Od „odreda smrti“ do optuženičke klupe: Arhitekta najkrvavijeg rata protiv droge konačno pred sudom u Hagu

Bivši predsjednik Filipina Rodrigo Duterte prvi put se pojavio u javnosti u sudnici Međunarodnog krivičnog suda (MKS) u Hagu, 18 mjeseci nakon što je prebačen u pritvorsku jedinicu tog suda.

Duterte se suočava s optužbama za ubistva i zločine protiv čovječnosti u okviru svog kontroverznog „rata protiv droge“, prenijele su svjetske agencije.

Duterte je bio predsjednik Filipina od 2016. do 2022. godine, a optužnica ga tereti za organizovanje, finansiranje i naoružavanje „odreda smrti“ koji su ciljali prodavce i konzumente droge. Uhapšen je i prebačen u Hag u martu 2025. godine.

Tokom srijede, sudije MKS-a saslušale su argumente o njegovom zdravstvenom stanju i sposobnosti da prati suđenje, čiji je početak zakazan za novembar. Njegov pravni tim naveo je da Duterte pati od kognitivnog pada koji mu narušava pamćenje i sposobnost obavljanja svakodnevnih aktivnosti, zbog čega smatraju da nije u stanju da učestvuje u procesu. Sam Duterte, obučen u crno odijelo i bijelu košulju, pred sudom nije davao izjave.

U januaru ove godine sudije su, ipak, procijenile da je Duterte zdravstveno sposoban da učestvuje u pripremnim ročištima, te su, umjesto uključivanja putem video-linka iz pritvora, zatražile njegovo lično prisustvo u sudnici.

Nalog za hapšenje tereti Dutertea za vođenje sistematske i široke kampanje u periodu od 2011. do 2019. godine, koja je rezultirala hiljadama ubistava, uključujući i period kada je bio gradonačelnik Davaa. Zvanična policijska statistika navodi da je u tim akcijama ubijeno 6.200 ljudi, dok tužioci MKS-a procjenjuju da stvarni broj žrtava doseže i do 30.000.

Duterte je ranije tvrdio da je policiji naređivao da djeluje isključivo u samoodbrani, a pristalicama je poručivao da je spreman da „trune u zatvoru“ kako bi Filipine oslobodio droge. Brutalni obračun s narko-kriminalom bio je i glavna okosnica njegove kampanje 2016. godine, tokom koje je otvoreno obećavao likvidaciju hiljada dilera.

Tužilaštvo ga tereti po tri tačke optužnice za zločine protiv čovječnosti i za učešće u najmanje 76 ubistava.

Duterte je prvi bivši azijski šef države optužen pred MKS-om i prvi osumnjičeni prebačen u Hag nakon više od tri godine.