Cijela Evropa premrežena brzim željeznicama do 2040: Evropski parlament ubjedljivom većinom usvojio preporuke

Evropski parlament je u utorak usvojio preporuke za ubrzanje razvoja mreže brzih željeznica u EU i unapređenje teritorijalne kohezije.

Izvještaj, usvojen sa 558 glasova za, 23 protiv i 73 uzdržana, kao odgovor na akcioni plan Evropske komisije, poziva na stvaranje istinske evropske mreže brzih željeznica koja će biti interoperabilna, inovativna, pristupačna i intermodalna, te donositi stvarnu korist i građanima i u pogledu javnih ulaganja, navodi se u saopštenju na sajtu Evropskog parlamenta.

Poslanici Evropskog parlamenta žele da brze željeznice povezuju ne samo glavne gradove država članica EU već i velika urbana čvorišta u svim evropskim regionima, kao i ključne susjedne zemlje, bilo direktnim linijama brzih vozova ili efikasnim vezama sa mrežom brzih željeznica.

Prema ocjeni poslanika Evropskog parlamenta, to bi doprinijelo smanjenju teritorijalnih nejednakosti i jačanju saobraćajne povezanosti perifernih i slabije razvijenih regiona.

U izvještaju se zagovara završetak izgradnje transevropske transportne mreže (TEN-T), kao i identifikovanje nedostajućih veza, napuštenih dionica ili dionica koje nijesu dovoljno obuhvaćene željezničkim uslugama, te prekograničnih veza sa velikom dodatom vrijednošću.

Poslanici Evropskog parlamenta žele da željeznički sektor u potpunosti iskoristi postojeće i buduće fondove EU za razvoj mreže brzih željeznica.

Oni traže da se višegodišnjim finansijskim okvirom EU za period 2028–2034. obezbijede odgovarajuća i namjenski opredijeljena sredstva, uključujući očuvanje i jačanje Instrumenta za povezivanje Evrope (Connecting Europe Facility – CEF), kao i podršku investicijama kroz nacionalne planove.

Pristupačne cijene i transparentnost željezničkih karata

Pristupačne željezničke usluge, uključujući i njihove cijene, od suštinskog su značaja za smanjenje transportnog siromaštva i obezbjeđivanje jednakih mogućnosti za mobilnost širom EU, navode poslanici Evropskog parlamenta.

Oni podstiču države i željezničke operatere da karte za brze vozove učine finansijski pristupačnijim, između ostalog kroz povoljnije tarife i odgovarajuće programe popusta ili pretplatnih karata.

U izvještaju se takođe poziva na veću transparentnost cijena karata i pozdravlja tekući zakonodavni rad na nedavno predloženom paketu Evropske komisije o pravima putnika, od kojeg se očekuje da omogući interoperabilne, jasno prikazane, pristupačne i lako uporedive ponude željezničkih karata.

Očekuje se masovan prelazak putnika sa aviona na vozove

Izvjestilac Evropskog parlamenta Visent Marsa Ibanjes izjavio je da će povezivanje glavnih evropskih gradova brzom željeznicom omogućiti masovan prelazak putnika sa aviona na vozove.

- To je ključni element smanjenja naše zavisnosti od fosilnih goriva, otvaranja dostojanstvenih radnih mjesta i značajnog povećanja naše strateške autonomije. Za to su neophodna odgovarajuća ulaganja širom EU, uključujući korišćenje zelenih željezničkih obveznica, ali to ne smije ići na štetu prigradskog i regionalnog željezničkog saobraćaja koji građani koriste u svakodnevnom životu - poručio je on.

Evropski parlament podsjeća da je Evropska komisija u novembru 2025. godine usvojila akcioni plan za brze željeznice, kojim su utvrđeni koraci neophodni za stvaranje brže, interoperabilnije i bolje povezane evropske željezničke mreže do 2040. godine.

Od 2014. godine iz programa Evropske unije izdvojeno je više od 100 milijardi eura za projekte željezničke infrastrukture.