Fidelity: Poglavlje 17 najavljeno pa povučeno sa agende? DIK model mogao uticati na odluku

Konsultantska firma Fidelity saopštila je na društvenoj mreži Iks da je poglavlje 17, koje se odnosi na ekonomsku i monetarnu politiku, najprije najavljeno za privremeno zatvaranje u okviru pristupnih pregovora Crne Gore sa Evropskom unijom, a potom uklonjeno sa stranice Savjeta EU, bez javnog objašnjenja.

U objavi Fidelity navodi da je Savjet EU u petak najavio da će Crna Gora u ponedjeljak u Luksemburgu privremeno zatvoriti poglavlja 17, 18 i 19.

- Iste večeri, Poglavlje 17 koje se odnosi na ekonomsku i monetarnu politiku, nestalo je sa stranice Savjeta (desni dio slike). Sada na njoj stoje samo poglavlja 18 i 19, bez ikakvog objašnjenja zašto nema poglavlja 17 - navodi se u objavi.

Iz Fidelityja smatraju da je na promjenu agende mogao uticati najavljeni euro model, koji nazivaju DIK modelom, odnosno dužničko-inflatorno-kreditnim modelom.

- A objašnjenje je jednostavno: sve su prilike da je najavljeni euro model, koga mi zovemo DIK model (dužničko-inflatorno-kreditni model), uticao na sklanjanje poglavlja 17 sa agende međuvladine konferencije u oktobru - navodi se u objavi.

Za ovako veliku mjeru nije objavljena nijedna analiza

Kao jedan od razloga zbog kojih smatraju da je model sporan, iz Fidelityja ističu da za njegovu primjenu, kako navode, nije objavljena nijedna analiza, niti su konsultovani poslodavci i sindikati.

- Zašto je to urađeno? Veoma je prosto: za mjeru te veličine nije objavljena nijedna analiza a nisu konsultovani ni poslodavci ni sindikati. Dodatno, uz zakone nije dostavljena procjena uticaja propisa ni mišljenje Ministarstva finansija. Ministar finansija nije glasao, uz obrazloženje da mu treba više vremena od kada je prošlo 3 sedmice. Fond PIO je saopštio da nije učestvovao u izradi program a Fiskalni savjet nije dobio ni zvaničan zahtjev za mišljenje - navodi se u saopštenju.

Fidelity potom iznosi šest razloga zbog kojih, prema njihovom tumačenju, najavljeni model otvara pitanja u vezi sa zahtjevima iz poglavlja 17.

- Granica deficita je 3 odsto BDP-a. Premijer je sam najavio deficit od 4 do 5% BDP-a u 2027. godini a po nekim procjenama ide i do 7 odsto, što je neprihvatljivo - navode iz Fidelityja.

Fidelity ukazuje na zahtjeve koji se odnose na budžetsko planiranje i transparentnost ekonomskih projekcija.

- Planiranje na realnim i objavljenim projekcijama, koje propisuje Direktiva 2011/85/EU. Projekcije na kojima model počiva nijesu objavljene a niti jedna institucija nije ni konsultovana u pripremi modela - navodi se u objavi.

Kao treću spornu tačku, Fidelity izdvaja ulogu Fiskalnog savjeta, za koji navode da nije konsultovan.

- Nezavisna ocjena fiskalne politike. Fiskalni savjet, osnovan kao uslov za zatvaranje ovog poglavlja, nije ni pitan za mišljenje što predstavlja grubo kršenje nezavisnosti ove institucije na samom početku njenog rada - ističu iz te konsultantske firme.

Fidelity smatra da ukidanje doprinosa iz kojih se finansiraju penzije otvara pitanje dugoročne održivosti sistema.

- Srednjoročni budžetski okvir i ocjena dugoročne održivosti. Ukidaju se doprinosi iz kojih se finansiraju penzije, a Fond PIO nije učestvovao u izradi što je jasan indikator rezervi prema modelu - navodi se u objavi.

U petoj tački Fidelity problematizuje način određivanja zarada u Crnoj Gori i njihov odnos sa produktivnošću.

- Funkcionalna tržišna ekonomija. Zarade većine zaposlenih određuju se zakonom, prema stepenu obrazovanja, a ne prema produktivnosti - navode iz Fidelityja.

Kao posljednju tačku, Fidelity ukazuje na ograničenja koja proizlaze iz korišćenja eura i nemogućnosti prilagođavanja kursa sopstvene valute.

„Uslov za zadržavanje eura. EU je 2018. poručila da Crna Gora može da koristi euro ako to ne ugrožava njenu stabilnost i konkurentnost. Zemlja bez sopstvene valute ne može kursom da ispravi nagli rast troškova rada kakav se predviđa euro modelom“, navodi se u objavi.

Na kraju, iz Fidelityja poručuju da smatraju da su pokazatelji koji upućuju na probleme sa modelom već vidljivi.

- Sve je jasno, znakovi pored puta su svuda oko nas; samo treba čitati i praviti bilješke... - zaključuje se u objavi konsultantske firme Fidelity na društvenoj mreži Iks.