Poljska gradi najveću vojsku u Evropi i okreće se domaćoj proizvodnji oružja

Dok Poljska gradi najveću vojsku u Evropi, okreće se domaćim i drugim centralnoevropskim odbrambenim kompanijama kako bi smanjila zavisnost od udaljenih dobavljača koji nijesu u stanju da brzo povećaju isporuke, kažu vladini zvaničnici i predstavnici kompanija.

Poljska potrošnja na nabavku naoružanja i vojne opreme od domaćih kompanija, uključujući zajednička ulaganja s drugim centralnoevropskim kompanijama, porasla je gotovo četiri puta od 2022. godine, na 7,58 milijardi eura prošle godine, prema podacima Agencije za naoružanje koje je analizirao Rojters.

Dok je sukob u Ukrajini podstakao veća izdvajanja za odbranu širom Evrope, u Poljskoj je to glavni prioritet jer ta zemlja dijeli granicu s Ukrajinom i Rusiju vidi kao prijetnju, kažu zvaničnici.

Poljski predsjednik Karol Navrocki i načelnik Generalštaba Oružanih snaga Poljske, general Veslav Kukuła, razgledaju vojna vozila prije parade koja se održava pod sloganom „#PolskaSafe – Bezbjedna Poljska“.

- Gradimo najveću kopnenu vojsku u Evropi. Činjenica da nešto koristi naša vojska i činjenica da se proizvodi u Poljskoj postaje sve važnija - rekao je za Rojters zamjenik ministra državne imovine Konrad Golota.

Odbrambene kompanije u Poljskoj povezane s državom ponovo su povećale kapitalna ulaganja tokom prošle godine, a više od deset državnih zvaničnika, predstavnika kompanija i stručnjaka reklo je Rojtersu da novi potez Varšave odražava promjenu koja stvara mogućnosti za odbrambene kompanije u regionu.

Regionalni zaokret

Očekuje se da će Poljska ove godine potrošiti oko 53 milijarde eura na osnovne izdatke za odbranu, što je četvrti najveći iznos u EU, iza Francuske, Italije i Njemačke, prema podacima NATO-a, u odnosu na 44 milijarde eura 2025. godine. To odgovara iznosu od oko 4,7 odsto bruto domaćeg proizvoda.

Iako veliki sistemi, poput raketnih baterija „Patriot“ američke proizvodnje, tenkova „Abrams“ i borbenih aviona F-35, i dalje ostaju važni, poljski zvaničnici kažu da je proširenje domaće i regionalne proizvodnje dronova, municije i druge opreme koja se često koristi postalo prioritet.

Strategija Poljske odražava šire preispitivanje širom Evrope, dok vlade nastoje da obnove kapacitete odbrambene industrije, nakon što je rat u Ukrajini pokazao koliko brzo savremeni sukobi mogu da iscrpe zalihe municije.

- Ovo nije samo ulaganje kojim se obezbjeđuje da imamo visoko razvijenu odbrambenu industriju, koja predstavlja pokretačku snagu poljske privrede, već je riječ o nezavisnosti lanca snabdijevanja. To obezbjeđuje nezavisno snabdijevanje fronta, ako se za tim ukaže potreba - rekao je ministar odbrane i potpredsjednik vlade Vladislav Kosinjak-Kamiš.

Donedavno su odbrambene kompanije iz zemalja poput Češke, Slovačke i Mađarske imale ograničenije prisustvo u Poljskoj, koja se u velikoj mjeri oslanjala na državne proizvođače poput PGZ-a i američke dobavljače.

Sada te kompanije vide priliku.

Kompanija CSG sa sjedištem u Češkoj, veliki dobavljač municije za Ukrajinu, potpisala je posljednjih mjeseci niz sporazuma o proširenju proizvodnje u Poljskoj.

To uključuje prenos tehnologije za proizvodnju pogonskih punjenja na ćerku kompaniju PGZ-a MESKO, kao i sporazum s PGZ-om o proširenju proizvodnje dronova, raketa, municije i oklopnih vozila.

Dron tipa „Šahed“ Hornet, projektovan i proizveden u Poljskoj, postavljen je na lanseru u proizvodnom pogonu u Sohačevu, Poljska.

Poljska jedinica CSG-a takođe je preuzela proizvođača komponenti za odbrambenu industriju Domar MS.

U avgustu je CSG potpisao sporazum vrijedan više od 100 miliona eura s jedinicom PGZ-a Dezamet za isporuku komponenti za artiljerijsku municiju kalibra 155 mm i zaseban ugovor vrijedan 150 miliona eura s kompanijom Huta Stalowa Wola za opremu za borbena vozila.

- Centralna Evropa prolazi kroz širu promjenu načina na koji se grade kapaciteti odbrambene industrije. Poljska je strateško tržište za CSG i jedan od ključnih pravaca našeg dugoročnog razvoja i proširenja proizvodnih kapaciteta - rekao je za Rojters izvršni direktor kompanije CSG Polska Vojčeh Gžonka.

„Proizvodnja bliža tržištu“

Druge odbrambene grupe odgovaraju na napore Varšave.

Poljski proizvođač naoružanja Grupa Njevjadov, kompanija u sastavu Njevjadov PGM-a, pokreće proizvodnju municije kalibra 155 mm s kompanijom KNDS Ammo France, a očekuje se da će proizvodnja od sljedeće godine dostići 180.000 granata godišnje.

PGZ je u martu saopštio da će sarađivati s estonskom kompanijom Frankenburg Technologies na proizvodnji sistema protivvazdušne odbrane izuzetno kratkog dometa u Poljskoj.

Pomorska parada tokom obilježavanja Dana oružanih snaga Poljske u Gdinji, Poljska, 15. avgusta 2026.

Zdenjek Rod, stručnjak za odbranu na Univerzitetu CEVRO u Pragu, rekao je da se Poljska pojavljuje kao pionir u nastojanjima da se vojna proizvodnja „premjesti bliže tržištu“ unutar Evrope.

- Godinama su isporuke iz Sjedinjenih Država bile prioritet kako bi se obezbijedila interoperabilnost NATO-a. Sada Poljska pokušava da obezbijedi otpornost na globalne poremećaje tako što se sve više okreće regionalnim i evropskim dobavljačima - rekao je Rod.

Poljski zvaničnici takođe su rekli Rojtersu da razgovaraju o proširenoj industrijskoj saradnji sa zemljama, uključujući Slovačku i Mađarsku.

Njemački Rajnmetal rekao je da je rastuća potražnja iz Poljske jedan od razloga zbog kojih tamo uspostavlja proizvodne kapacitete i razvija regionalni centar za održavanje i popravku kopnenih borbenih sistema.

Oružane snage Poljske ove godine premašile su 220.000 pripadnika, što ih čini jednim od najvećih vojnih sastava u Evropi, a Poljska je, zajedno s Estonijom, jedna od rijetkih članica NATO-a koje su blizu obaveze NATO-a da do 2035. godine troše pet odsto BDP-a na odbranu.

Pripadnici Oružanih snaga Poljske.

Kao još jedan znak ambicija Varšave u oblasti odbrambene industrije, ona je prošlog mjeseca ponudila da zajedno s Ukrajinom i Sjedinjenim Državama proizvodi rakete za sistem protivvazdušne odbrane „Patriot“.

- Ako želite da prodajete u Poljskoj, morate da investirate u Poljskoj, morate da prenesete tehnologiju, morate da radite na zajedničkim projektima s nama. Što više fabrika i znanja imamo na svojoj strani, to je naša odbrana bolja - rekao je za Rojters zamjenik ministra državne imovine Golota.