Iranski haker u ekstradicionom pritvoru u Crnoj Gori čeka zahtjev SAD za izručenje

Amir Barati, kojeg Sjedinjene Američke Države terete za učešće u masovnim sajber napadima na kritičnu infrastrukturu, pri čemu je pričinjena šteta veća od 3,4 milijarde dolara u korist Iranske revolucionarne garde (IRGC), nalazi se u ekstradicionom pritvoru u Crnoj Gori i čeka zahtjev SAD za izručenje, saopšteno je agenciji Beta iz Višeg suda u Podgorici.

SAD imaju zakonski rok od 18 dana da zatraže izručenje ili, ukoliko postoje naročito opravdani razlozi, najduže 40 dana od dana hapšenja, pojašnjeno je iz suda.

Ukoliko to ne učine u tom roku, Barati će biti pušten iz pritvora.

Prema navodima policije u Crnoj Gori, hapšenje je sprovedeno u saradnji sa američkim Federalnim istražnim biroom (FBI), a SAD Baratija terete za učešće u hakerskim napadima na najmanje 150 američkih univerziteta, kao i za krađu povjerljivih podataka i intelektualne svojine.

Advokatica Milena Knežević kazala je agenciji Beta da Barati nije državljanin Crne Gore, niti ima odobren privremeni ili stalni boravak u Crnoj Gori.

Beta navodi da advokatica nije odgovorila na pitanje da li se Barati izjasnio o optužnici, da li je boravio u Crnoj Gori ili je bio u tranzitu, kao ni da li se protivi izručenju i, ukoliko se protivi, po kom osnovu.

Ona nije odgovorila ni na pitanje da li mu se na teret stavlja bilo koje krivično djelo počinjeno u Crnoj Gori, odnosno da li je osumnjičen za napad na informacionu infrastrukturu Crne Gore, koja je članica NATO-a.

- Imajući u vidu da se postupak nalazi u početnoj fazi, kao i obavezu čuvanja advokatske tajne i zaštite interesa našeg branjenika, u ovom trenutku nijesam u mogućnosti da komentarišem sadržinu spisa, procesne radnje, dokumentaciju kojom raspolažu nadležni organi, niti strategiju odbrane - rekla je Knežević za Betu.

Dodala je da će javnost biti blagovremeno informisana o činjenicama koje mogu biti saopštene nakon što odbrana bude imala uvid u kompletnu dokumentaciju i kada to bude u interesu postupka i branjenika.

- Smatramo da nije primjereno da se postupak vodi putem medija niti da se unaprijed iznose pravni stavovi o pitanjima koja će biti predmet odlučivanja nadležnih organa - kazala je advokatica.

Ime Amira Baratija, koji prema navodima policije ima iransko i tursko državljanstvo, nije navedeno u ranije objavljenim optužnicama u Sjedinjenim Američkim Državama za sajber kriminal.

Navodi koje je objavila crnogorska policija sadrže iste elemente kao slučaj u SAD protiv takozvane "Mabna grupe" iz 2018. godine.

Teheranski Institut Mabna i devet Iranaca terete se da su, u ime Iranske revolucionarne garde (IRGC), izveli sajber napade na više od 320 univerziteta širom svijeta, od čega oko 144 u Sjedinjenim Američkim Državama.

U objavljenoj optužnici protiv takozvane "Mabna grupe" takođe se navodi da je pričinjena šteta od 3,4 milijarde dolara, isto kao u slučaju Baratija.

Nijedan od devet optuženih iranskih državljana nije uhapšen niti osuđen, a američki tužioci navode da su nedostupni pravosudnim organima.

Iz Uprave policije Crne Gore i Višeg suda u Podgorici nijesu odgovorili na upite Radija Slobodna Evropa o detaljima ovog slučaja.

Crna Gora i Sjedinjene Američke Države nemaju formalni bilateralni ugovor o ekstradiciji.

Proteklih godina dvije države razvile su praksu saradnje u postupcima izručenja, uključujući više slučajeva u kojima su osobe optužene u SAD izručene američkom pravosuđu.

Jedan od posljednjih primjera je izručenje južnokorejskog državljanina Do Kvona, koji je uhapšen u Crnoj Gori u martu 2023. godine, a izručen Sjedinjenim Američkim Državama u decembru 2024. godine, nakon više sudskih odluka i konačne odluke tadašnjeg ministra pravde.