskladi pravni okvir sa evropskim standardima kada je riječ o nezavisnosti, odgovornosti i profesionalizmu pravosuđa, te da unaprijedi efikasnost sudskog sistema, posebno u predmetima korupcije i organizovanog kriminala.

U izvještaju se navodi i zabrinutost zbog predloženih izmjena propisa koji se odnose na Tužilački savjet, za koje dio civilnog sektora smatra da ne doprinose jačanju njegove nezavisnosti, već bi mogle dodatno otežati obezbjeđivanje nezavisnog članstva.

Takođe se konstatuje da zapošljavanje velikog obima u javnoj upravi bez jasnih kriterijuma i procjene potreba podriva principe meritokratije i profesionalizacije, zbog čega se poziva na depolitizaciju imenovanja na visoke funkcije i uvođenje sistema ocjenjivanja zasnovanog na rezultatima rada.

Evropski parlament izražava žaljenje zbog toga što se nacionalne manjine, Romi, Egipćani, osobe sa invaliditetom i LGBTIQ+ zajednica i dalje suočavaju sa diskriminacijom, govorom mržnje i zločinima iz mržnje.

U dijelu koji se odnosi na zaštitu kulturne i prirodne baštine, izražava se zabrinutost zbog intenzivne gradnje u području Boke Kotorske pod zaštitom UNESCO-a, kao i poziv da se okonča proces pravne zaštite Miločerskog parka.

Izvještaj upozorava i na potrebu inkluzivnog rješavanja identitetskih pitanja kako bi se spriječila dalja polarizacija društva i izgradio konsenzus o pitanjima važnim za nezavisnost, suverenitet i evropski put Crne Gore.

Evropski parlament ponavlja zabrinutost zbog inicijativa za izmjene Zakona o crnogorskom državljanstvu koje bi omogućile sticanje dvojnog državljanstva, ocjenjujući da bi takve promjene mogle imati dugoročne posljedice po proces donošenja odluka i identitet države.

Pozivaju se crnogorske vlasti da sve eventualne izmjene zakonodavstva usklađuju sa Evropskom unijom i međunarodnim standardima, uz puno poštovanje temeljnih ljudskih prava.

Zabrinutost zbog ispitivanja novinara i političkog uticaja na RTCG

Evropski parlament izražava zabrinutost zbog, kako se navodi, neformalnog pozivanja i istražnog ispitivanja novinara, kolumnista i predstavnika civilnog društva zbog njihovih kritika upućenih javnim funkcionerima.

Takođe se izražava zabrinutost zbog kontinuiranog političkog uticaja na Radio-televiziju Crne Gore, uz poziv vlastima da poštuju sudske odluke, vrate zakonitost u rad javnog servisa i obezbijede njegovu institucionalnu i uređivačku nezavisnost.

U izvještaju se poziva Crna Gora da svoje medijsko zakonodavstvo uskladi sa Evropskim aktom o slobodi medija, poveća otpornost na strane uticaje i dezinformacije, te obezbijedi punu transparentnost vlasničkih struktura medija i izvora njihovog finansiranja.

Evropski parlament upozorava i da zakoni povezani sa procesom pristupanja Evropskoj uniji ne smiju biti usvajani mimo procedura javne rasprave i standarda participativnog upravljanja.

Osuda glorifikacije ratnih zločinaca i koncepta „srpskog sveta“

U izvještaju se ponavlja zabrinutost zbog političkog revizionizma pojedinih političkih aktera, za koji se navodi da podriva sistem odgovornosti i produbljuje društvene podjele.

Evropski parlament oštro osuđuje glorifikaciju ratnih zločinaca i javno negiranje ratnih zločina, te poziva na odlučnije institucionalno djelovanje protiv govora mržnje i istorijskog revizionizma.

Takođe se izražava zabrinutost zbog političkih narativa koji promovišu prekogranično ujedinjenje na osnovu etničkog identiteta, uključujući koncept takozvanog „srpskog sveta“, za koji se ocjenjuje da dovodi u pitanje suverenitet i teritorijalni integritet susjednih država.

Evropski parlament poziva regionalne aktere da poštuju nezavisnost Crne Gore i uzdrže se od miješanja u njena unutrašnja pitanja, naglašavajući da budućnost Zapadnog Balkana vidi u evropskim integracijama, a ne u suparničkim geopolitičkim sferama uticaja.