Bankwatch i ASP predložili DRI deset revizija
CEE Bankwatch Network i Akcija za socijalnu pravdu (ASP) dostavili su Državnoj revizorskoj instituciji (DRI) predloge tema za Godišnji plan revizija za narednu godinu, sa fokusom na najveće infrastrukturne, energetske i ekološke projekte, upravljanje javnim finansijama i korišćenje značajnih sredstava Evropske unije (EU).
Javna rasprava u okviru koje se mogu dostaviti predlozi traje još dva dana.
Predložene teme obuhvataju ekološku rekonstrukciju Termoelektrane Pljevlja (TE), LNG terminal i gasnu infrastrukturu u Baru, korišćenje sredstava iz Zapadnobalkanskog investicionog okvira (WBIF), troškove prve dionice autoputa Smokovac-Mateševo, kapitalne investicije Opštine Budva, kupovinu hartija od vrijednosti od Vlade, projekat spalionice otpada u Podgorici, korišćenje EU sredstava za energetsku krizu, sprovođenje Reformske agende i efikasnost sistema procjene uticaja na životnu sredinu.
- Posebnu pažnju zaslužuje ekološka rekonstrukcija TE Pljevlja, projekta čiji su troškovi prema podacima EPCG porasli sa prvobitno ugovorenih 54,5 miliona na oko 65,5 miliona EUR do sredine ove godine - navodi se u saopštenju.
Organizacije smatraju da je potrebno nezavisno utvrditi da li su sredstva korišćena ekonomično i efikasno, te kolika je stvarna korist od ukupnih ulaganja i da li su ostvareni planirani ekološki i efekti opterećenja na klimatske ciljeve efekti planirane toplifikacije Pljevalja na ugalj sa rezervnim postrojenjem od 36 megavata (MW) na mazut.
Među prioritetima je i revizija aktivnosti države vezanih za LNG terminal u Luci Bar i prateću gasnu infrastrukturu.
U periodu od 2023. do ove godine zaključeno je više memoranduma i sporazuma koji predviđaju razvoj ovih projekata, iako terminal nije predviđen usvojenim Prostornim planom Crne Gore.
- Smatramo da je potrebno ocijeniti da li su odluke zasnovane na pouzdanim ekonomskim analizama i da li su usklađene sa energetskom i klimatskom politikom države, kao i novim finansijskim opterećenjima kroz primjenu regulative ETS (Sistemom trgovanja emisijama) i buduću reviziju - navodi se u saopštenju.
Značajan javni interes postoji i za način na koji Crna Gora kandiduje i koristi sredstva iz WBIF-a, jednog od ključnih mehanizama finansiranja investicija EU na Zapadnom Balkanu.
Posljednje liste investicionih prioriteta uključuju 154 projekta vrijedna više stotina miliona eura, od kojih su, po mišljenju organizacija, brojni nesprovodljivi, a procedure nedovoljno transparentne.
Organizacije smatraju da DRI treba da ispita i stvarne troškove prve dionice autoputa Smokovac-Mateševo, najvećeg infrastrukturnog projekta u istoriji Crne Gore, imajući u vidu da javnost i dalje nema cjelovit pregled svih troškova povezanih sa projektom, kao ni informacije o aktuelnim sporovima sa izvođačem radova.
- U oblasti energetike i zaštite životne sredine predložena je i revizija korišćenja 30 miliona eura EU pomoći za ublažavanje posljedica energetske krize. Prema prethodnim nalazima DRI i analizama civilnog sektora, za značajan dio sredstava nije bilo moguće utvrditi konačnu namjenu, niti ostvarene rezultate, zbog čega je neophodno finalno ocijeniti stvarne efekte ove podrške za građane, privredu i energetsku tranziciju zemlje - dodaje se u saopštenju.
Takođe, predložena je revizija planiranja projekta spalionice otpada u Podgorici.Projekat predviđa postrojenje kapaciteta do 29 MW koje bi zahtijevalo sagorijevanje oko 200 hiljada tona godišnje, miješanog kabastog, komunalnog otpada, guma i mulja.
Organizacije smatraju da je potrebno utvrditi da li je ovakva investicija usklađena sa EU hijerarhijom otpada, ciljevima reciklaže, cirkularne ekonomije i obavezama koje Crna Gora ima u procesu pristupanja EU.
Predlozi uključuju i reviziju sprovođenja Reformske agende i korišćenja sredstava iz Instrumenta EU za reforme i rast, kao i ocjenu zakonitosti i transparentnosti sistema procjene uticaja na životnu sredinu za velike razvojne projekte, uključujući energetsku infrastrukturu.
- CEE Bankwatch Network i Akcija za socijalnu pravdu očekuju da DRI kroz odabir tema za narednu godinu dodatno doprinese transparentnosti, odgovornosti i efikasnijem upravljanju javnim resursima, kao i jačanju povjerenja građana u institucije sistema - zaključuje se u saopštenju.