Američka vojska spremila plan za otmicu iranskog uranija: Najkomplikovanija specijalna operacija u istoriji

Američka vojska je predsjedniku dala plan za zapljenu oko 450 kilograma visoko obogaćenog uranijuma u Iranu, što bi uključivalo dovođenje opreme za iskopavanja i izgradnju piste za teretne avione koji bi iznijeli radioaktivni materijal, prema riječima dvije osobe upoznate sa tim pitanjem, piše Vašington post.

Kompleksni plan je predsjedniku predstavljen protekle sedmice, nakon što je zatražio prijedlog, rekli su izvori, naglašavajući da uključuje značajne operativne rizike.

Zahtjev Donalda Trampa za ovim planom, koji ranije nije objavljen, ukazuje na njegovo interesovanje da razmotri izuzetno osjetljivu i rizičnu specijalnu operaciju. O razmatranju takve operacije prvi je izvijestio Vol strit žurnal.

Ograničavanje sposobnosti Irana da razvije nuklearno oružje ostaje jedan od glavnih ciljeva administracije. Međutim, stručnjaci upozoravaju da bi ovaj plan predstavljao izuzetno zahtjevan poduhvat kakav do sada nije izvođen u ratnim uslovima. Misija bi zahtijevala vazdušni transport stotina ili hiljada vojnika i teške opreme za podršku iskopavanjima i prikupljanju radioaktivnog materijala. Bivši zvaničnici odbrane procjenjuju da bi operacija mogla trajati sedmicama i odvijati se pod vatrom duboko unutar Irana.

Zvaničnici administracije nedavno su Iranu predstavili prijedlog od 15 tačaka za okončanje rata, tražeći, između ostalog, da Teheran preda svoj visoko obogaćeni uranijum, koji je Tramp nazvao „nuklearnom prašinom“.

Iran je odbio američki prijedlog, iako je u pregovorima neposredno prije rata nagovijestio da bi mogao „razrijediti“ obogaćeni materijal na niži nivo.

- Ovo bi bila jedna od, ako ne i najkomplikovanija specijalna operacija u istoriji. To je veliki rizik za njega - rekao je Mik Malroj, bivši zamjenik pomoćnika sekretara za odbranu i penzionisani pripadnik CIA i Mornaričke pješadije.

Dodatni pokazatelj Trampovog interesovanja za ovakvu operaciju bio je njegov poziv Amerikancima da prate emisiju voditelja Foks njuza Marka Levina, poznatog po snažnoj podršci Izraelu. Levin je tom prilikom izjavio da bi Sjedinjene Američke Države trebalo da rasporede „specijalizovane“ kopnene trupe kako bi zaplijenile iranske zalihe uranijuma.

- Zašto bismo imali trupe na terenu? Postoji mnogo razloga, i ne govorimo o 300.000 vojnika. Radi se o ovom uranijumu - kazao je Levin.

Tramp, koji je vodio kampanju uz obećanja o okončanju ratova, sada je u petoj sedmici sukoba koji je pokrenuo, a koji se uglavnom vodi iz vazduha u koordinaciji sa Izraelom. Pokretanje kopnene operacije za zapljenu uranijuma značilo bi raspoređivanje komandosa i velikog broja dodatnog osoblja, što bi značajno povećalo rizik za vojsku.

- Zadatak Pentagona je da pripremi opcije za vrhovnog komandanta. To ne znači da je predsjednik donio odluku - saopštila je portparolka Bijele kuće Karolin Livit u pisanom odgovoru.

Ankete pokazuju da se većina Amerikanaca protivi ratu, posebno slanju kopnenih trupa. Ministar odbrane Pit Hegset pokušao je da predstavi predsjednika kao odlučnog lidera.

- Kao što je predsjednik Tramp više puta rekao, Iran ne može imati nuklearnu bombu i neće je imati - rekao je Hegset.

U junu su Sjedinjene Američke Države bombardovale nuklearne objekte u Iranu. Prema Međunarodnoj agenciji za atomsku energiju (IAEA), Iran posjeduje oko 440 kilograma uranijuma obogaćenog na 60 odsto, što je ispod nivoa potrebnog za izradu oružja. Više od polovine nalazi se u postrojenju kod Isfahana, u tunelima dubokim preko 90 metara, dok je ostatak u Natanzu i potencijalno na drugim lokacijama, rekao je generalni direktor agencije Rafael Marijano Grosi.

Grosi je naveo da je pristup skladištu u Isfahanu i dalje blokiran ruševinama nakon američkog bombardovanja, te da od tada nijesu zabilježeni značajniji pokušaji pristupa.

Visoko obogaćeni materijal čuva se u zatvorenim cilindrima nalik ronilačkim bocama, visine oko jednog metra. Da bi bio upotrebljiv za oružje, mora se dodatno obogatiti na više od 90 odsto i preraditi u metal.

Jedan od izvora naveo je da bi za pristup zalihama bilo potrebno dovesti tešku opremu, probiti beton i zaštitne slojeve, te izvući kontejnere i transportovati ih vazdušnim putem. Procjene trajanja operacije kreću se od nekoliko sedmica do više mjeseci.

Penzionisani general Džozef Votel ocijenio je da bi operacija bila najlakša uz prekid vatre i prisustvo stručnjaka IAEA, ali da bi i u borbenim uslovima bila izvodljiva, uz visok rizik i moguće žrtve.

Prema riječima bivših zvaničnika, operacija bi zahtijevala uspostavljanje kontrolisanog prostora, neutralisanje iranske odbrane i dovođenje specijalnih jedinica, uključujući padobrance i Rendžerse, što bi ih izložilo neprijateljskoj vatri.

Inženjeri bi potom izgradili pistu za dopremu opreme, dok bi veliki broj pomoćnog osoblja radio neprekidno na održavanju operacije. Uključivanje civilnih nuklearnih stručnjaka bilo bi neophodno za bezbjedno rukovanje materijalom.

Operacija bi više ličila na uspostavljanje privremene baze nego na klasičnu tajnu misiju.

Probijanje do skladišta bilo bi spor i izuzetno opasan proces. Specijalne jedinice, poput Delta fors ili Mornaričkih foka, koristile bi specijalizovanu opremu za uklanjanje prepreka, uz stalnu zaštitu i mjere protiv radijacije.

- Proces je spor, detaljan i može biti izuzetno smrtonosan - rekao je jedan bivši operativac.

Transport materijala dodatno bi izložio trupe napadima tokom izvlačenja kroz neprijateljski vazdušni prostor.

Za razliku od ranijih operacija poput akcija protiv Nikolasa Madura u Venecueli ili eliminacije Osame bin Ladena u Pakistanu, koje su trajale satima, ova misija bi mogla trajati sedmicama.

- Ovo više liči na pokretanje čitave proizvodne linije nego na pojedinačnu operaciju - zaključio je bivši zvaničnik odbrane.

Dodao je da danas postoji ograničen broj vojnika obučenih za ovakve misije, te da je fokus posljednjih godina bio na scenarijima vezanim za terorizam i Sjevernu Koreju.