Strategija za evropsku i građansku Crnu Goru - Stega: Država nije izborni bankomat, hitno da se usvoji Plan odgovornog i održivog ekonomskog rasta

Premijer Milojko Spajić snosi punu odgovornost što je „Euro model“ predstavio kao gotovu stvar prije nego što je pokazao koliko program košta i iz kojih će se izvora finansirati. Neprihvatljivo je da se odluke o zaradama, penzijama, porezima i budućnosti države donose bez prethodne javne rasprave i usaglašavanja sa ključnim društvenim i međunarodnim partnerima, kazali su u "Strategiji za evropsku i građansku Crnu Goru - STEGA".

Podsjetili su da potpunu računicu Ministarstvo finansija najavljuje do sredine novembra. 

- Fiskalni savjet saopštio je da o programu zna samo iz javnih informacija i da nije dobio zvaničan zahtjev za mišljenje. Vlada tako zaobilazi instituciju osnovanu kao uslov za zatvaranje pregovaračkog poglavlja 17 - navode u saopštenju. 

Poručuju da Spajić mora objaviti potpunu budžetsku računicu. 

- Koliko koštaju nove mjere, iz kojih će ih trajnih prihoda finansirati i kako će obezbijediti otplatu obveznice. Evropski naziv programa ne daje premijeru pravo da zaobilazi evropske standarde, obaveze Crne Gore u procesu pristupanja EU i Reformsku agendu - istakla je Strategija za evropsku i građansku Crnu Goru - STEGA.

Kako dodaju, profesorica Ekonomskog fakulteta Maja Baćović procjenjuje da bi tekući rashodi porasli za 600–700 miliona eura. Upozorava na moguću inflaciju od 14–15 odsto i smatra logičnim povećanje PDV-a na 23 odsto. 

- U decembru 2027. dospijeva i euroobveznica od 750 miliona eura. Podsjećamo da su Zakonom o budžetu i fiskalnoj odgovornosti utvrđene fiskalne granice: budžetski deficit najviše 3 odsto BDP-a i javni dug ispod 60 odsto BDP-a - kazali su. 

Stoga, kako su naveli, traže dosljednu primjenu zakonom utvrđenih fiskalnih ograničenja, jačanje nezavisnog nadzora i uvođenje djelotvornih mehanizama odgovornosti za njihovo kršenje.

- Zahtijevamo hitnu izradu i usvajanje Plana odgovornog i održivog ekonomskog rasta za narednih 10–15 godina, usklađenog sa zakonima, Reformskom agendom, Planom rasta EU i evropskim fiskalnim obavezama i zaštitnim mehanizmima. Plan mora predvidjeti mjere za ostvarivanje dugoročnog realnog rasta BDP-a od 4,5–5 odsto godišnje. Za godišnju inflaciju predlažemo prag upozorenja od 6 odsto i gornju granicu od 7 odsto. Plan mora nastati uz najšire učešće stručne javnosti, građana, NVO, univerziteta, privrede, sindikata, stručnjaka i medija. Vlada mora zatražiti stručnu saradnju EU, EBRD-a, EIB-a, Svjetske banke i MMF-a kroz otvorene konsultacije, nezavisne analize i jasne fiskalne projekcije. Nakon javnog predstavljanja i debate, Plan mora biti usaglašen sa EU i usvojen u Skupštini Crne Gore - pojašnjavaju u saopštenju. 

Plan, kako su dodali, mora obavezivati svaku buduću vladu, uz mjerljive godišnje obaveze. 

- Ako se prekrše fiskalne granice, inflacija pređe 7 odsto ili realni godišnji rast BDP-a padne ispod 4 odsto, Vlada mora odmah objaviti analizu uzroka i Skupštini predložiti korektivne mjere sa rokovima, odgovornim institucijama i zaštitom kupovne moći najugroženijih.

- Sprovođenje Plana podliježe javnom izvještavanju i parlamentarnom nadzoru. Neispunjavanje godišnjih obaveza ili izostanak predloga ili sprovođenja korektivnih mjera mora pokrenuti javnu i parlamentarnu raspravu o odgovornosti, povjerenju i smjeni Vlade. Od vlasti i opozicije zahtijevamo da Plan odgovornog i održivog ekonomskog rasta prihvate kao zakonski obavezujući okvir državne politike. Stručnu javnost i građane pozivamo da učestvuju u njegovoj izradi i raspravi. Javni novac ne smije biti korišćen kao sredstvo lične ili partijske promocije. Ko njime raspolaže, mora građanima položiti račun - zaključili su u NVU Strategija za evropsku i građansku Crnu Goru – STEGA.