Čabarkapa: Skupa priprema za Enciklopediju Crne Gore
Centar za građansko obrazovanje (CGO) ukazuje da su za projekat Crnogorske akademije nauka i umjetnosti (CANU) - Enciklopedija Crne Gore - sredstva za honorare trošena tokom 2023. i početkom 2024. godine, iako je projekat zvanično započet tek 1. septembra 2024. godine.
Kako su rekli u CGO-u, za Radni tim za početak rada na Enciklopediji, od 7. februara 2023. do 1. septembra 2024. godine, potrošeno je 113.664,32 eura, od čega 104.044,52 eura na honorare ovog tijela, a 9.619,79 eura na dodatne troškove.
- Programom rada CANU za 2023. godinu planiran je početak realizacije ovog projekta, a Predsjedništvo CANU je 30. januara 2023. godine odlučilo da pripremne aktivnosti počnu već 1. februara, uz formiranje Radnog tima, u koje su imenovali sami sebe i troje zapošljenih u CANU. Zadatak ovog tijela bio je da sprovede pripreme do formiranja Redakcije Enciklopedije - kazala je Sara Čabarkapa, koordinatorka projekta "Aktivno građanstvo" u CGO-u.
Ona je istakla da, prema Godišnjaku CANU za 2023. godinu, koji još nije javno dostupan, Radni tim se tokom te godine sastao 21 put, a za svaku od tih sjednica članovi i članice ovog tima bili su plaćeni, odnosno ukupno im je isplaćeno 64.297,45 eura. U 2024. godini održano je dodatnih 12 sjednica, za koje je utrošeno još 39.747,08 eura. Honorar je, kako navodi, po članu po sjednici iznosio 261,36 eura, a na posljednjoj, 33. sjednici, učestvovalo je čak 22 ljudi, što je samo za tu sjednicu iznosilo 5.749,92 eura.
- U tom Godišnjaku iz 2023. godine navodi se da je Radni tim popisao građu bivšeg Leksikografskog zavoda Crne Gore, kao i ranije materijale CANU o pokušajima izrade Enciklopedije Crne Gore, te da je pored Opšteg azbučnika CANU, u građi CANU pronađeno i popisano ukupno 2.355 leksikografskih članaka. Takođe je digitalizovan AlfabetaraAzbučnik/Abecedar i raniji radni materijali, organizovana posjeta Leksikografskom zavodu „Miroslav Krleža” u Zagrebu, održani sastanci sa pojedinim stručnjacima u cilju izrade strukture i formiranja organizacionog sastava na izradi Enciklopedije Crne Gore, izrađen pregled enciklopedija u regionu i započet razvoj softverske podrške za projekat. CANU je učestvovala i u radu Mreže evropskih enciklopedija. Međutim, iste aktivnosti, uz manje detalja, ponavljaju se i u Godišnjaku za 2024. godinu, koji takođe nije javno dostupan, zbog čega ostaje nejasno kada su pojedine aktivnosti zaista realizovane - istakla je Čabarkapa.
Iako su pripremne aktivnosti za ovako važan projekat nesporno potrebne, postavlja se pitanje, ističe ona, da li je za njih bilo neophodno više od godinu i po dana, kao i zašto u tom periodu nijesu razvijeni jasni interni kriterijumi koji bi osigurali meritornu selekciju oni koji će pisati za Enciklopediju Crne Gore.
Prema njenim rijačima, građani i građanke Crne Gore platili su čak 33 sjednice ovog radnog tijela čiji je mandat bio samo da omoguće početak rada na ovom projektu. CGO podsjeća i da CANU do danas ne posjeduje kao informaciju biografije spoljnih saradnika, među kojima se nalazi i Milan Stojović, poznat po ratnohuškačkoj retorici iz 90-ih.
- U Radnom timu nalazio se tadašnji predsjednik CANU, Dragan Vukčević, koji je danas glavni i odgovorni urednik Enciklopedije Crne Gore, kao i rukovodilac Leksikografskog centra. Samo po osnovu ove dvije funkcije, on je prošle godine prihodovao 21.024 eura, dok je ukupno iz CANU primio 40.446 eura, a taj iznos će ove godine biti i veći - napomenula je Čabarkapa.
CGO podsjeća da je za period od 1. septembra 2024. do kraja 2026. godine planirano gotovo milion eura za ovaj projekat.
- Kada se tome dodaju troškovi iz pripremne faze, jasno je da će ukupni izdaci premašiti tu cifru, dok javnost i dalje nema uvid u rokove niti u kojoj je fazi realizacije projekat. Istovremeno, CANU kontinuirano traži i dobija dodatne novce iz različitih ministarstava, što otvara i pitanje da li se troškovi dupliraju ili su toliko loše planirani, iako su ovako visoki. Pri tom, CANU ne pravda te troškove ministarstvima ugovorom propisanom dokumentacijom - naglasila je Čabarkapa.
CGO je ponovo pozvao CANU da novac građana i građanki Crne Gore koristi transparentno i odgovorno, te da javnost redovno informiše o svim fazama rada na Enciklopediji Crne Gore.