Nedostatak istraživačkih institucija i laboratorija
Bogato arheološko nasljeđe Crne Gore i stanje u našoj arheologiji predstavljeni su protekle sedmice vodećim američkim stručnjacima i akademskoj javnosti u SAD. Dušan Medin, arheolog i izvršni direktor Društva za kulturni razvoj „Bauo“, predstavljao je Crnu Goru na skupu Društva američke arheologije u San Francisku, nakon čega je održao i zapaženo gostujuće predavanje na prestižnom Univerzitetu Kalifornije u Berkliju.
Ovo izlaganje, kao i četrdesetodnevni boravak Dušana Medina u Sjedinjenim Američkim Državama, kao jedinog učesnika iz Crne Gore, realizuju se u okviru projekta „Crna Gora preko Atlantika“, koji je podržala Fondacija Miloš Karadaglić kroz Programe u oblasti kulture i umjetnosti u saradnji sa partnerima, prijateljima i privatnim donatorima, dok je podršku pružilo i crnogorsko Ministarstvo dijaspore, piše Pobjeda.
Temelji
Skup Društva američke arheologije (Society for American Archaeology), održan je od 29. aprila do 3. maja u Hotelu Hilton San Francisco Union Square u San Francisku (Kalifornija), na kojem je Medin predstavio svoj rad pod naslovom ,,Internationalizing Archaeology in Montenegro: A Long Tradition of Collaboration with Foreign Scholars“. Rad je izložen u okviru sesije ,,Knowledge Creation with Communities, Stakeholders, and Archaeologists“, kojom je predsjedavala Michelle Taylor (American University, Washington D.C.).
Rad je bio fokusiran na rane faze razvoja arheologije u Crnoj Gori, s posebnim naglaskom na vrijeme do Drugog svjetskog rata. Ukazano je na činjenicu da su najranija arheološka iskopavanja na prostoru današnje Crne Gore realizovali strani istraživači, ne nužno školovani arheolozi, koji su svojim angažmanom postavili temelje ove discipline u crnogorskom kontekstu. Dolazeći iz raznih evropskih akademskih sredina, s različitim motivima, obrazovanjem i profesionalnim interesovanjima, oni su i donosili svoje metodologije, naučne pristupe i profesionalne standarde, doprinoseći, svako na svoj način, ranoj institucionalizaciji ovdašnje arheologije, a istovremeno i njenoj internacionalizaciji.
Tokom ovog perioda, međunarodna dimenzija bila je i ostala ključna za razvoj discipline. Istraživanja su često bila vođena ili podržana od inostranih stručnjaka i institucija, što je omogućilo razvoj istraživačkih praksi i uključivanje crnogorske arheologije u šire evropske naučnoistraživačke tokove.
Predstavljeni rad ukazuje na to da je upravo međunarodna saradnja bila (i do danas ostala) jedan od ključnih faktora u razvoju arheologije u Crnoj Gori, postavljajući temelje za njenu dalju profesionalizaciju i savremeni razvitak.
Nasljeđe
Medin je 29. aprila na Univerzitetu Kalifornije u Berkliju, u okviru programa Arheološkog istraživačkog centra i Odjeljenja za slovenske jezike i književnosti održao i predavanje ,,Cultural Heritage in a Small State: The Archaeology of Montenegro Through the Case of Budva“. On je tom prilikom predstavio bogato i slojevito kulturno i arheološko nasljeđe Crne Gore, s fokusom na višeslojni urbani razvoj i kontinuitet Budve od antičkog perioda do savremenog doba.
Kao centralna studija slučaja predstavljena je teritorija opštine Budva, sa Starim gradom i okolnim kopnenim i podvodnim područjem kao izuzetno važnim arheološkim nalazištima. Riječ je o jednom od najstarijih urbanih centara na istočnoj obali Jadrana, s kontinuitetom života od mlađe praistorije do danas.
U okviru predavanja posebno je naglašeno da Crna Gora, uprkos svojoj teritorijalnoj veličini koja je čini jednom od manjih država na Balkanu i u Evropi, posjeduje izuzetno bogato i raznovrsno kulturno nasljeđe koje obuhvata sve epohe - do savremenog doba. Istaknuto je da ovaj prostor karakteriše kontinuirano prisustvo čovjeka, kao i brojnost arheoloških kulturnih slojeva, što ga čini vanredno značajnim arheološkim prostorom Jugoistočne Evrope. Poseban akcenat stavljen je na izazove savremenog upravljanja crnogorskim kulturnim nasljeđem, uključujući institucionalne kapacitete, odnos između istraživanja, zaštite i održivog razvoja, kao i pritiske urbanizacije i turizma, naročito u slučaju primorja.
Medin je govorio i o poziciji arheologije u okviru savremenih kulturnih politika Crne Gore, pri čemu je ukazano na dominantnu ulogu javnog sektora u istraživanju i zaštiti nasljeđa, ali i na izazove s tim u vezi, te na nedostatak specijalizovanih obrazovnih programa, istraživačkih institucija, laboratorija itd., kao i na potrebu jačanja sistemskog i strateškog pristupa ovoj oblasti.