MMR vakcinu za godinu primilo samo 13 odsto djece

Obuhvati djece imunizacijom u 2025. godini, prema kalendaru obavezne vakcinacije protiv više bolesti, uključujući i dječiju paralizu, u padu su u odnosu na prethodnu, a u nekim slučajevima na najnižem nivou u posljednjoj deceniji.

To je zaključak Instituta za javno zdravlje Crne Gore, zbog čega epidemiolozi u najnovijem izvještaju preporučuju pedijatrima da zovu roditelje da dovedu djecu na obaveznu vakcinaciju, ali i da procesuiraju roditelje koji višestruko odbijaju pozive na vakcinaciju, u skladu sa odredbama Zakona o zaštiti stanovništva od zaraznih bolesti. 

Radi se o vakcinama protiv malih boginja, rubeole i zaušaka (MMR), tuberkuloze (BCG), dječije paralize... Ove vakcine, prema kalendaru vakcinacije, djeca primaju od rođenja do završetka osnovne škole, odnosno u porodilištu i domovima zdravlja.

– Tokom 2025. godine planirane sistematske primovakcinacije prema kalendaru vakcinacije – lica određenog uzrasta, izvršene su sa obuhvatima od: 82,2 % – BCG, 13,2 odsto – MMR1; 75,5 odsto (sa tri doze vakcine koja sadrži komponente DTaP3 i IPV3); 41,5 odsto sa tri doze vakcine protiv hepatitisa B3 i 28,4 odsto – sa tri doze vakcine protiv pneumokoka (PCV3). Revakcinacije su ostvarene sa obuhvatima od 45,6% sa DTaP-IPV-Hib-HepB vakcinom u drugoj godini života, 73,1% drugom revakcinacijom DTaP-IPV vakcinom u prvom razredu osnovne škole, 67,7% trećom revakcinacijom dT-IPV vakcinom u završnom razredu osnovne škole i 44,6% četvrtom revakcinacijom protiv difterije i tetanusa u četvrtom razredu srednje škole. U poređenju sa izvještajem za 2024. godinu, obuhvat BCG vakcinom zabilježio je blagi pad, dok je obuhvat trećom dozom vakcine protiv hepatitisa B značajno smanjen, za gotovo 20 procentnih poena, čime su navedeni obuhvati ostali znatno ispod nivoa registrovanih tokom prethodne decenije. Nakon što je u 2022. godini zabilježen blagi porast obuhvata MMR vakcinom, u 2025. godini se nastavio trend pada iz 2024. i iznosi alarmantnih 13,2%, navodi se u izvještaju IJZCG, u koji je "Dan" imao uvid.

Oni upozoravaju da "gubitak kolektivnog imuniteta među djecom, posebno kada su u pitanju morbile, predstavlja ozbiljan javnozdravstveni rizik sa potencijalno razornim posljedicama u uslovima epidemije. Ovo zahtijeva hitnu, odlučnu i koordinisanu reakciju zdravstvenih vlasti i svih društvenih aktera, uključujući i međunarodne partnere".

Vakcinacija protiv morbila (malih boginja), mumpsa (epidemijskih zaušaka) i rubeole (crvenke) djece u drugoj godini (rođena 2024. godine) MMR vakcinom sprovedena je sa obuhvatom na nivou države od 13,2%, što predstavlja obuhvat koji je 9,4 procentnih poena niži u odnosu na prethodnu godinu (22,6%) i daleko niži od potrebnih 95%, upozoravaju iz IJZCG.

– Obuhvat iznad 50% nije postigla nijedna opština, dok su u pojedinim opštinama registrovani obuhvati koji predstavljaju ozbiljan epidemiološki rizik. Bez hitnog angažovanja domova zdravlja i cjelokupnog zdravstvenog sistema na unapređenju vakcinacije, posljedice po javno zdravlje mogu biti značajne. Posebno zabrinjava situacija u Šavniku, gdje obuhvat iznosi 0%, što zahtijeva reakciju nadležnog Doma zdravlja u Nikšiću, iako su procenti obuhvata drastično promjenljivi sa vakcinacijom već nekoliko djece zbog malog broja djece u ovoj opštini. Nadalje, niske stope ispod 10% zabilježene su i u opštinama: Zeta (3,0%), Budva (3,5%), Nikšić (4,9%), Plužine (5,0%), Danilovgrad (5,2%), Bar (7,0%), Cetinje (8,3%) i Ulcinj (9,0%). U ostalim opštinama obuhvat se kretao od 10% do 50%. Najniže vrijednosti u ovoj grupi registrovane su u Tuzima (10,8%), Žabljaku (12,1%), Beranama (12,3%), Podgorici (12,9%), Kotoru (13,5%), Mojkovcu (13,9%), Petnjici (14,3%), Tivtu (18,9%) i Bijelom Polju (19,2%). Obuhvat iznad 20% zabilježen je u Pljevljima (23,9%), Rožajama (24,5%) i Herceg Novom (29,7%), dok su nešto viši obuhvati registrovani u Plavu (30,4%), Kolašinu (34,9%), Andrijevici (40,0%) i Gusinju (47,2%). I pored

razlika među opštinama, obuhvat je u većini njih i dalje značajno ispod preporučenog nivoa, upozorava IJZCG.

Vakcinacija na rođenju i tokom prve godine života BCG vakcinom (protiv tuberkuloze) izvršena je sa obuhvatom na nivou države od 82,2%, što je za 3,2 procentna poena niže u odnosu na prethodnu godinu (85,4%). Ova vakcinacija je obavezna od 1976. godine, a sprovodi se prije otpusta iz porodilišta, ili u domovima zdravlja pri prvom sistematskom pregledu novorođenčadi/odojčadi koja vakcinu nisu primila u porodilištu.

– Primovakcinacija protiv difterije, tetanusa i pertusisa, odnosno velikog kašlja (tri doze kombinovane vakcine), koja se odnosi na kohortu djece rođene 2024. godine, sprovedena je sa obuhvatom na nivou države od 75,5%, što je za 5,5 procentnih poena niži obuhvat u odnosu na prethodnu godinu (81,0%). Vakcinacija protiv dječije paralize (3 doze inaktivisane vakcine protiv poliomijelitisa) sprovedena je sa obuhvatom na nivou države od 75,5% za djecu rođenu 2024. godine, što je za 5,5 procentnih poena niži obuhvat u odnosu na prethodnu godinu (81,0%), navode iz IJZCG.

Vakcinacija protiv hemofilusa influence tip B (HIB vakcina), uvedena je 2006. godine za svu djecu uzrasta do pet godina. Primovakcinacija sa tri doze na nivou Crne Gore sprovedena je sa obuhvatom od 75,5% za djecu rođenu 2024. godine, što je za 5,5 procentnih poena niži obuhvat u odnosu na prethodnu godinu (81,0%).

Vakcinacija protiv hepatitisa B je 2002. godine uvedena u kalendar kao obavezan vid vakcinacije sve djece u Crnoj Gori – sa čime se i započelo u kohorti rođenoj 2003. godine. Obuhvat sprovedenih vakcinacija (tri doze vakcine protiv hepatitisa B) na nivou Crne Gore, za djecu rođenu 2023. godine, iznosi 41,5%, što predstavlja značajno smanjenje u odnosu na prethodni izvještajni period, kada je obuhvat iznosio 61,3%, navodi se u izvještaju IJZCG.