EU sa Tobom – za prilike na Zapadnom Balkanu

Dvodnevni događaj „Kreativni HUB“ koji je WeBalkans organizovao u Beogradu krajem aprila, postao je mjesto susreta novinara, komunikatora, poduzetnika i predstavnika EU iz cijelog regiona. Posvećen ekonomskom razvoju, HUB je dio kampanje EU sa Tobom, a okupio je učesnike iz Albanije, Bosne i Hercegovine, Kosova, Crne Gore, Sjeverne Makedonije i Srbije oko jednog pitanja: kako podršku EU učiniti vidljivom, konkretnom i povezanom s ljudima koji je svakodnevno žive?

- Podrška EU nije apstraktna. Ona se vidi na ulicama naših gradova, u poslovima koje vode naši susjedi i u prilikama koje naši mladi ostvaruju - zjavila je Plamena Halacheva, zamjenica šefa Delegacije EU u Srbiji, otvarajući plenarni dio. Ovaj pristup odredio je ton cijelog događaja: prelazak s jezika politike na stvarno životno iskustvo.

Marie Brancaleone iz Generalnog direktorata za proširenje i istočno susjedstvo, podsjetila je učesnike da je proces pristupanja EU, u svojoj suštini, proces transformacije koji utiče na svakodnevni život, od zraka koji ljudi udišu do tržišta na koja plasiraju svoje proizvode. Raluca Costache, voditeljica WeBalkans programa, i Selena Tasić, menadžerica za javnu diplomatiju, zatim su predstavile kampanju EU sa Tobom kao vezu između regionalnih reformi i građana čije živote te reforme trebaju unaprijediti.

Od istraživačkih laboratorija do globalnih tržišta

Jutarnji „Lightning talk“ održao je Oskar Marko, direktor Centra za informacione tehnologije Instituta Biosense iz Srbije. Njegova poruka bila je jasna: prilike koje nudi EU daju rezultate kada institucije znaju kako da ih iskoristie. Biosense je razvio praksu korišćenja Horizon Europe grantova za inovacije u poljoprivredi značajne za poljoprivrednike širom regiona. Dokaz da je put od EU finansiranja do stvarnog efekta kraći nego što se često misli.

Tematski paneli koji su uslijedili prikazali su ekonomsku sliku Zapadnog Balkana iz tri različite perspektive.

U sesiji posvećenoj WBIF-u, koju je moderirao Filip Lukić, N1, šest govornika prikazalo je kako je investicioni okvir Zapadnog Balkana mobilisao gotovo 9 milijardi eura i podržao više od 600.000 preduzeća širom regiona. Benedykt Klimowski iz Evropske komisije sažeo je to jednostavno: „Kada vam lokalna banka ponudi bolje uslove, iza toga stoji podrška EU.“

Edina Hadžić, osnivačica bh. brenda održive mode „Sugar on Top“, naglasila je prednost manjeg tržišta: „Morate biti iskreni o tome gdje se nalazite. Sve se svodi na stvarnu transparentnost.“ S druge strane, Tina Mihajlović, suosnivačica srbijanskog AI startupa u solarnoj energiji Solarise Technologies, govorila je o jazu između tehničkog znanja i spremnosti za tržište, te o ulozi mentorstva u njegovom prevazilaženju.

Panel koji je podržao EBRD, moderirala je Aleksandra Vukosavljević, direktorica za Finansijske institucije za Zapadni Balkan i Istočnu Evropu. Razgovor se fokusirao se na zelena i konkurentna mala i srednja preduzeća. Zaključak je bio jasan: održivost više nije izbor, već nužnost nametnuta zahtjevima tržišta, rastućim troškovima energije i pristupom finansiranju. ESG standardi danas su ključni faktor u odlučivanju banaka i investitora. S obzirom da MSP čine 98–99% kompanija u regionu, pitanje njihovog usklađivanja s EU standardima uz istovremeno konkurisanje na većim tržištima nalazi se u samom središtu ekonomskog razvoja.

Treći panel, uz učešće Delegacija EU iz regiona i pod moderacijom Marie Brancaleone, bavio se Planom rasta za Zapadni Balkan kao okvirom za ekonomsku transformaciju. Predstavnici svih šest ekonomija razgovarali su o tome kako izgleda naredna faza integracije na terenu.

Prvi dan zaključen je diskusijom koja je jasno istakla svrhu događaja. Novinarke Greta Topjana iz Albanije i Višnja Višnjić Milić iz Srbije zajedno s WeBalkans timom dale su presjek rečenog i govorile su o tome kako priče o EU putuju i gdje se gube. Ključna poruka bila je da programi i finansijski instrumenti postoje, ali su nedovoljno iskorišćeni zbog fragmentirane komunikacije i nedovoljne vidljivosti. Upravo zatvaranje tog jaza bio je cilj Kreativnog Hub-a.

Drugi dan: od politika do komunikacije

Tokom drugog dana prešlo se iz diskusije u produkciju. U okviru Laboratorije za kreiranje sadržaja i produkciju, koju su vodili Samra Lučkin, Arian Rexhepi, Vullnet Gacaferri i Stanislava Marojević, učesnici su podijeljeni u radne grupe kako bi razgovore iz prethodnog dana pretvorili u zanimljiv i djeljiv sadržaj — objave za društvene mreže, fotografije, kratke izjave, intervjue s učesnicima, kao i planove za duže video forme i novinarske priče koje će biti objavljene u sedmicama koje slijede. Istovremeno, u drugoj sali WeBalkans partnerska mreža omogućila je učesnicima da kroz kratka, petominutna predstavljanja svog rada pronađu nove saradnike i povežu se s partnerima iz cijele regije.

Beogradski „Kreativni HUB“ prvi je u nizu događaja koje WeBalkans organizuje u okviru kampanje EU sa Tobom širom regiona. U narednim sedmicama, na digitalnim kanalima WeBalkans biće objavljene nove priče i aktivnosti iz kampanje.