CGO: Crna Gora prednjači u regionu po politički motivisanim digitalnim prijetnjama civilnom društvu i nepovjerenju u institucionalnu zaštitu

Od svih jedanaest država obuhvaćenih istraživanjem „Pod pritiskom: digitalna bezbjednost civilnog društva na Zapadnom Balkanu i u Evropskoj uniji“, organizacije civilnog društva iz Crne Gore najčešće prepoznaju digitalne prijetnje kao politički motivisane, dok institucionalni odgovor ocjenjuju među najslabijima, navodi se u saopštenju Centra za građansko obrazovanje koje potpisuje Željka Zvicer, saradnica na projektima.

 Istraživanje je dio projekta koji vodi Beogradski centar za bezbjednosnu politiku (BCBP), a partner za Crnu Goru je Centar za građansko obrazovanje (CGO).

 - Od 33 predstavnika i predstavnice civilnog društva iz Crne Gore koji su učestvovali u istraživanju, oko 65% kao glavne aktere iza digitalnih prijetnji vidi političke aktere, što je najveći zabilježeni udio među svih jedanaest obuhvaćenih država- pokazalo je istraživanje.

 Istovremeno, 61% ispitanika smatra da institucije na digitalne napade reaguju rijetko i neujednačeno, dok 21% navodi da ne reaguju uopšte, što Crnu Goru svrstava odmah iza Bosne i Hercegovine po izostanku institucionalne reakcije u regionu. Uz to, oko 65% ocjenjuje da je pravna zaštita od digitalnih prijetnji slaba, što je drugi najlošiji rezultat u istraživanju, odmah iza Poljske.

 Podaci pokazuju i da su organizacije u Crnoj Gori posebno izložene kroz alate koje svakodnevno koriste. Tako su aplikacije za razmjenu poruka prepoznate kao najranjiviji resurs (42%), najviše među svim državama obuhvaćenim istraživanjem, dok su javni protesti označeni kao najčešći okidač za digitalne napade (67%). Ovim se Crna Gora, uz Srbiju, izdvaja kao zemlja u kojoj je digitalni pritisak posebno usmjeren na građanski aktivizam.

 Istraživanje ukazuje i na ozbiljan nedostatak umrežavanja. Više od 80% ispitanika nije povezano ni sa jednom nacionalnom, regionalnom ili međunarodnom mrežom za digitalnu bezbjednost, što je drugi najizraženiji jaz zabilježen u istraživanju, odmah iza Poljske. Istovremeno, organizacije iz Crne Gore iskazuju najveću potrebu za obukama iz digitalne bezbjednosti (73%) i dostupnim digitalno-forenzičkim uslugama (67%) među svim državama obuhvaćenim istraživanjem.

 Ovakva kombinacija, upozoravaju iz CGO,  izražena izloženost digitalnim prijetnjama, slabo povjerenje u institucije i pravnu zaštitu, te nedovoljna povezanost sa mrežama podrške - ostavlja organizacije civilnog društva u Crnoj Gori među najranjivijima u regionu.

 CGO podsjeća da se ovakvi nalazi uklapaju u širu sliku koju potvrđuje i najnoviji Izvještaj Evropske komisije o vladavini prava u poglavlju za Crnu Goru. U dijelu koji se odnosi na civilno društvo konstatuje se da, uprkos formalnim obavezama države, i dalje postoje ozbiljni izazovi u planiranju zakonodavstva i sprovođenju kvalitetnih i inkluzivnih javnih konsultacija. Drugim riječima, formalni okvir postoji, ali njegova dosljedna primjena u praksi i inkluzivnost dalje izaostaje.

 - Digitalna bezbjednost civilnog društva nije samo tehničko pitanje, već pitanje funkcionisanja demokratije, vladavine prava i zaštite osnovnih sloboda. Zato CGO poziva nadležne institucije da uspostave pouzdane mehanizme prijavljivanja i efikasnog postupanja u slučajevima digitalnih napada, unaprijede pravnu zaštitu i snažnije podrže umrežavanje organizacija sa regionalnim i međunarodnim partnerima. U suprotnom, prostor za djelovanje civilnog društva biće sve ranjiviji, a digitalni napadi će nastaviti da prolaze bez adekvatnog institucionalnog odgovora- poručili su iz CGO.