IA: Dvije nove opštinske agencije počele sa radom, ali nedostatak stručnog kadra i dalje koči decentralizaciju prostornog planiranja

Novi presjek stanja u oblasti decentralizacije prostornog planiranja pokazuje da je za sedam mjeseci broj operativnih lokalnih agencija povećan sa dvije na četiri, nakon što su sa radom počele i agencije u Glavnom gradu i Opštini Kolašin. Ipak, nedostatak stručnog kadra i dalje sprečava opštine da samostalno preuzmu poslove prostornog planiranja - poručili su u Institutu Alternativa.

Istovremeno, kako su naglasili, modeli zajedničkog organizovanja lokalnih kapaciteta nijesu zaživjeli, dok je državna Agencija za planiranje prostora Crne Gore preuzela izradu lokalnih prostorno - urbanističkih planova u tri opštine.

- U februaru ove godine Institut alternativa utvrdio je da je, od ukupno dvadest pet, devet opština osnovalo lokalna društva za planiranje prostora, od kojih su tada bila operativne samo dvije - u Opštini Nikšić i Opštini Herceg Novi. Novi IA presjek pokazuje da je u međuvremenu broj osnovanih ostao isti, dok su operativne postale i agencije u Glavnom gradu i Opštini Kolašin, čime je broj operativnih povećan na četiri. To je potvrdila državna sekretarka u Ministarstvu prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine Marina Izgarević Pavićević na 11. sjednici Zelene poslaničke grupe, održanoj 17. septembra - naveli su u saopštenju.

Podsjećaju da je Zakon o uređenju prostora ponovo uveo lokalne planske dokumente, čime je dio nadležnosti u oblasti prostornog planiranja formalno vraćen opštinama.

- Državne planske dokumente izrađuje privredno društvo koje osniva Vlada, odnosno Agencija za planiranje prostora Crne Gore, dok lokalne planske dokumente izrađuju društva koja osnivaju lokalne samouprave. Zakon omogućava i da dvije ili više opština osnuju zajedničko društvo za izradu lokalnih planskih dokumenata, ili da po osnovu sporazuma opštine angažuju državnu Agenciju - istakli su u IA.

Da bi lokalne agencije bile operativne neophodno je, dodaju oni, da dobiju zvaničnu licencu za obavljanje djelatnosti izrade planskih dokumenata, za šta moraju zadovoljiti kadrovske uslove.

- Za obavljanje ovih poslova lokalna društva moraju imati odgovornog planera i najmanje četiri planera, sa iskustvom od pet, sedam ili deset godina na poslovima prostornog ili urbanističkog planiranja, zavisno od kvalifikacija i pozicije.  Prema zvaničnim podacima objavljenim na sajtu Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine, licenca je izdata za državnu Agenciju, kao i za lokalne agencije u Podgorici, Nikšiću, Herceg Novom i Kolašinu. Upravo zbog ograničenih kadrovskih kapaciteta, više opština je Institutu alternativa tokom  prethodnog istraživanja najavljivalo međusobnu saradnju - naveli su u IA.

Međutim, kako su ukazali, do septembra nijedan od tih modela nije zaživio u prvobitno najavljenom obliku.

- Opština Herceg Novi, Opština Kotor i Opština Tivat planirale su da koriste kapacitete hercegnovske Agencije, dok je Opština Žabljak najavljivala saradnju sa Agencijom iz Opštine Nikšić. Opština Berane je, sa druge strane, najavljivala osnivanje zajedničkog preduzeća sa Opštinom Mojkovac i Opštinom Andrijevica. U međuvremenu su Opština Tivat, Opština Žabljak i Opština Berane izradu svojih prostorno-urbanističkih planova povjerile državnoj Agenciji za planiranje prostora Crne Gore - kazali su u IA.

Prema njihovim riječima, iako Zakon izradu lokalnih planskih dokumenata u osnovi vraća lokalnom nivou ostavljena je mogućnost da taj posao ponovo preuzme država, odnosno državna Agencija.

- Iz Agencije za prostorno planiranje Crne Gore su u odgovoru IA naveli da je “Vlada Crne Gore, za sada zaključila sporazum sa tri opštine po pitanju izrade prostorno-urbanističkih planova. Napominjemo da nije isključena mogućnost da Vlada Crne Gore uskoro zaključi sporazum i sa drugim opštinama, ukoliko iste iskažu interesovanje za potrebom angažovanja državne Agencije.” Opština Žabljak je Institutu alternativa potvrdila da za planske dokumente nižeg reda u odnosu na prostorno-urbanistički plan još nije angažovala nijednu agenciju i da te poslove ne može obavljati samostalno zbog nedostatka kadrovskih kapaciteta - kazali su u IA.

Slična situacija je, ističu oni, i u Opštini Berane.

- Iako su doneseni Odluka o osnivanju Agencije i njen Statut, za početak rada još nedostaje jedno stručno lice, a nastavljaju se razgovori sa Opštinom Mojkovac i Opštinom Andrijevica o zajedničkom modelu - naveli su u saopštenju.

Iz Opštine Ulcinj su, napominju, kazali da prethodno reformisana Agencija ima deset zaposlenih koji su raspoređeni za obavljanje poslova projektovanja i nadzora, ali joj, u skladu sa važećom sistematizacijom, nedostaje odgovorni planer, odnosno rukovodilac Sektora za planiranje. Na konkurs za ovo radno mjesto, prema njihovim riječima, nije bilo prijavljenih kandidata, zbog čega će biti ponovljen.

- Smatramo da postoji realna mogućnost da se u narednom periodu obezbijedi i popuniti potreban stručni kadar, u skladu sa sistematizovanim radnim mjestima i potrebama Agenciji - kazali su u odgovoru IA.

Opština Rožaje se, dodaju oni, opredijelila za saradnju sa državnom Agencijom, uz namjeru da u budućnosti formira sopstveno društvo.  Zavod u Opštini Bar i dalje nije funkcionalan i nema akt o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji.

- U Opštini Bijelo Polje imenovan je vršilac dužnosti direktora Agencije, ali nema potvrde da je društvo počelo sa radom. Opština Gusinje takođe nema kapaciteta za osnivanje svoje agencije, pa navode da trenutno pregovaraju o saradnji sa Opštinom Berane. Odgovor Opštine Kotor nije ukazao na promjene u odnosu na stanje zabilježeno prethodnim istraživanjem. U ostalim opštinama nismo utvrdili značajnije promjene kada je riječ o osnivanju ili početku rada lokalnih društava za planiranje prostora. U Zeti, Tuzima, Pljevljima, Plavu, Danilovgradu, Petnjici, Plužinama, Šavniku, Cetinju, Budvi i Kotoru nije bilo pomaka.  Za većinu njih nismo pronašli nove javno dostupne podatke, niti su odgovorile na upite Instituta alternativa - istakli su u saopštenju.

Podsjećaju da su lokalne samouprave bile dužne da ova društva osnuju u roku od 60 dana od stupanja Zakona na snagu, odnosno do početka maja 2025. godine.