ASK: Promotivne aktivnosti prije kampanje mogu ugroziti transparentnost finansiranja izbora

U susret izbornom ciklusu 2027. godine, Agencija za sprečavanje korupcije poziva sve učesnike predstojećeg izbornog procesa da u periodu koji prethodi formalnom početku izborne kampanje postupaju sa dodatnim stepenom odgovornosti, uz puno uvažavanje principa transparentnosti, jednakosti učesnika i očuvanja povjerenja javnosti u izborni proces, naveli su iz Agencije za sprečavanje korupcije.

Ovaj poziv, kako ističu, posebno se odnosi na aktivnosti političkih subjekata koje se sprovode prije formalnog početka izborne kampanje. 

- Takve aktivnosti prepoznate su kao poseban rizik u okviru procjene rizika i procedura za postupanje u oblastima koje mogu uticati na integritet izbornog procesa, razvijenih u saradnji sa Međunarodnom fondacijom za izborne sisteme (IFES). Naime, važeći pravni okvir definiše izbornu kampanju i redovan rad političkih subjekata, ali u praksi ne uspostavlja dovoljno jasnu granicu između redovnog političkog rada i aktivnosti koje po svojoj prirodi mogu imati obilježja predizborne kampanje - dodaje se u saopštenju. 

Poseban izazov i rizik predstavlja, kako ističu, period prije raspisivanja izbora, odnosno prije formalnog početka kampanje i nastupanja obaveze otvaranja posebnog računa za njeno finansiranje.

- Ovakva regulatorna praznina može predstavljati rizik za transparentnost finansiranja izbornog procesa, naročito u okolnostima kada politički subjekti i prije formalnog početka izborne kampanje intenziviraju aktivnosti usmjerene ka javnosti i biračima. Aktuelne promotivne aktivnosti, koje se u javnosti predstavljaju kao promocija određenih političkih modela, politika ili vrijednosti, dodatno pokazuju koliko granica između redovnog političkog djelovanja i aktivnosti koje mogu imati efekat predizborne kampanje u praksi može biti nejasna - istakli su u saopštenju. 

Agencija posebno ukazuje na to da se rizici za integritet izbornog procesa ne odnose isključivo na finansiranje aktivnosti političkih subjekata, već i na pojave koje u javnosti mogu stvoriti percepciju nejednakih uslova političke utakmice.

- Upravo zbog toga, Agencija je u okviru procjene rizika sprovedene sa IFES-om ovu oblast identifikovala kao rizičnu i predvidjela odgovarajuće procedure za njeno praćenje i procjenu usklađenosti. Cilj takvog pristupa nije ograničavanje zakonitih političkih aktivnosti, već jačanje kapaciteta Agencije da pravovremeno prepozna potencijalne rizike za transparentnost finansiranja i jednake uslove za političke subjekte. Iako u okviru važećeg zakona ne može automatski tretirati kao izbornu kampanju aktivnosti koje nijesu obuhvaćene zakonskom definicijom, Agencija ima odgovornost da jasno i pravovremeno ukaže na potencijalne rizike. Postojanje regulatorne praznine ne znači da rizik za integritet izbornog procesa ne postoji - pojasnili su u saopštenju. 

Agencija će, kako navode, u okviru svojih zakonskih nadležnosti, nastaviti da prati razvoj političkih i promotivnih aktivnosti u predizbornom periodu, primjenjuje procedure za procjenu rizika i, kada za to postoje osnovi, ukazuje na pojave koje mogu biti relevantne sa stanovišta transparentnosti finansiranja i integriteta izbornog procesa.

- Integritet izbornog procesa podrazumijeva ne samo poštovanje postojećih pravila, već i pravovremeno prepoznavanje rizika tamo gdje zakonodavstvo ostavlja prostor za različita tumačenja - zaključuje se u saopštenju.