Zajednica opština iniciraće odlaganje roka za usaglašavanje sa Zakonom o privrednim društvima

Zajednica opština Crne Gore (ZOCG), na zahtjev nekoliko predsjednika opština, priprema inicijativu za odlaganja roka usaglašavanja sa novim Zakonom o privrednim društvima (31. mart) zbog brojnih izazova sa kojima su se ovim povodom suočila privredna društva u vlasništvu opštine, poručila je generalna sekretarka Mišela Manojlović.

Ona je tokom konsultacija sa predstavnicima lokalnih samouprava u vezi sadržaja statuta  opštinskih privrednih društava  pojasnila da je Vlada još krajem prošle godine pripremila Nacrt posebnog zakona o upravljanju društvima čiji je osnivač država ili opština jer je prepoznala njihove specifičnosti i neophodnost uređivanja određenih pitanja na drugačiji način u odnosu na ostala privredna društva.

Društva u vlasništvu opštine, naime, obavljaju poslove od javnog interesa iz izvornih lokalnih nadležnosti pa su, samim tim, neodvojiv dio ukupnog sistema lokalne samouprave. Budući da je poseban zakon još uvijek u procesu izrade, a rok za usaglašavanje statuta i cjelokupnog poslovanja  tih i svih ostalih privrednih društava sa važećim zakonom manji od dva mjeseca,  pokušaj pripreme novih statuta ukazao je na brojne kolizije važećeg Zakona o privrednim društvima sa Zakonom o lokalnoj samoupravi, Zakonom o komunalnim djelatnostima, Zakonom o radu,  Zakonom o sprečavanju korupcije i brojnim drugim.

Zato je, kako je ocijenila Manojlović, nemoguće izraditi nove statute a da se ne povrijedi neki od tih zakona kojim su u najvećem broju slučajeva zaprijećene visoke novčane kazne za propisane prekršaje. Ovo naročito kada su  u pitanju jednočlana društva sa ograničenom odgovornošću,  kojih je u opštinama najviše.

- U Zajednici opština pripremili smo do sada četiri modela statuta, kojima smo nastojali da ponudimo “najbezbolnija” rješenja po struku i po budžete opština a koja će biti uklopljena u sistem lokalne samouprave. To je, međutim, značilo da moramo odstupiti od pojedinih rješenja Zakona o privrednim društvima.  Alternativa koja nam je stajala na raspolaganju bila je da u tim modelima primjenimo Zakon o privrednim društvima i time narušimo sistem lokalne samouprave, povrijedimo niz drugih zakona a time i ustavni princip jedinstva pravnog poretka -rekla je Manojlović.

Ona je kao primjer navela da ako bi se opštine odlučile da imaju odbor direktora, koji su imale i do sada kao operativni organ neophodan privrednom društvu, taj odbor bi imenovao direktora koji bi bio u dvojakoj ulozi – kao direktor, a istovremeno i kao član odbora direktora. Ovo ne znači samo konflikt  njegovih interesa nego i povredu  Zakona o lokalnoj samoupravi po kome direktora, kao organa upravljanja, imenuje skupština opštine a ne odbor direktora, i to po prethodno raspisanom javnom konkursu na koji obavezuje član 24 stav 4  Zakona o radu. Takav javni konkurs u ovom slučaju  ne bi bio javni  jer bi se po njemu mogao izabrati samo jedan od članova odbora direktora.

Iz Zajednice opština podsjećaju i na činjenicu da svaki izbor i imenovanje po automatizmu podrazumijeva status javnog funkcionera u smislu Zakona o sprečavanju korupcije sa svim obavezama i ograničenjima koje taj zakon propisuje, uključujući i konflikt interesa.

- Ta činjenica dovodi u pitanje  punovažnost svih odluka odbora direktora koje je predložio direktor i za čije je donošenje i glasao u punom kapacitetu člana odbora direktora, sa nesagledivim posledicama - navode u saopštenju za javnost.

Ako bi se opštine odlučile da imaju samo skupštinu i direktora, bez odbora direktora, to bi značilo, pojašnjavaju u Zajednici opština, davanje ogromnih ovlašćenja direktoru, što je rizično po javni interes. Altenativa je, kažu, svođenje njegovih ovlašćenja na razumnu mjeru, u kom slučaju bi ih neposredno vršila skupština opštine. 

- Problem u ovoj situaciji, međutim, jeste činjenica da predstavnički organ građana  nije operativno tijelo koje može efikasno i brzo donositi neophodne odluke, što može izazvati različite posledice - dodaje se u saopštenju.

U Zajedinici opština ističu i da je jedna od nedoumica pitanje kontinuiteta radnog statusa aktuelnih direktora i odbora koji su u mandatu, jer bi u slučaju radnih i sporova za naknadu štete moglo doći do značajnih troškova za budžete lokalnih samouprava. 

Zajednica u ovom slučaju stoji na stanovištu da oni moraju nastaviti sa obavljanjem svojih dužnosti do isteka mandata na koji su imenovani, naročito ako novi statuti ne previđaju nikakve promjene u uslovima za njihovo imenovanje.

U konsultacijama su učestvovali i predsjednik Udruženja pravnika Crne Gore Branislav Radulović i ekspert za privredno pravo Borjanka Vučeljić.  Interesovanje za ovaj događaj bilo je izuzetno, pa mu je prisustvovao veliki broj zaposlenih u lokalnim samoupravama i lokalnim preduzećima.