Drveno gvožđe
Opozicija ne smije dozvoliti da sistem opstaje na iluzijama jednog čovjeka. Mora uvesti jasan politički pritisak i prestati da računa na PES kao budućeg koalicionog partnera. Jer, osim nekolicine pojedinaca čija je politička sudbina ionako upitna, tamo ne postoji ozbiljan sagovornik za evropsku budućnost Crne Gore
Izlazak DNP-a iz Vlade, tačnije završetak procesa izlaska, predstavlja epilog političke farse koja traje otkako je Milan Knežević formalno postao dio izvršne vlasti. Naime, od početka, Knežević se ponašao kao opozicija u Vladi, dok je samom formalnom izlasku prethodila višenedjeljna političko-obavještajna sapunica koja je ozbiljno prijetila da destabilizuje Crnu Goru.
Danas se, dakle, nalazimo na kraju tog procesa – procesa koji je politički otvorio više pitanja nego što ih je zatvorio.
Odnosi unutar takozvanog srpskog bloka, njegove unutrašnje kombinatorike i buduće formacije u ovom trenutku su od sekundarnog značaja. Taj politički blok je i ranije prolazio kroz različite transformacije – formacijske, ideološke i interesne. Ono što je, međutim, neupitno jeste činjenica da se u njegovoj strukturi kriju ozbiljni maligni potencijali i još malignije političke tendencije, jer ne djeluju autonomno, već kao dio šireg političkog mehanizma.
Izazivanje vanrednih izbora, posebno u 2026. godini, značilo bi samo jedno – blokadu evropskog puta Crne Gore. Odnosno, produžavanje pregovora za najmanje godinu dana, ako ne i duže. Geopolitički gledano to može biti kobno za ambicije naše države. To nije samo politička posljedica, već i jasan cilj zvaničnog Beograda, koji Aleksandar Vučić, kako je to već bezbroj puta rečeno i napisano, realizuje preko svojih političkih instrumenata u Crnoj Gori – kako onih u vlasti, tako i onih van nje.
Čak i u scenariju u kojem se izbori ne dese, Crna Gora će sa ovom vladajućom strukturom nastaviti da živi u stanju permanentne političke nestabilnosti.
Kada bi premijer, predsjednik Vlade, a ujedno i predsjednik političke olupine od stranke PES, Milojko Spajić, zaista imao elementarno razumijevanje političkih procesa i autentičnu evropsku ambiciju, rješenje bi bilo krajnje jednostavno. Rekonstrukcija Vlade i uključivanje proevropskih, prozapadnih snaga koje se danas nalaze u opoziciji.
U tom slučaju, Spajiću ne bi bilo važno kako će se završiti lični, politički ili navodno strateški sukob između Andrije Mandića i Milana Kneževića. Još manje bi ga zanimalo na kojem će srpskom tabloidu osvanuti lideri vanparlamentarnih stranaka, nastanjeni po gradskim preduzećima. A najmanje od svega bi mu bilo važno šta o svemu tome misli Aleksandar Vučić.
Drugim riječima, evropske snage u vlasti, antievropske van vlasti – model velike koalicije koji godinama funkcioniše u najstabilnijim evropskim demokratijama poput Njemačke. Jednostavna formula, razumljiva čak i onima koji politiku prate površno.
Mnogo je, međutim, važnije pitanje zašto se to ne dešava. Dio odgovora leži u činjenici da je Spajić tek formalno predsjednik Vlade, a još formalnije predsjednik stranke koja se nalazi u fazi političkog nestajanja. To ne mogu sakriti pažljivo konstruisane, modelirane, ankete. Riječ je, vjerovatno, o jedinoj političkoj partiji u novijoj crnogorskoj istoriji koja je izgubila gotovo polovinu biračkog tijela, a da unutar nje niko nije postavio pitanje odgovornosti.
Drugi dio odgovora jeste činjenica da Spajić ne kontroliše sopstveni poslanički klub. Paradoksalno, nakon narednih izbora kontrolisaće ga još manje. Ipak, ni taj argument nije dovoljan da objasni politički iracionalno ponašanje kojem svjedočimo.
Ako, pritom, prihvatimo pretpostavku da Spajić makar nominalno želi evropske integracije, dolazimo do suštine problema.
Naime, kada se sagleda šira slika, postaje jasno da se ovakvo ponašanje ne može objasniti politikom. Da je riječ o političkom razumu, rješenje bi odavno bilo realizovano. U tom trenutku u fokus dolaze teme koje nijesu političke, već zadiru u domene koji bi morali interesovati druge državne organe. Prije svega, riječ je o spornim i kontroverznim koncesionim postupcima, uključujući i pitanje aerodroma, opterećenim ozbiljnim indicijama i vezama koje se u javnosti tek fragmentarno pominju.
O tim stvarima je teško govoriti bez skliznuća u spekulacije, ali one ne mogu ostati van političke odgovornosti. Upravo zato, opozicija ne smije dozvoliti da sistem opstaje na iluzijama jednog čovjeka. Mora uvesti jasan politički pritisak i prestati da računa na PES kao budućeg koalicionog partnera. Jer, osim nekolicine pojedinaca čija je politička sudbina ionako upitna, tamo ne postoji ozbiljan sagovornik za evropsku budućnost Crne Gore.
Sve ostalo je – drveno gvožđe. A drveno gvožđe, kao što znamo, ne postoji.