Macurin trougao Beograd – Banja Luka - Podgorica

Davor Macura, vlasnik Alta banke, uhapšen je juče u Beogradu nakon što je utvrđeno da je iz trezora banke tokom nekoliko dana iznio više od 380 miliona eura. Njegovom hapšenju predhodili su pretresi banke i njegove kuće koji su trajali gotovo 40 sati. Kolaps Alta banke uslijedio je nakon parlamentarnih izbora u Srbiji 25. oktobra, na kojima je neprikosnoveni višedecenijski autokrata Aleksandar Vučić izgubio vlast. Macura je za vrijeme Vučićeve vladavine od skromne mjenjačnice postao vlasnik banke, nekoliko velikih kompanija u Srbiji i regionu, nekretnina... Alta banka je bez tendera dobijala ogromne državne poslove poput onog za plaćanje računa za struju isključivo preko te banke, potom poslove sa beogradskim Parking servisom, a institucije u Srbiji ni jednom nijesu reagovale na brojne dokaze o očiglednom državnom i političkom pokroviteljstvu.

M portal je u više navrata pisao u Alta banci i Davoru Macuri, njegovim vezama sa regionalnim biznismenima, crnogorskom Vladom i ovdašnjim kompanijama. Kreditni aranžmani koje je Alta banka dogovarala sa kompanijom Luštica development po izuzetno nepovoljnim uslovima, uz obavezne dozvole crnogorske Vlade koja ima gotovo 13 odsto vlasništva u luksuznom rizortu, dozvola za poslove platnih usluga, planovi o preuzimanju poslovnica Addiko banke prije zvaničnog dobijanja dozvole za bankarsko poslovanje, ali i lične veze Davora Macure - ništa od toga ne bi bilo moguće bez političkog pokroviteljstva vlasti u Crnoj Gori, koje je podrazumijevalo političko pokroviteljstvo Aleksandra Vučića prema crnogorskim vladajućim strukturama.

Kao što ne bi bilo moguće ni poslovanje Alta pay group u bosanskohercegovačkom entitetu Republika Srpska da nije bilo političkog pokroviteljstva Milorada Dodika. Upravo je Alta banka kreditirala Vladu Republike Srpske u februaru ove godine sa 22 miliona eura zbog vraćanja duga lokalnoj privatnoj kompaniji. Macura je kreditirao i Ski centar Jahorina dok je na njegovom čelu bio Dejan Ljevnaić, bivši agent BIA i još jedan iz kruga Vučićevih ljudi od uticaja. Ljevnaić će nakon Jahorine, koju je ostavio u dugovima od više desetina miliona eura, doći na mjesto jednog od direktora u rizortu Luštica, o čemu je M portal takođe pisao u junu ove godine. Ljevnaić je još uvijek bio među rukovodiocima Luštice kada je Vlada Milojka Spajića dala odobrenje da se Luštica development zaduži kod Alta banke, a tek nakon što je Vlada povukla odobrenje, stigla je i vijest o Ljevnaićevom otkazu iz rizorta.

Specijalno državno tužilaštvo i Osnovno državno tužilaštvo u Kotoru već mjesecima imaju pred sobom anonimne krivične prijave podnijete protiv odgovornih osoba u kompaniji Luštica development zbog kreditnih aranžmana sa Alta bankom, objavili smo juče. Prijave su podnijete mnogo prije nego što je premijer Milojko Spajić počeo javno da govori o hibridnim prijetnjama, pa čak i prije njegovog prvog odobrenja, a potom i povlačenja odobrenja da se Luštica ponovo zaduži kod Alta banke u iznosu od 15 miliona eura uz hipoteku na marinu i šetalište.

NVO MANS je 17. aprila ove godine tražila od Vrhovnog državnog tužilaštva kopije akata i evidencija o tome kako su tužilaštva postupala po anonimnim krivičnim prijavama koje se odnose na Luštica Development i zaposlene u toj firmi. MANS je tražio i radnje koje su preduzete, status prijava i „obuhvaćena lica“ iz državnih organa. Međutim, VDT je zahtjev prosijedio Specijalnom državnom tužilaštvu, a oni Osnovnom državnom tužilaštvu i obje institucije su odbile da odgovore na MANS-ov zahtjev za slobodan pristup informacijama.

SDT u rješenju kojim odbija pristup navodu da u predmetu Ktr-S 577/25 postupak „nije okončan“, te da je „ustanovio da posjeduje traženu informaciju“. Osnovno državno tužilaštvo Kotor u svom rješenju o odbijanju pristupa kaže da bi pristup otkrio „da li je protiv imenovanog formiran predmet ili nije“. Nezvanično, krivične prijave se odnose na osnovanu sumnju da je na organizovan način počinjen niz krivičnih djela iz oblasti privrednog poslovanja, poput falsifikovanja isprava, prikazivanja lažnog bilansa i lažnih podataka o poslovanju, a u njima se pominje i da je kamata za kredite sa Alta bankom Davora Macure išla čak do nevjerovatnih 11 odsto.

Iz odgovora SDT i ODT Kotor bi se moglo zaključiti da su neke radnje po anonimnoj krivičnim prijavama već preduzete, ali da u interesu istrage nije moguće govoriti o detaljima.

