Organizacije civilnog društva upozoravaju na zavisnost Zapadnog Balkana od gasa
Eko-tim, zajedno sa 46 organizacija civilnog društva, danas je pozvao vlade zemalja Zapadnog Balkana da se odupru pritiscima i odustanu od planova za izgradnju gasovodne infrastrukture i gasnih elektrana. U zajedničkom saopštenju, organizacije upozoravaju da ovakvi planovi nisu u skladu sa klimatsko-energetskim ciljevima i ciljevima dekarbonizacije, kao i da stvaraju zavisnost od uvoza fosilnih goriva.
- Unazad nekoliko godina, vlade zemalja Zapadnog Balkana promovišu saradnju sa Sjedinjenim Američkim Državama (SAD) u pogledu realizacije nekoliko gasnih projekata. Najglasnije se komuniciraju projekti interkonektora između Grčke i Sjeverne Makedonije, terminala za tečni prirodni gas (LNG) u Crnoj Gori i Albaniji, kao i projekat južne gasne interkonekcije između Hrvatske i Bosne i Hercegovine - ističe se u saopštenju.
Na ovonedjeljnom Samitu Inisicijative tri mora, koji se održava u Dubrovnik, planirano je, kako se navodi, potpisivanje nekoliko sporazuma.
- Iako Prostorni plan Crne Gore ne predviđa izgradnju LNG terminala niti pratećih gasnih elektrana, Vlada Crne Gore je nakon njegovog usvajanja potpisala memorandum sa japanskom kompanijom JERA o izradi studije izvodljivosti za LNG terminal i gasne elektrane u nekoliko crnogorskih opština. Da građani ne podržavaju ovakvu vrstu infrastrukture potvrđuje i nedavni otpor civilnog društva i stanovnika opštine Bar, koji su jasno iskazali protivljenje planovima države u vezi sa izgradnjom LNG terminala u Baru u okviru aranžmana sa SAD-om - dodaje se u saopštenju.
U poređenju sa Evropskom unijom, kako ističu, zemlje Zapadnog Balkana imaju nisku ili nikakvu zavisnost od gasa.
Najveću zavisnost od gasa imaju Srbija (14 odsto) i Sjeverna Makedonija (12 odsto). U Bosni i Hercegovini gas učestvuje sa manje od tri odsto u ukupnoj proizvodnji energije, dok Albanija, Crna Gora i Kosovo nijesu povezani na međunarodnu gasnu infrastrukturu i nemaju instalirane gasne kapacitete.
- Međutim, umjesto da ovu činjenicu iskoriste kao prednost, većina vlada Zapadnog Balkana aktivno planira gasovode, elektrane i LNG terminale koji bi zajedno mogli utrostručiti potrošnju gasa u budućnosti. Umjesto da svoju energetsku budućnost grade na obnovljivim izvorima energije, prvenstveno solarnoj i energiji vjetra, zemlje Zapadnog Balkana biraju da postanu zavisne od uvoznog energenta, dodatno povećavajući ranjivost svojih ekonomija - navode u saopštenju i pozivaju vlade regiona da svoje politike i planove usmjere na proizvodnju energije iz solarnih i vjetroelektrana, pažljivo lociranih na područjima sa najmanjim stepenom konflikta, uz oslanjanje na postojeće hidroenergetske kapacitete i snažne elektroenergetske mreže.
- Takođe ukazujemo na značaj unapređenja mjera energetske efikasnosti, kao i na širu primjenu toplotnih pumpi, geotermalne energije te ambijentalne i otpadne toplote za potrebe grijanja i hlađenja - zaključuje se u zajedničkom saopštenju organizacija.