Crveni krst uvodi nove usluge socijalnog prevoza za starije u ruralnim područjima

Crveni krst Crne Gore najavio je nastavak projekta HOPE kroz novu fazu, koja počinje 1. novembra i tokom narednih godinu dana biće usmjerena na održivost centara za njegu starijih osoba na Cetinju i u Nikšiću, kao i uvođenje pilot-usluge socijalnog prevoza za starije u ruralnim područjima.

To je saopšteno na završnoj nacionalnoj konferenciji projekta, održanoj u Podgorici, na kojoj je ukazano i na izazove demografskog starenja i potrebu razvoja dostupnijih usluga podrške starijim osobama i njihovim neformalnim njegovateljima.

Konferencija je okupila predstavnike državnih i lokalnih institucija, organizacija civilnog društva i stručnjake iz oblasti socijalne zaštite, sa ciljem predstavljanja rezultata projekta, razmjene iskustava i razmatranja mogućnosti za dalji razvoj i održivost usluga podrške starijim osobama i neformalnim njegovateljima.

Projekat HOPE bio je usmjeren na unaprjeđenje socijalne zaštite u zajednici, jačanje kapaciteta za pružanje kvalitetnih i dostupnih usluga, kao i osnaživanje neformalnih njegovatelja, koji imaju važnu ulogu u svakodnevnoj brizi o starijim članovima porodice.

Otvarajući konferenciju, predsjednik Crvenog krsta Crne Gore Mitar Vučković naglasio je da briga o starijima mora biti zajednička odgovornost društva, uz posebno isticanje značaja kontinuiteta i održivosti usluga podrške.

- Projekat HOPE nas je još jednom podsjetio na suštinu našeg djelovanja: briga o starijima ne može biti isključiva odgovornost pojedinca ili porodice. Ona mora biti dio integrisanog, dostupnog, kvalitetnog i, što je najvažnije, održivog sistema podrške u zajednici, koji odgovara na stvarne potrebe ljudi. Sa velikim zadovoljstvom želim da istaknem da završetak projekta HOPE ne posmatramo kao kraj, već kao čvrst temelj za nadogradnju. Posebno mi je drago što danas mogu da najavim nastavak ove inicijative kroz projekat HOPE II, koji počinje već 1. novembra. U narednih godinu dana, fokusiraćemo se na održivost centara na Cetinju i u Nikšiću, ali i na uvođenje nove, prijeko potrebne pilot usluge, socijalnog prevoza za starija lica u ruralnim područjima. Naša zajednička obaveza je da gradimo društvo u kojem niko neće biti zaboravljen i u kojem će svi imati priliku na dostojanstven život - rekao je Vučković.

Damir Gutić, ministar socijalnog staranja, brige o porodici i demografije, istakao je značaj razvoja usluga koje će starijim osobama omogućiti da što duže ostanu u svom prirodnom okruženju, uz podršku prilagođenu njihovim potrebama.

- Naš cilj je da starijim građanima omogućimo da, kad god je to moguće, i u skladu sa njihovim potrebama i izborom, ostanu u svom domu i okruženju. Posebnu pažnju posvetićemo i razvoju usluge predah smještaja, koja će omogućiti privremeno rasterećivanje neformalnih njegovatelja, uz istovremeno obezbjeđivanje odgovarajuće brige o starijoj osobi - poručio je Gutić.

Kristijan Štajner, ambasador Austrije u Crnoj Gori, ukazao je na značaj dugogodišnje saradnje Crne Gore i Austrije, posebno kroz partnerstvo nacionalnih društava Crvenog krsta dvije zemlje. Istakao je da se i Austrija, poput Crne Gore, suočava sa ubrzanim starenjem stanovništva, zbog čega razmjena iskustava i razvoj održivih modela njege postaju sve važniji. Naglasio je da centri za njegu u zajednici u Nikšiću i na Cetinju predstavljaju konkretan primjer kako lokalno dostupna podrška može neposredno unaprijediti kvalitet života starijih osoba i njihovih porodica.