Kompanija Luštica development je u Alta banci otvorila dva poslovna računa, devizni i dinarski, 13. septembra 2022. godine, na dan kada joj je Alta banka odobrila prvi dugoročni kredit u iznosu od 8 miliona i 300 hiljada eura. Odobrenje za taj kredit Luštica je dobila od Vlade Crne Gore kojom je u tom trenutku rukovodio Dritan Abazović, a hipoteka prvog reda stavljena je na dva objekta hotela The Chedi Luštica Bay. Katastarski podaci navedeni u Vladinom dokumentu govore da je riječ o objektu 1 na katastarskoj parceli 1117/184 (1.405 m² osnove, spratnost P3, 48 posebnih djelova - 31 garažno mjesto, osam nestambenih jedinica, tri tehničke prostorije, šest poslovnih prostora turizma, ukupno 2.959 m²) i objekat 1 na katastarskoj parceli 1117/21 (2.208 m² osnove, spratnost SU+PR+15, 49 posebnih dijelova, ukupno 3.411 m²), oba upisana u list nepokretnosti 732, katastarska opština Radovići, opština Tivat.

Krajem decembra 2023. Luštica je zaključila novi, srednjoročni ugovor sa Alta bankom, na 3.500.000 eura trajnih obrtnih sredstava za projekat Luštica Bay, sa rokom otplate od 36 mjeseci uključujući grejs period od 12 mjeseci. Kako su isti Čedi objekti već bili opterećeni hipotekom prvog reda iz 2022. godine, za ovaj drugi kredit zatražena je hipoteka drugog reda na istoj imovini. Kancelarija Zaštitnika imovinsko-pravnih interesa je osmog februara 2024. potvrdila da to nije protivzakonito, uz izričitu napomenu da je imovina već opterećena prvim redom hipoteke u korist istog kreditora.

Samo mjesec dana kasnije Alta pay group, kompanija vlasnica Alta banke, 23. janura 2024. godine dobija rješenje i dozvolu od Centralne banke Crne Gore za pružanje platnih usluga u Crnoj Gori.

Još jedan Vladin dokument, iz aprila 2025. godine, pokazuje da su Luštica bay i Vlada Crne Gore odlučili da kredite kod Alta banke (onaj od 8.300.000 eura iz 2022. godine i 3.500.000 eura iz 2023/24. godine objedinjeno refinansiraju preko CKB banke.

29. juna 2026. Vlada Milojka Spajića na telefonskoj sjednici daje Luštici saglasnost da marinu i šetalište (parcela 1117/2, Radovići), državnu zemlju gotovo neprocjenjive vrijednosti, založi u korist Alta banke za novi kredit od 15 miliona eura. Tačno mjesec dana kasnije Vlada povlači saglasnost bez obrazloženja.

Alta banka je bila, uz srpsku državnu Poštansku štedionicu, jedina banka koja je u Srbiji poslovala sa Rusijom i ruskom rubljom kao platnim sredstvom. Ostale banke u kojima je kapital uglavnom inostrani poštovale su sankcije koje je EU uvela Rusiji zbog agresije na Ukrajinu, tako da je Alta banka praktično bila jedini bankarski kanal u regionu preko kojeg su se mogle kršiti sankcije, ukoliko su pojedinci i kompanije kod njih otvarali račune kao nerezidenti i strane firme. Rusija je iz SWIFT globalnog platnog sistema isključena 26. februara 2022. godine, šest mjeseci prije nego što je Luštica development sklopila prvi kreditni aranžman sa Alta bankom i otvorila svoje račune u toj banci.

Dva postojeća računa kompanije Luštica development bila su aktivna 1. novembra u otvorenoj bazi podataka Narodne banke Srbije pod brojem NBS 30244740, koji im je dodijeljen kao stranoj firmi, bez obzira na to što Luštica u ovom trenutku nema aktivne kreditne aranžmane sa Alta bankom. Međutim, 3. novembra u istoj bazi nije postojao ni jedan račun bilo kog klijenta koji je vezan za Alta banku. Do brisanja Alta banke iz baze podataka je najvjerovatnije došlo zbog oduzimanja dozvole Alti, uvođenja stečaja i pljačke zbog koje je Macura uhapšen zajedno sa dvojicom saradnika.

U istraživanju koje je M portal uradio prije brisanja Alta banke iz otvorene baze podataka Narodne banke Srbije, pokazalo se da je jedan od najvećih klijenata danas zatvorene i opljačkane banke – Srpska pravoslavna crkva. 

Analiza podataka podazuje da je SPC u Alta banci imala 22 računa, od kojih su svega dva bila otvorena još za vrijeme JUBMES banke, prije nego što ju je Macura kupio i preimenovao. U bankarskom sistemu Srbije SPC ima stotine računa u različitim bankama i sa različitim korisnicima. Riječ je o svim strukturama, od Sinoda SPC, preko eparhija, do pojedinačnih crkava i manastira, centara, zadužbina...

Iz perspektive Crne Gore, zanimljivo je da je račune u toj banci imala i Eparhija budimljansko-nikšićka, odnosno Mitropolija budimljansko-nikšićka, na čijem je čelu danas Metodije u ulozi mitropolita. Računi u Alta i AIK banci koji se vode na Eparhiju budimljansko-nikšićku otvoreni su 29. marta 2025. godine, a Metodije je dobio mitropoliju i zvanje mitropolita svega par mjeseci nakon toga. U bazi NBS trenutno postoji trag samo o računima Eparhije budimljansko-nikšićke u AIK banci. Nema tragova da račune u bilo kojoj srpskoj banci ima Mitropolija crnogorsko-primorska.

Podaci Narodne banke Srbije o računima Eparhije budimljansko-nikšićke pokazuju da je ona registrovana na adresi Kralja Petra 5 u Beogradu, na istoj adresi gdje je i Patrijaršija SPC. Sama Patrijaršija je svega četiri mjeseca pred zatvaranje banke u njoj otvorila čak četiri računa.