Vlada predlaže nastavak saradnje sa UN do 2030, uz pripremu za smanjenje stalnog prisustva

Prisustvo sistema Ujedinjenih nacija (UN) i njegova ekspertska i tehnička podrška i dalje mogu značajno doprinositi ostvarivanju ciljeva Crne Gore, ali približavanje članstvu u Evropskoj uniji (EU) nameće potrebu jačanja nacionalnih kapaciteta i postepenog smanjenja učešća UN agencija u kreiranju i sprovođenju politika i strategija.

To je ocijenjeno u informaciji koju je Vlada usvojila, a kojom se predlaže da se nakon isteka aktuelnog okvira saradnje 2023–2027. razvije novi integrisani okvir saradnje sa sistemom UN za period 2028–2030, uz mogućnost njegovog produženja za još dvije godine, ukoliko se procijeni da je to potrebno.

Ministarstvo vanjskih poslova (MVP), koje je pripremilo dokument, ocijenilo je da prisustvo UN sistema i ekspertska i tehnička podrška i dalje mogu imati značajnu vrijednost za Crnu Goru, posebno u završnoj fazi pregovora sa EU, ali da naredni period treba iskoristiti za jačanje nacionalnih kapaciteta i postepeno smanjenje potrebe za međunarodnim posredovanjem.

„Jasno se prepoznaje potreba osnaživanja nacionalnih kapaciteta za samostalno djelovanje, naročito u kontekstu buduće članice EU, što za sobom povlači smanjenje učešća UN agencija u kreiranju i sprovođenju nacionalnih politika i strategija“, navodi se u informaciji.

Istovremeno, predloženo je zaključivanje novog trogodišnjeg programskog dokumenta sa UNICEF-om za period 2028–2030, takođe uz mogućnost produženja za dodatne dvije godine.

Kada je riječ o UNDP-u, predlaže se novi trogodišnji programski dokument za period 2028–2030, uz obavezu MVP-a da, kada počne proces ratifikacije Ugovora o pristupanju Crne Gore EU, inicira političke razgovore sa UNDP-om o zatvaranju Kancelarije i mogućem preoblikovanju i prilagođavanju njegovog prisustva, zavisno od potreba Vlade Crne Gore i raspoloživog finansijskog okvira.

U informaciji se navodi da su konsultacije sa državnim resorima pokazale da prisustvo UN sistema u Crnoj Gori još može proizvoditi korist, ali da mora postojati jasna svijest o njegovom ograničenom trajanju, kao i potrebi osnaživanja nacionalnih kapaciteta za sprovođenje nacionalnih tematskih politika i korišćenje raspoloživih međunarodnih fondova bez posredovanja UN agencija.

„Zbog svega navedenog, period daljeg prisustva UN sistema u zemlji trebalo bi maksimalno iskoristiti za realizaciju zacrtanih obaveza i ciljeva – prioritetno iz evropske agende“, ocjenjuje Ministarstvo.

Predloženi novi programski dokumenti trebalo bi, kako se navodi, da budu usmjereni na ubrzanje evropskih integracija Crne Gore i realizaciju obaveza koje proizlaze iz Agende 2030, Pakta za budućnost i relevantnih konvencija Ujedinjenih nacija.

Ministarstvo je ocijenilo da postoji realna potreba da se saradnja sa UNICEF-om planira na duži rok, ali da smjernice UN sistema upućuju na usklađivanje trajanja pojedinačnih programskih dokumenata sa opštim okvirom saradnje. Zbog toga je predložen model od tri godine, uz očekivano produženje za još dvije, umjesto direktnog zaključivanja petogodišnjeg programa.

Istovremeno, eventualno zatvaranje stalnog predstavništva neke od UN agencija, kako se naglašava, ne bi značilo i prekid saradnje sa Crnom Gorom, jer bi ona mogla biti nastavljena preko regionalnih kancelarija ili sjedišta agencija.

U informaciji se podsjeća da su kroz sličan proces prolazile i druge države u završnoj fazi evropskih integracija ili neposredno nakon članstva u EU, kada se, kako je ocijenjeno, stvaraju uslovi za samostalnije upravljanje demokratskim i razvojnim procesima.

Međunarodno prisustvo u Crnoj Gori od 2006. godine, prema ocjeni Ministarstva, imalo je značajnu ulogu u prevazilaženju tranzicionog perioda, demokratizaciji društva i jačanju institucionalnih kapaciteta.

„Nakon dvije decenije, Crna Gora je na vratima članstva u EU, članica NATO-a i brojnih regionalnih i međunarodnih organizacija, te država koja je u velikoj mjeri, umjesto dosadašnjeg primaoca, spremna da preuzme ulogu donatora i izvoznika međunarodne razvojne pomoći i iskustava“, navodi se u informaciji.

Prema dokumentu, Crna Gora trenutno na godišnjem nivou snosi troškove lokalnog prisustva UNDP-a, koji iznose 450 hiljada USD, uz najavljeno povećanje na 603 hiljade USD.

Ta obaveza, kako se navodi, ostala bi na snazi tokom trajanja programskog okvira saradnje i obuhvatila bi i period 2028–2030.

“Ukupna vrijednost programa saradnje sa sistemom UN za ovu godinu procijenjena je na oko 40 miliona USD, od čega se 9,9 miliona odnosi na sredstva iz budžeta Crne Gore, uključujući centralni nivo i pojedine lokalne samouprave”, piše u informaciji.

Očekuje se da bi novi trogodišnji program saradnje sa UN imao sličan godišnji fiskalni uticaj kao program predviđen za ovu godinu.