Jordan koristio izraelsku tehnologiju kako bi špijunirao propalestinske aktiviste koji su podržali Gazu

Vlasti u Jordanu, prema novom izvještaju organizacije Citizens Lab (Citizen Lab), koriste izraelski digitalni alat za извlačenje podataka s mobilnih telefona aktivista i demonstranata koji su kritikovali Izrael i javno podržavali Gazu. Višegodišnja istraga je s visokim stepenom pouzdanosti utvrdila da jordanske bezbjednosne službe koriste forenzičke alate kompanije Selbrajt (Cellebrite) protiv pripadnika civilnog društva, uključujući dva politička aktivista, jednog studentskog organizatora i jednog borca za ljudska prava, naveli su istraživači, piše Gardijan (The Guardian).

Kada vlasti, koje imaju fizički pristup mobilnom telefonu, koriste Selbrajtov alat, on može izvući podatke uključujući fotografije, video-zapise, poruke, fajlove, sačuvane lozinke, istoriju lokacija, istoriju Wi-Fi mreža, evidenciju korišćenja telefona, istoriju pretraživanja interneta, naloge na društvenim mrežama, kao i, u nekim slučajevima, podatke koje je korisnik pokušao da obriše.

Citizens Lab, koji istražuje digitalne prijetnje civilnom društvu, naveo je da njihova forenzička analiza uređaja koje su ranije zaplijenile vlasti u Jordanu, kao i sudski spisi dostavljeni istraživačima, ukazuju na to da je upotreba Selbrajta od strane vlasti „vjerovatno prekršila međunarodne ugovore o ljudskim pravima koje je Jordan ratifikovao“.

Prema Međunarodnom paktu o građanskim i političkim pravima (ICCPR), Jordan je obavezan da poštuje stroga ograničenja kada je riječ o nadzoru političkih disidenata i civilnog društva pomoću tehnologija za nadzor. Istraživači su naveli da su analizirali četiri mobilna telefona u periodu između januara 2024. i juna 2025. godine, koji su pripadali članovima jordanskog civilnog društva koji su bili pritvarani, hapšeni ili ispitivani od strane vlasti, te da su svi bili podvrgnuti forenzičkom izvlačenju podataka pomoću Selbrajta.

Imena osoba koje su bile meta nisu objavljena jer su strahovale od odmazde. U jednom slučaju opisanom u izvještaju Citizens Laba, istraživači su analizirali ajfon (iPhone) političkog aktiviste čiji je uređaj zaplijenjen nakon ispitivanja u jordanskoj Opštoj obavještajnoj službi, a telefon je ostao u njihovom posjedu 35 dana.

U drugom slučaju, studentski aktivista je odbio da policijskim službenicima da šifru za otključavanje telefona, nakon čega su oni otključali uređaj koristeći Appleov Face ID, držeći telefon ispred njegovog lica.

Osoba je sljedećeg dana odvedena u zatvor. Nakon puštanja na slobodu, aktivisti je vraćen telefon, ali je pronašla svoju šifru ispisanu na komadu trake zalijepljenom na zadnju stranu uređaja. Kasnija analiza telefona pokazala je da je bio povezan s vanjskim uređajem koji je pripisan Selbrajtu, kao i da je bio spojen na jedinicu za sajber kriminal u Amanu dok se nalazio u posjedu vlasti.

U izjavi za Gardijan, portparol kompanije Selbrajt naveo je da, za razliku od špijunskog softvera koji proizvode kompanije poput NSO grupe (NSO Group), njihova tehnologija ima forenzičku namjenu i koristi se za „pristup privatnim podacima isključivo u skladu sa zakonskom procedurom ili uz odgovarajuću saglasnost, kako bi se pomoglo zakonitim istragama nakon što se određeni događaj već desio“.