Moiraghi: Isti materijal sa Sky platformi u više različitih postupaka predstavlja ozbiljnu anomaliju u sistemu prikupljanja dokaza

Korišćenje komunikacija sa platformi Sky ECC i EncroChat u više različitih postupaka, bez jasnog traga o načinu pribavljanja i obrade podataka, predstavlja ozbiljan pravni problem i potencijalno kršenje prava na odbranu – ocijenila je advokatica Eleonora Nicle Moiraghi gostujući u emisiji „24 sata“ na Televiziji E.

Govoreći o širem evropskom kontekstu, Moiraghi je istakla:

- Ovo je pitanje koje se ne odnosi samo na vašu državu nego i na državu Italiju, i vjerujem da u istoj mjeri interesuje i ostale države Evropske unije, odnosno sve države članice koje su imale istražne dokumente pribavljene putem Evropskog istražnog naloga, a koje je, stoga, proslijedila Francuska, te su isti dodati u spise predmeta. I u Italiji smo više puta svjedočili korišćenju razgovora snimljenih na Sky ECC platformi za potporu u jednoj optužbi, koji su istovremeno korišćeni u drugim različitim postupcima kao potpora za optužbe, iako se radi o istim licima koja su pod istragom. Ovo je anomalija koja jasno pokazuje kako su podaci koji su primljeni iz Francuske, a koje su prikupile istražne snage raznih država članica Evropske unije, pa čak i država van Evropske unije, obrađeni i ponovo obrađivani od strane tužioca ili, u svakom slučaju, istražnih tijela, te filtrirani iz izvornog materijala - objašnjava Moiraghi.

Navela je da je sud u Imperiji, na zahtjev odbrane, imenovao vještaka kako bi se provjerila autentičnost podataka preuzetih iz Francuske, jer je bilo nemoguće utvrditi način na koji su chat komunikacije prenesene sa servera u Francuskoj u bazu Europola, a potom distribuirane tužilaštvima putem Evropskog istražnog naloga.

- Sada, u vezi s ovom specifičnom situacijom, dobili smo presudu sudije suda u Imperiji u Italiji, koji je, na zahtjev odbrane optuženog, imenovao vještaka odnosno tehničara. Trebalo je provjeriti autentičnost podataka primljenih iz Francuske, upravo zato što je bilo nemoguće utvrditi postupak kojim su razgovori, odnosno chatovi, preneseni sa servera, koji se takođe nalazi u Francuskoj, ali čiji je sadržaj prenesen u skup podataka Europola. Stoga je bilo nemoguće utvrditi mehanizam kojim su ti podaci preuzeti iz ovog repozitorijuma, a zatim preneseni, štaviše u Excel fajl, na razne CD-ove koji su potom putem Evropskog istražnog naloga dalje preneseni tužiocima koji su ih tražili - kazala je advokatica.

Prema njenim riječima, zaključci vještaka su izuzetno značajni za pravo na odbranu svih optuženih u predmetima zasnovanim na komunikacijama sa tih platformi.

Moiraghi je potvrdila ukazala na praksu korišćenja istih chat komunikacija u različitim postupcima protiv iste osobe.

- Već sam u suštini prethodno odgovorila na ovo pitanje: da, apsolutno. Imala sam posebno iskustvo, a navešću i jedan primjer: korišćenje istih chatova u postupcima pokrenutim za dva različita krivična djela, od kojih je jedno ubistvo s umišljajem, a drugo krivično djelo, za koje su, dakle, korišćene iste konverzacije, pokušaj dvostrukog ubistva, gdje su žrtve, očigledno, bile različite. U prvom slučaju, planiranje ubistva bi se moglo dokazati određenim konverzacijama, dok se u drugom slučaju iste te konverzacije koriste kao dokaz planiranja dvostrukog ubistva. Optuženi, u oba slučaja, je isto lice. Sudije, suočene s ovom situacijom, odnosno sa ovom nepomirljivošću, ipak su smatrale da korišćenje tih chatova ne može prijetiti kvalitetu dokaza jer se radi o samo nekoliko razgovora u poređenju sa cjelokupnim dokaznim okvirom i ostatkom prikupljene istražne aktivnosti. Očigledno je da je ovo nezadovoljavajuće opravdanje jer bi sudija, suočen sa dokazima o činjeničnoj nepomirljivosti i, stoga, o tako značajnoj tehničkoj grešci, trebalo, u svom oklijevanju, uvijek da presudi u korist optuženog, a ne protiv njega. Međutim, takva je situacija u Italiji - objašnjava advokatica.

Govoreći o ulozi Europola, navela je da je pristup podacima u Italiji bio omogućen specijalnoj jedinici karabinjera, koja je uz pomoć specijalizovanih softvera pristupala i analizirala komunikacione podatke, bez jasnog i potpunog traga o tim aktivnostima.

- Koliko je nama poznato, Europol stavlja na raspolaganje skup podataka istražiteljima iz raznih država članica. U Italiji je, konkretno, taj pristup odobren Jedinici za specijalne operacije karabinjera (ROS), koja je bila u mogućnosti da pregleda podatke prikupljene unutar ovog skupa podataka sačuvanog u Europolovom okruženju i da ih prenese putem softvera Siena, ili, čak i ranije, softvera Orion, koristeći ključeve za dešifrovanje kako bi ih čitala u običnom tekstu. Ovu aktivnost su sprovodile policijske snage, prvenstveno iz država članica, ali i iz država izvan EU, koje su mogle imati koristi od ovih istražnih nalaza bez ikakvog nadzora. Upravo je to problem. Policija je iz ovog repozitorijuma crpila podatke koji su komunikacioni podaci te stoga zahtijevaju prethodno odobrenje sudije za njihovo presretanje- istakla je Moiraghi.

Dodala je da ne postoji potpuna dokumentacija o preliminarnim analizama i pristupu tim bazama podataka, te da se sve pravda međunarodnom policijskom saradnjom.

- Dakle, ono što kažu je da, budući da je na snazi međunarodna saradnja u krivičnim predmetima, to nije ništa više od razmjene informacija između policijskih snaga. Ali dobro znamo da se ne radi o razmjeni informacija, već o prenosu dokaza čije porijeklo, originalnost, autentičnost i zaštitu od neovlašćenog mijenjanja niko nikada nije imao priliku provjeriti. To je situacija u Italiji- - naglašava advokatica.

Ukazala je i na značaj presuda Evropskog suda koje su obavezujuće za sve države članice EU, te upozorila da sudije koje ignorišu pravo Evropske unije rizikuju disciplinsku odgovornost.

“Imamo sudije koji i dalje ignorišu pravo Evropske unije i time se izlažu, u najmanju ruku, disciplinskom postupku. Stoga se nadamo da ćemo, kroz tumačenja koja su sve više usklađena s pravnim načelima, propisima i, prije svega, ustavnim pravima, konačno moći proglasiti ovaj materijal neupotrebljivim. Ovaj materijal je zaista anomalija u sistemu prikupljanja dokaza i apsolutno zaslužuje da bude uklonjen - zaaključila je Moiraghi.