Posebna pažnja tokom konferencije posvećena je demografskim promjenama i njihovom uticaju na budućnost njege i socijalne zaštite. Mileva Brajušković-Popović, generalna direktorka Direktorata za demografiju, istakla je da je demografsko starenje realnost Crne Gore, iako se ovaj proces kod nas odvija sa određenim zakašnjenjem u odnosu na evropske zemlje. Ukazala je na izražene migracije mladih, posebno iz sjevernih opština, kao i na sve veće regionalne demografske razlike. Prema podacima koje je predstavila, prosječna starost stanovništva Crne Gore porasla je sa 27 godina 1961. na 39,7 godina 2023. godine, što pokazuje da se država nalazi u stadijumu duboke demografske starosti.

Posebno je naglasila demografsku neuravnoteženost sjeverne, centralne i južne regije, navodeći da su Rožaje najmlađa opština, sa prosječnom starošću stanovnika od 35 godina, dok su Plužine najstarija, sa prosjekom od 47 godina. Najnepovoljnija situacija prisutna je u ruralnim područjima, gdje čak 277 naselja ima manje od deset stanovnika.

Brajušković-Popović poručila je da je, uz razvoj odgovarajućih politika i usluga, neophodno mijenjati i društveni narativ o starenju, kako bi starije osobe bile prepoznate ne samo kao korisnici podrške, već kao aktivni i ravnopravni članovi društva koji svojim iskustvom, znanjem i učešćem doprinose zajednici.

U okviru sesije „Od regionalne vizije do lokalnog uticaja: Lekcije iz HOPE projekta i šire“, Manuel Aigner, ataše za socijalna pitanja za Srbiju, Bosnu i Hercegovinu i Crnu Goru pri Ambasadi Austrije, naglasio je da međunarodnu podršku treba posmatrati kao dugoročno ulaganje u kvalitet života starijih osoba, a ne isključivo kroz pojedinačne projekte. Posebno je istakao važnost jačanja institucionalnih kapaciteta, kao i koordinisanog i dosljednog sprovođenja reformi, kako bi razvijene usluge bile održive i dostupne onima kojima su najpotrebnije.

Ivana Smolović, nacionalna koordinatorka projekta u Crvenom krstu Crne Gore, predstavila je rezultate projekta i ključna iskustva stečena tokom njegove realizacije.

Završni panel „Njega u zajednici: Potrebe, kapaciteti i dalji koraci“ okupio je predstavnike nadležnih institucija, lokalne samouprave, nevladinog sektora i ustanova socijalne zaštite.

Amela Orahovac, generalna direktorka Direktorata za razvoj i praćenje pružanja usluga, govorila je o nacionalnim politikama i strateškom okviru, dok je Tatjana Bjeletić, rukovoditeljka sektora za socijalnu i dječju zaštitu u Opštini Nikšić, predstavila značaj lokalnih partnerstava za održivost usluga podrške. Alma Orahovac, direktorka NVO Futura, govorila je o demenciji i izazovima kućne njege, a Natalija Krtolica, socijalna radnica Doma starih Nikšić, o kapacitetima ustanova i potrebama starijih osoba za njegom.

Konferencija ukazala na značaj zajedničkog djelovanja institucija, humanitarnih organizacija i lokalnih zajednica u stvaranju održivog sistema podrške koji će starijim osobama omogućiti da što duže ostanu u svom domu, uz odgovarajuću njegu, sigurnost i dostojanstvo.

Nastavkom projekta kroz HOPE II, Crveni krst Crne Gore potvrđuje opredijeljenost da razvija dostupne i održive usluge u zajednici, posebno za starije osobe u ruralnim i teže dostupnim područjima, kako niko kome je pomoć potrebna ne bi ostao bez podrške.