Opozicija bez građana – politika bez pobjede

Postoji jedan ozbiljan problem koji današnja crnogorska opozicija uporno odbija da vidi – ili ga jednostavno ne razumije. To je duboka diskonekcija između nje i nezavisnog, osviješćenog građanina. A upravo je taj građanin, kroz istoriju, bio ključni “game changer” svake velike društvene i političke promjene u Crnoj Gori.

Jer, budimo precizni: nijedna suštinska promjena – ne samo vlasti, nego i paradigme – nije se dogodila zahvaljujući partijama samima po sebi. Svaka takva promjena bila je praćena masovnom podrškom nezavisne građanske i intelektualne scene. Bez te energije, bez tog sloja koji ne pristaje na kompromise oko suštinskih pitanja, nema ni pobjedničke politike. Danas, takve regrutacije energije nema. I to je ozbiljan problem.

Današnja opoziciona logika ne razumije ono što su njihovi prethodnici u presudnim momentima vrlo dobro znali: da bez intelektualne i nezavisne građanske scene na svojoj strani – nema pobjede, nema preokreta, nema istorije.

Od zaokreta 1997/98. godine, tadašnja nova suverenistička politika imala je gotovo kompletnu umjetničku i intelektualnu scenu uz sebe – od pozorišne revolucije i nove zgrade CNP-a, do pisaca koji su oblikovali ono što danas zovemo “nova crnogorska književnost”. Postojala je sinergija, postojao je osjećaj zajedničkog fronta. O tom paternu u referendumskom kontekstu da i ne govorimo.

Danas, umjesto toga, imamo partijsku samozadovoljnost, skučen horizont promišljanja, elitističku izolaciju i, što je možda najopasnije, otvoreno kritički ili makar ignorantski odnos prema gotovo svakoj nezavisnoj građanskoj reakciji pobune. Za to vrijeme, od građana se očekuje da aplaudiraju, da hipnotisano prate i podržavaju svaki potez partijskih struktura, ma koliko on bio mali, simboličan i nedovoljan u odnosu na dubinu problema.

Istina je – gestovi poput ostavki u skupštinskim tijelima jesu važni kao poruka, ali njihova snaga mora biti mnogo veća: hrabrija, harizmatičnija i, prije svega – inkluzivnija. A ona to, nažalost, još uvijek nije.

Kada su građani podigli glas protiv “bećirizacije” Crne Gore i stvorili novi talas antiestablišment energije, ispod Vile Gorica pojavili su se i predstavnici opozicije, vjerovatno iskreno, vođeni osjećajem nepravde i željom da doprinesu. Međutim, kako je energija rasla, tako se njihovo prisustvo topilo, pa smo došli do apsurdne situacije da tokom policijskog progona 35 demonstranata ispred Suda za prekršaje nije bilo nijednog jedinog predstavnika opozicije da javno stane uz njih. Zašto? Iz animoziteta prema kome, prema čemu – prema samoj ideji, ideji kojoj se očigledno i sudi?

Ipak, uprkos svemu, činjenica ostaje: ova opozicija jeste opozicija jednoj podivljaloj, ultra desničarskoj i sve više totalitarnoj kamarili, i kao takva, koliko god bila dio problema, ona je i dio rješenja. Bez nje realno nema promjena, nema političkog izlaza. Zato su danas izazovi dvostruki: s jedne strane, ovu udbašku vlast treba oduvati sa političke scene, a s druge, opoziciju treba konstantno i uporno inspirisati da izađe iz svojih ustaljenih obrazaca i pronađe nove, inovativne i autentične stilove borbe. Jer njihov tradicionalni model, ruku na srce, dostigao je svoj maksimum u rejtingu – ne mali, ali nedovoljan za promjene koje traži i zaslužuje slobodan građanin.

I tu se otvara ključno pitanje: da li je procentualna podrška suverenističkoj ideji među građanima jednaka podršci partijama koje je zastupaju u parlamentu? Naravno da nije. Da li je nezadovoljstvo građanina time veće od partijskog? Sve govori da jeste. Jer građanin nema luksuz političkih kalkulacija, nema rezervnih opcija i ne pristaje na kompromise kada su u pitanju suštinske stvari, jer je previše puta na svojoj koži osjetio posljedice upravo takvih kompromisa.

Zato opozicija mora konačno razumjeti: borba za Crnu Goru nije njihovo ekskluzivno pravo, već opšti društveni pokret u kojem svaka društvena instanca mora biti podržana ili makar ne smije biti uzurpirana i ignorisana od strane partija – na isti način na koji su građani, u presudnim trenucima, davali podršku njima. Jer, na kraju, valjda partije postoje zbog građana, a ne obrnuto!